د کډوالو نړیوال سازمان (IOM) پر خپل ټویټرپاڼه لیکلي چې سږ کال له ایران او پاکستان څخه تر یو میلیون ډېر افغان کډوال بېرته هېواد ته ستانه شوي او یا هم شړل شوي دي. دغه سازمان ټینګار کړی چې یاد کسان بېړنیو مرستو ته اړتیا لري او باید ملاتړ یې وشي.
په افغانستان کې د پاکستان سفیر منصور احمد خان په دې وروستیو کې ویلي چې د اسلامي امارت په رسمیت پېژندل، د نړیوالې ټولنې پرېکړې او همغږۍ پورې تړلی دی. د احمد خان په وینا، د اسلامي امارت د رسمیت پېژندنې لپاره د سیمې د هېوادونو هوکړه مهمه مسله ده چې د دغه هېوادونو دریځ د اسلامي امارت لپاره مهم ګڼل کېږي.
د اروپایي ټولنې استازو او د پاکستان بهرنیو چارو وزیر شاه محمود قریشي تیره ورځ د افغانستان پر موضوع خبرې کړي او یوه ګډه خبرپاڼه کې یې اسلامي امارت څخه غوښتنه کړې، چې د بشري ناورین او نورو ناخوالو مخنیوي لپاره سیاستوالو سره خبرې پیل کړي او ټولشموله حکومت جوړ کړي.
که څه هم د اسلامي امارت د خپلې واکمنۍ په لومړیو ورځو کې د یوه فرمان په ورکولو سره ویلي وو چې له هېواد بهر ته د زړو اوسپنو لېږد بندی شوی، خو د دې برخې کاروباریان او صنعتکاران لا هم پاکستان ته د اوسپنې د قاچاق په اړه اندېښنه څرګندوي. د اوسپنې یو کاروباري وايي، اوس هم د کندهار سپین بولدک له لارې زړې اوسپنې پاکستان ته قاچاقېږي.
سعودي عربستان پرون د اسلامي همکاریو له سازمان څخه وغوښتل چې افغانستان کې د روان وضعیت ارزولو، بشري مرستو او ځینو نورو مسایلو په اړه بیړنۍ غونډه جوړه کړي چې پاکستان یې هم کوربهتوب ته چمتوالی ښودلی. د چارو یوشمېر شنونکي د دې غونډې جوړېدل د افغانستان په ګټه بولي.
د اسلامي امارت د کورنیو چارو وزارت وايي چې ډېر ژر به د افغانستان په پولو کې ځانګړي پوله ساتي ځواکونه ځای پر ځای کړي. د باختر دولتي اژانس د رپوټ پر بنسټ، دغه څرګندونې د کورنیو چارو وزارت د پوله ساتو ځواکونو عمومي رییس شیرمحمد شریف د کندهار ولایت سپین بولدک ولسوالي ته پرون د خپل سفر پر مهال کړې دي.
وروسته له هغې چې په ټولنیزو رسنیو کې له افغانستان څخه ګاونډیو هېوادونو ته د امریکا د پوځي تجهیزاتو او وسایطو د لېږد په اړه رپوټونه خپاره شول، اوس د اسلامي امارت د کورنیو چارو وزارت ګاونډیو هېوادونو ته د وسلو قاچاق تشې اوازې او درواغ بللي.
د روسیې تاس خبري اژانس د یوه لوړ پوړي پاکستاني چارواکي له قوله راپور ورکړی چې په افغانستان کې د وروستیو تحولاتو او په د دغه هېواد د وضعیت له امله د ټاپي پروژې چارې ځنډول شوې دي. د ټاپي پروژې له لارې له ترکمنستان څخه د افغانستان له خاورې پاکستان او هند ته ګاز لېږدول کېږي.
د سوداګرۍ او صنایعو چارو سرپرست وزیر نورالدین عزیزي وايي چې پاکستان ته د افغان پلاوي په وروستيو سفر کې پر یوشمېر سوداګریزو مسایلو هوکړې شوي چې په وینا یې، د دواړو هېوادونو ترمنځ به د سوداګرۍ په برخه کې لازمې اسانتیاوې برابرې کړي.
د هغه په خبره، افغان ټرانسپورټ اوس کولای شي تر واګې او کراچۍ بندرونو پورې د سوداګریزو توکو لېږد رالېږد وکړي.
د صنعت او سوداګرۍ چارو سرپرست وزیر نورالدین عزیزي نن په کابل کې یوې خبري ناستې ته وویل چې پاکستان ته د دوی د سفر په ترڅ کې د نورو موضوعاتو ترڅنګ د ابتا تړون بیا عملی کېدو، په دواړو هېوادونو کې د صنعت، پانګونې، ترانزیت او سوداګرۍ په برخه کې په ګڼو اسانتیاو هوکړه شوې ده.
د ترکمنستان د بهرنیو چارو وزیر رشید مرادوف چې نن کابل ته راغلی، د افغانستان له رییسالوزرا ملا محمدحسن اخوند او د بهرنیو چارو وزارت سرپرست امیرخان متقي سره لیدلي دي. د اسلامي امارت ویاند ذبېحالله مجاهد وايي چې په یادو ناستو کې د اقتصادي، سوداګریزو او امنیتي مسایلو ترڅنګ، پر بشردوستانه مرستو خبرې شوې دي.
سيانان خبري شبکې رپوټ ورکړی چې د ولسمشر جوبایډن ادارې درېو سرچینو د دغه هېواد قانون جوړونکو ته ویلي، افغانستان کې د پوځي او اطلاعاتي عملیاتو ترسره کولو په موخه د پاکستان له هوايي حریم څخه د استفادې لپاره له دغه هېواد سره رسمي هوکړې ته د نږدې کېدو په حال کې دي.
رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی چې د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویلي، دغه هېواد له چین او پاکستان سره په خبرو کې غواړي چې د مسکو په ناسته کې له افغانستان سره خپلې بشري مرستې اعلان کړي. خو د طالبانو په رسمیت پېژندل په دغه اجنډا کې نشته. د مسکو ناسته نن د روسیې په پلازمېنې مسکو ښار کې جوړېږي.
د تېر حکومت له سقوط او د اسلامي امارت په راتګ سره ګڼشمېر هېوادوال په دې هڅه کې دي چې له هرې ممکنې لارې له هېواده ووځي او نورو هېوادونو ته پناه یوسي. خو داسې شکایتونه هم شته چې کمېشنکاران د زیاتو پیسو په بدل غوښتونکو ته ویزې او ټکټونه برابروي. د ایران د ویزې یوه غوښتونکي چې نه غواړي هویت یې په ډاګه شي، سلاموطندار ته ویلي چې د کمېشنکارانو له لاسه یې ویزه نه ده ترلاسه کړې او اوس یې لپاره کندهار ته ځي.
د کامایر هوايي شرکت مسوولان وايي چې له څو ورځو راهیسې د پاکستان له لوري د نویو قوانینو په لګولو سره دوی ته اجازه نه ورکول کېږي چې له کابل څخه اسلاماباد ته مسافر ولېږدوي. دوی زیاتوي چې د نوي لګول شوي قانون له مخې او تر نامعلوم وخته یوازې د پيایاې هوايي شرکت کولای شي چې د کابل او اسلاماباد ترمنځ الوتنه وکړي.
د افغانستان غالۍ د نړۍ په ډېرو هېوادونو کې د پلور ښه بازار لري، خو اوس یې بهر ته صادرات بند شوي دي. د غالیو د صادراتو ټولنې د اټکل مدیر عبدالودود خان وايي، د اسلامي امارت په راتلو سره د غالیو صادرات په ټپه ولاړ دي او په کور دننه یې هم په پلور کې کموالی راغلی.
