سلاموطندار له ۲۵ ښځو سره د مرکو پرمهال موندلې چې د یادو مېرمنو له ډلې یې، ۱۸ د خپلو کورنیو له لوري د ډیجیټالي محدودیت سره مخ شوي دي.
د یادو مېرمنو له ډلې یې، اته د خاوندانو له لوري، اته د پلار او ورور لهخوا، یوه د مور او یوه هم د خپل کوژدن له لوري د خواله رسنۍ پر کارونې محدودې شوې دي.
د هرات د تسبیح جوړولو د یوې تولیدي کارخونې مسوولان وایي چې هره میاشت تر زرو پورې دودیزې او لاسجوړې تسبیح، روسیې او عربي هېوادونو ته صادروي.
د یادې کوچنۍ کارخونې مسوول واحد عرب وايي، د هرات تسبیح د لوړ کیفیت، ځانګړي مینیاتوري کارۍ، دودیز ډیزاین او د غوره خامو موادو د کارونې له امله په بهرنیو بازارونو کې ښه غوښتنه لري.
د اطلاعاتو او کلتور وزارت له لوري د شاوخوا ۱۵ میلیون افغانیو په ارزښت هلمند کې د دوو تاریخي ابدو د بیارغونې چارې پیل شوې.
د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت مسوولان وايي، کندهار کې د احمدشاه بابا کور رغنيزې چارې بشپړې او د سېلانيانو پر مخ پرانیستل شو. د دغه
پېژندپاڼه هغه سند دی چې له مخې یې، په یوه هېواد کې د کس قانوني شتون ثابتوي؛ خو افغانستان کې ډېری مېرمنې له دې سند او له خپل رسمي هویت محرومې دي.
سلاموطندار په دې راپور کې له شلو داسې مېرمنو سره مرکې کړې چې پېژندپاڼې نهلري. د مرکو پایله ښيي چې دغه مېرمنې نهشي کولای زدهکړې وکړي، کار وکړي، سیمکارټ واخلي او یا هم بشري مرستې ترلاسه کړي.
په ۸ ولایتونو کې له ۱۵ کونډو ښځو سره د سلاموطندار د خبرو پایلې ښيي چې د دغو ښځو دویم واده په خپله خوښه نه، بلکې د دودیزو فشارونو، اقتصادي ستونزو او د ټولنې د قضاوت پایله ده. موندنې ښيي چې دا مهال ۷ ښځې د خپلې کورنۍ او د مېړه د کورنۍ «خُسرخېلو» له لوري د بیا واده کولو تر فشار لاندې دي او ۸ نورې ښځې د مېړه د کورنۍ د فشار له امله له خپل ایور «د مېړه ورور» سره واده کولو ته اړې شوې دي.
د لغمان د اطلاعاتو او فرهنګ رياست مسولان وايي، دغه ولايت کې يې نوې لرغونې او تاريخي ساحه تشخیص کړې چې ځینې تاريخي اثار هم
د لوګر اوسېدونکي د لرغونو اثارو د ساتنې لپاره د یوه معیاري او اساسي موزیم د جوړېدو غوښتنه کوي.
دوی وايي، لوګر بېسارې لرغونې سیمې او تاریخي ابدې لري چې د دغو ارزښتناکه اثارو د خوندیتوب لپاره یوه معیاري موزیم ته اړتیا ده.
اخوا د لوګر مسوولان وايي، راتلونکې کې به دغه ولایت کې یو معیاري موزیم جوړ کړي.
د سرپُل د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست مسوولان وايي، دغه ولایت کې د وروستۍ زلزلې له امله یوشمېر تاریخي ابداتو ته زیان اوښتی دی.
د عیدګاه جامع جومات، د خشت پُل جومات او امام یحیی او لنګرشاه عبدالله زیارتونه هغه لرغوني تاریخي ځایونه او ابدات دي چې هر یو یې څو سوه کاله لرغونتوب لري.
سلاموطندار د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې له ۱۲ مېرمنو سره چې په کور کې یې، زېږون کړی او ۲۰ قابلو سره د مرکو پرمهال موندلې چې له روغتیايي مرکزونو د لرېوالي، ناسمو دودنو، د عامه پوهاوي کموالي او اقتصادي ستونزو له امله اړ شوي چې ځان او د ماشوم ژوند خپل برخلیک ته وسپاري.
په هرات کې د مینیاتور او نقاشۍ څلور ورځنی نندارتون د «نون او نقطه» تر سرلیک لاندې پرون چهارشنبه، لړم ۲۸مه، د افق هنري ډلې له لوري د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست په همکارۍ د علامه صلاحالدین سلجوقي تالار کې پرانیستل شوی دی.
فیصل او سلیم د کونړ د څوکۍ ولسوالي د دېوهګل درې د «اندرلچک» لېسې هغه دوه زدهکوونکي وو چې غوښتل یې ډاکټر او انجینیر شي، خو زلزلې هغوی او ټولې هیلې یې د خاورو لاندې کړې.
شاهمحمد شاهد د «اندرلچک» لېسې د درېیم ټولګي او د یادو زدهکوونکو ښوونکی دی.
یوشمېر نجونو سلاموطندار سره په خبرو کې ویلي چې د کورنۍ تبعیض له کبله له ناهیلي، د حقارت احساس، د کورنیو اړیکو څخه د زړه سړېدو او په پایله کې د بېارزښتهکېدو او د حقونو د تر پښو لاندې کېدو احساس سره مخ شوې دي.
ارواپوهان خبرداری ورکوي چې دغه ډول چلند د نجونو پر ځانباوري منفي اغېز کوي او ژورې رواني اغېزې رامنځته کوي.
هېواد کې یوشمېر مېرمنې د زېږون ترمنځ د واټن راوستلو له حق څخه د ناخبرۍ له امله د دوی جسمي، روحي او اقتصادي وضعیت اغېزمن کړی دی.
دیني عالمان او حقوقپوهان وايي چې د مېرمنو جسمي او رواني وضعیت لپاره اسلام دین او قوانینو په غیرمستقیم ډول لارښوونه کړې چې د زېږون ترمنځ باید واټڼ رامنځته شي.
عبیدالله نوري چې ۴۵ کاله عمر لري، د غزني ښار یوازینی پوستینګنډونکی دی؛ خو د بازار سوړوالي او اقتصادي ستونزو اړ کړی چې کور کې کار وکړي، ځکه ښار کې مشخص کارځای نهلري.
دی یوه کوچني خونه کې د ګنډلو یوه زاړه ماشین شاته ناست دی او د پوستکي ټوټې یو ځای ګنډي چې له هغه پوستین، بالاپوش او چپنې جوړې کړي.
نوري دا مهال یوازې د غزني له څو ولسوالیو محدود شمېر پیرودونکي لري.
د کندهار د کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ ریاست چارواکي وايي، سږکال په دغه ولایت کې شاوخوا ۲۷۴ زره ټُنه د انارو حاصلات ترلاسه کېږي.
د کرنې ریاست ویاند محمدحنیف حقمل سلاموطندار ته ویلي، دا حاصلات د ارغنداب، ارغستان، شاولیکوټ، خاکریز، زېړۍ، پنجوایي، معروف، ډنډ، دامان او میانیشین ولسوالیو له شاوخوا ۱۵زره هکټاره د انارو بڼونو ترلاسه کېږي.
