د تېرې پنجشنبې په ورځ داسې راپورونه خپاره شول چې د اسلامي امارت ځواکونو په کابل کې یوه معترضه ظریفه یعقوبي له څلور نورو هلکانو سره هغه مهال نیولې چې غوښتل یې په یوه خبري غونډه کې ګډون وکړي. سره له دې چې د هغوی له نیول کېدو درې ورځې تېرېږي، خو لا یې هم د وضعیت په اړه معلومات نشته.
یوشمېر نجونو نن یکشنبه د لړم اتمه هېواد کې له شپږم ټولګي پورته د نجونو ښوونځیو د تړلکېدو په غبرګون کې اعتراض کړی.
دغه نجونې چې په یوه نامعلومه سرپټي ځای کې سره ټولې شوې وې، د ښوونځیو د تړلکېدو او د کابل پوهنتون له لیلیې څخه د نجونو زدهکړیالانو د شړلو په غبرګون کې اعتراض کړی دی.
یوه نوموتي افغان سندرغاړي فرهاد دریا له هغه وروسته چې افغانستان کې له شپږم ټولګي د پورته نجونو د ښوونځیو تړل کېدو ۴۰۰ ورځې تېرې شوې، د دغو ښوونځیو د پرانېستو لپاره کمپاین پیل کړ.
هغه وايي، د کمپاین موخه یې افغانستان کې د ټولو نجونو پر مخ د ښوونځیو پرانېستل کېدل او د دې لپاره غږ اوچتول دي.
د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګروملتونو ځانګړي رپوټر ریچارډ بنټ هېواد څخه تر ستنېدو وروسته خپل لومړنی رپوټ بېګاه شپه د ملګروملتونو سازمان عمومي غونډې ته وړاندې کړ. د رپوټ پر بنسټ، د اسلامي امارت ځواکونو پنجشېر کې جنګي بندیان په ناقانوني توګه وژلي دي.
له یوه کاله ډېره موده وشوه چې اسلامي امارت افغانستان کې واک ته رسېدلی، خو لا یې هم د ګڼشمېر نجونو پر مخ د ښوونځيو دروازې تړلې دي. اسلامي امارت تر اوسه هېواد کې له شپږم ټولګي د پورته نجونو ښوونځي نه دي پرانېستي. شریفه چې د یوولسم ټولګي زدهکوونکې ده وايي، د ښوونځیو په تړل کېدو سره یې د روښانه راتلونکې لرلو هیلې له لاسه ورکړې دي.
د بښنې نړیوال سازمان ویلي چې د کابل پوهنتون له لیلیې څخه د نجونو زدهکړیالانو د شړلو په اړه د رسنیو راپورونه د اندېښنې وړ دي.
څو ورځې وړاندې د کابل پوهنتون مسوولانو له پوهنتون او لیلیې څخه یې یوشمېر نجونې زدهکړیالانې وشړلې.
د ا.ا د سرپرست حکومت ویاند ذبېحالله مجاهد د دیني عالمانو په اوومه نړیواله غونډه کې د ګډون په موخه ترکیې ته تللی، نن یې په یاده غونډه کې وینا کړې ده.
هغه په دې نړیواله غونډه کې ویلي چې افغانستان کې به له شپږم ټولګي د پورته نجونو ښوونځي هرومرو پرانېستل کېږي.
ملګروملتونو د جنسیتي برابري او عامه پوهاوي لوړولو په هدف د اکټوبر ۱۱مه د کوچنیو نجونو نړیوالې ورځې په نوم نومولې ده.
د ملګروملتونو سرمنشي انټونیو ګوټرېش نن سهشنبه د اکټوبر پر یوولسمه چې د کوچنیو نجونو نړیوالې ورځې سره برابره ده، افغانستان کې له ښوونځیو څخه د نجونو پر محرومیت اندېښنه ښودلې ده.
د کانکور ازموینې یوشمېر ګډونوالې شکایت کوي چې سږ کال یې د خپلې خوښې پوهنتون، پوهنځي او څانګې د غوراوي حق نه درلود.
دوی وايي، که څه هم په کانکور ازموینه کې یې ګډون کړی، خو پایلو ته یې خوشحاله نهدي؛ ځکه په وینا یې، دوی پهکې په خلاص لاس غوراوی نه شوای کولای.
که څه هم د لوړو زدهکړو وزارت څو ورځې وړاندې له ځینو رسنیو سره په مرکو کې یو ځل تایید کړه چې د کانکور ازموینه کې یې ځینې بدلونونه راوستي، خو وروسته یې بېرته خپله خبره واخیسته. زما د معلوماتو پر بنسټ او ولایتونو کې د کانکور ازموینې اخیستو او شته سندونو ته په کتو، د دې پوښتنې ځواب دا دی چې د لوړو زدهکړو وزارت رښتیا هم په دې پروسه کې بدلون راوستی دی.
له نن یو کال وړاندې پر همدې ورځ هېواد کې له شپږم ټولګي پورته ښوونځیو ته د نجونو پر تګ بندیز ولګېد. ښوونځیو ته د افغان نجونو د نه پرېښودو د یوه کال پورهکېدو په تړاو د ملګرو ملتونو سرمنشي ویلي، د تېر یوه کال پرمهال د افغان نجونو د زدهکړو برخه کې له لاسي تللي فرصتونه به بېرته جبران نه شي.
د افغانستان د بشري حقونو په برخه کې د ملګروملتونو ځانګړي رپوټ ورکوونکي ریچارډ بنټ یوه رپوټ کې ویلي چې افغانان د بشري حقونو له ناورین سره مخ دي.
ریچارډ بنټ افغانستان کې د بشري حقونو له ناورین ډک وضعیت ته د حل لارې لپاره د اساسي بدلونونو غوښتنه کړې ده.
وروسته له هغې چې پکتیا کې د ښوونځیو مدیرانو او خلکو له لوري له شپږم ټولګي پورته د نجونو ځینې پرانېستل شوي ښوونځي پرون بېرته وتړل شول، نجونو زدهکوونکو یې په غبرګون کې لاریون وکړ. پکتیا کې له نږدې دوو اوونیو وروسته د ښوونځيو بېرته تړلکېدو او د نجونو لاریون په کور دننه او بهر ګڼشمېر غبرګونونه له ځان سره لرلي دي.
د پوهنې وزارت سرپرست نورالله منیر نن روزګان کې د یوې غونډې پرمهال ویلي، اوسنیو شرایطو ته په پام خلک نه غواړي چې خپلې ۱۶کلنې لوڼې ښوونځيو ته واستوي.
نوموړي زیاته کړه چې هڅه کوي ډېر ژر د نجونو لپاره شرایط برابر کړي، څو وکولای شي په خوندي چاپېریال کې خپلې زدهکړې وکړي.
د ا.ا ویاند ذبېحالله مجاهد نن کابل کې یوې غونډې ته وویل چې پکتیا کې له شپږم ټولګي پورته د نجونو ښوونځیو د پرانېستل کېدو په اړه پلټنې پیل شوي دي.
نوموړي زیاته کړه چې هېواد کې له شپږم ټولګي پورته د نجونو ښوونځیو د پرانېستل کېدو واک یوازې پوهنې وزارت سره دی او بل څوک یې د پرانستلکېدو امر نهشي ورکولای.
د پکتیا ولایتي چارواکي وایي، له څو ورځو راهیسې په دغه ولایت کې له شپږم تر دولسم ټولګي پورې د نجونو ښوونځي پرانېستل شوي دي.
د پکتیا د اطلاعاتو او کلتور رییس خالقیار احمدزي سلاموطندار ته ویلي چې د دغه ولایت په مرکز ګردېز او څمکنیو ولسوالي کې د خلکو او مدیرانو لهخوا د نجونو پنځه ښوونځي پرانېستل شوي دي.
