سویل ختیځو ولایتونو کې د جلغوزيو يوشمېر سوداګر سلاموطندار سره خبرو کې وايي، له چين سره د جلغوزيو صادراتو لپاره انحصاري تړون له زيان سره مخ کړي.
دوی وویل، تېر ۱۴۰۳ کال خوست، پکتیا او پکتیکا ولايتونو کې د جلغوزیو حاصلات ۳۵۰۰ ټنو ته رسېدلي، خو چینايي سوداګرو تر اوسه ۲زره ټنه لېږدولي او شاوخوا ۱۵۰۰ ټنه یې پاتې دي.
د افغانستان او پاکستان د سوداګرۍ ګډې خونې له پاکستانه غوښتي چې د کراچۍ–پېښور د اوسپنې پټلۍ د افغان او پاکستاني سوداګرو د سوداګرۍ برخه کې د اسانتیاوو برابرولو لپاره بېرته پرانېزي.
په اسلاماباد کې د افغانستان او پاکستان د سوداګرۍ د ګډې خونې رییس ضیاالحق سرحدي سلاموطندار ته ویلي چې اوس له کراچۍ څخه پېښور ته د سوداګریزو توکو د لېږدرالېږد لګښت د تېلو د لوړې بیې له امله څو برابره زیات شوی او د دواړو هېوادونو سوداګرو ته یې زیان رسولی دی.
پاکستاني ځواکونو د تېرې میاشتې په ۲۳مه نېټه د تورخم دروازه د باروړونکو موټرو پر مخ وتړله ځکه وتړله چې د افغان باروړونکو موټرو چلوونکو پاسپورټونه او د دغه هېواد ویزې نه لرلې. د ا.ا سرپرست حکومت هم ورته پرېکړه وکړه او د پاکستان د باروړونکو موټرو پر چلوونکو يې د پاسپورټ او ویزې شرط کېښود.
د افغانستان او پاکستان د سوداګرۍ د ګډو خونو مسوولان د باروړونکو موټرو پر مخ د تورخم دروازې د تړل کېدو له دوام سره هممهاله وايي، د دې ستونزې د حل لپاره د یوه ګډ میکانیزم جوړېدو ته اړتیا ده او په خبره یې، د دواړو هېوادونو ترمنځ دې ګډ میکانیزم جوړ شي.
د غزني د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست نن (د لیندۍ ۲۸مه، د سهشنبې ورځ) په دغه ولایت کې د کرنیزو او حیواني محصولاتو نندارتون جوړ کړ. وچې مېوې، د غزني نباتي بوټي، شات او زعفران په دغه نندارتون کې نندارې ته اېښودل شوي دي.
د یوشمېر سوېلي ولایتونو، په تېره د کندهار ښاریانو له هغه وروسته د توکو د لوړو بیو په اړه شکایتونه وکړل چې په یادو ولایتونو کې د بهرنیو اسعارو، په ځانګړې توګه د پاکستانۍ کلدارې پر راکړهورکړه بندیز ولګېده.
د سرپل محلي مسوولان د دغه ولایت په سانچارک ولسوالي کې د نجونو لپاره د یوه ښوونځي د جوړېدو خبر ورکوي او وايي، دغه ښوونځی په یو لک امریکايي ډالرو جوړ شوی دی.
د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې مسوولانو نن په کابل کې د یوې خبري غونډې پر مهال د واخان دهلېز له لارې له چین سره د مخامخ سوداګریزو اړیکو د پراختیا او د دغه دهلېز له لارې د اروپا بازارونو ته د افغاني توکو د رسېدو غوښتنه وکړه.
د سوداګرۍ او پانګونې خونې لومړي مرستیال یونس مومند وايي، د واخان لارې پرانېستل به د هېواد د اقتصاد د ودې لامل شي.
د سوېل ختیځ زون یوشمېر سوداګرو په لوګر کې د سوداګرۍ او پانګونې په اړه د جوړې شوې غونډې پر مهال له حکومت څخه وغوښتل چې په لوګر، پکتیا، پکتیکا او خوست ولایتونو کې د صنعتې پارکونو، برښنا، ټرانزېټي بندرونو، ټکس او مالیې او همدارنګه د ملي پروژو عملي کېدو پر وړاندې شته ستونزې حل کړي.
د سوداګرۍ او صنایعو وزارت ویاند عبدالسلام جواد اخوندزاده سلاموطندار ته ویلي چې د افغانستان، اوزبکستان او پاکستان ترمنځ د سوداګرۍ درېاړخیزه غونډه د سهشنبې په ورځ په اسلاماباد کې جوړه شوې ده.
د هلمند محلي مسوولان وايي چې د دغه ولایت په بېلابېلو سیمو او لویو لارو کې یې د سوداګرو او خیریه بنسټونو په مرسته ۱۳ جوماتونه جوړ او ګټېاخیستنې ته سپارلې دي.
یوه ډله چینایي سوداګر د پکتیا او خوست د جلغوزیو پېرلو او چین ته یې د لېږدولو په موخه د لومړي ځل لپاره پکتیا ته تللي دي.
د پکتیا د سوداګرۍ خونې مسوول حسیب ګردېزی د جلغوزیو پېرلو لپاره دغه ولایت ته د بهرنیو سوداګرو ورتګ مهم بولي او وايي، په دې سره به د جلغوزیو سوداګري لا پراختیا ومومي.
د پلازمېنې کابل یوشمېر اوسېدونکي په ښار کې د خوراکي توکو، په ځانګړې توګه اوړو د بیې لوړوالي په اړه شکایت کوي او وايي، خپلو کورنیو ته د خوراکي توکو برابرولو وسه یې له لاسه ورکړې ده.
د کابل ښار د تایمني اوسېدونکی حلیم وايي، د خوراکي توکو د بیو په لوړوالي سره په سختۍ د خپلې اتهکسیزې کورنۍ د خوړو اړتیاوې پوره کوي.
پکتیا کې یوشمېر سوداګر وایي چې د دغه ولایت له مرکز ګردېز ښار څخه د ډندپټان ولسوالي ته د ګمرک لېږد له ګڼو ستونزو سره مخ کړي دي.
یوشمېر پانګهوال د ا.ا لهخوا د پانګونې بینالوزارتي کمېټې له جوړېدو سره هممهاله وايي چې په تېرو دوو کلونو کې یې په بېلابېلو برخو کې پانګونه کړې، خو په هېواد کې د پانګونې لپاره د فرصتونو نهشتون او د دوی پر وړاندې شته ننګونو په اړه اندېښنې لري.
ګڼشمېر سوداګر او هېوادوال وايي چې د پاکستان له لوري د تورخم دروازې په تړل کېدو سره له ګڼو مالي او نورو ستونزو سره مخامخ شوي او په خبره یې، یاده دروازه د څلورمې ورځې لپاره هم تړلې پاتې شوه.
د دوی په وینا، نه یوازې ناروغان دغه هېواد ته له ورتګ پاتې دي، بلکې د ګڼو سوداګرو سوداګریز مالونه هم بند پاتې دي او سخت مالي زیانونه ورته رسېدلې دي.
