لغمان کې د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست مسوولان وايي چې دغه ولایت کې ۳۰۰ کلن، ۱۳ قلمه تاریخي اثار ترلاسه شوي دي.
د لغمان د اطلاعاتو او فرهنګ رییس مولوي عبدالنور رسولي وایي چې د دې ولایت په علیشنګ ولسوالي میا احب دېرې زیارت کې ۱۳ قلمه تاریخي اثار ترلاسه او د دې ولایت موزیم ته لېږدول شوي دي.
د ژوند ناخوالې شېبې د شعر په ویلو خوږې کوي. د ژوند هره شېبه یې، شعر پورې تړلې او له شعر پرته ژوندکول ورته له تصور لرې دی. «ژوند له شعر پرته امکان نهلري. کله چې یو څوک خوړو سره مینه لري، یا د خوښې رنګ چې تل یې، غواړي، وېکاروي، شعر هم همداسې دی؛ له شعر پرته د ژوند تصویر نهکېږي او ژوند نهشي کولای.»
د پکتيا احمدابا ولسوالي د خواجه علي صاحب زيارت ته څېرمه «يکشنبه، تلې ۲۹مه» د غونځي ګل په نوم مشاعره جوړه شوه چې ګڼشمېر شاعرانو او فرهنګپالو پهکې ګډون کړی وو.
د مسولانو په وينا په ياده مشاعره کې د پکتيا بيلابيلو سيمو څخه شاعرانو، ليکوالانو او عامو خلکو ګډون کړی و.
د کابل د عامه کتابتون مسوولان وايي چې د تېرو درېوو کلونو پرمهال دغه کتابتون ته د ورتلونکو کسانو شمېر کې د پام وړ زیاتوالی راغلی او شمېر یې، له ۸۰۰ څخه ۱۵۰۰ کسانو ته لوړ شوی دی.
د کابل د عامه کتابتون د عامه اړیکو عمومي مدير خالد اوریا سلاموطندار ته وايي، هڅه کوي چې د بېلابېلو پروگرامونو له لارې په ټولنه کې د کتاب لوستنې فرهنګ دود کړي.
د لوګر یوشمېر فرهنګپال سلاموطندار ته وايي چې د پخوا په پرتله دغه ولایت کې د انځورګرۍ او خطاطي هنر کمرنګه شوی دی.
د دوی په وینا، د خطاطي او انځورګرۍ هنر ته د ځوانانو او فرهنګپالو نه پاملرنه، د باتجربه او مسلکي ښوونکو نشتون او د چاپي خدمتونو د مرکزونو زیاتوالی، د دغه هنر د پیکهکېدو مهم لاملونه بولي. د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست هرکال د خطاطۍ او انځورګرۍ نندارتونونه او ورکشاپونه جوړوي.
د سېلاب خیریه بنسټ نن (د تلې درېیمه، سهشنبه) په کابل ښار کې د ۳۰ جوړو د ډلهييز واده پروګرام جوړ کړ. د دغه بنسټ مسوول سیداحمد سېلاب وايي، د دغه واده مراسم یې په ټولنه کې د ناوړه دودونو د ورکولو او د ډلهييزو ودونو دودولو په موخه جوړ کړي دي. هغه زیاتوي: «د سېلاب خیریه بنسټ چې له ډېر ولور او بېځایه دودونو سره د مبارزې لپاره ځوانانو ته ډلهييز ودونه جوړوي، نن یې د ۶۰ ځوانانو لپاره چې د بېلابېلو قومونو اړوند دي، د ډلهييز واده پروګرام جوړ کړی دی.»
د تېر یوه کال پرمهال د هېواد له بېلابېلو تاریخي او تفریحي سیمو څخه شاوخوا ۹زره بهرنیو او ۹ میلیونه کورنیو سیلانیانو لیدنه کړې.
د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت مسوولان وايي چې دغه بهرني سیلانیان تېرکال افغانستان ته راغلي او په وینا یې، سیلانیانو ته د اسانتیاوو برابرولو په موخه، په سیاحتي سیمو کې د معیاري هوټلونو د جوړولو چارې هم روانې دي.
سلاموطندار د هېواد په ۲۸ ولایتونو کې د څو وادونو په تړاو د ځوانانو ترمنځ سروې کړې چې د سروې د هرو لسو ګډونوالو له ډلې اته یې، له څو وادونو سره مخالفت لري. د سروې ډېری ګډونوال د کاپیسا او لږ هغه یې، د نورستان دي.
د پکتيکا یوشمېر اوسېدونکي او فرهنګپالان شکایت کوي چې د دغه ولایت مرکز او ولسواليو کې د تاريخي ځايونو بيارغونې ته هېڅ پام نهدی شوی.
دوی سلاموطندار ته وايي چې د مرکز ښرنې په ګډون ولسوالیو کې تاریخي کلاګانې او زیارتونه د بارانو او وارو له امله زیانمن شوي چې باید د بیارغونې لپاره یې کار وشي.
سلاموطندار د هېواد په یوشمېر ولایتونو کې له ۲۲ واده شویو مېرمنو او نارینهوو سره د دوی ګډ ژوند کې د کورنیو لهخوا د مداخلې پایلو ارزونې په موخه د سروې لپارهله دوی سره مرکې کړې چې د یادې سروې پایلې ښيي، د ډېری دغو کسانو ګډ ژوند اغېزمن او د بېلوالي لامل هم شوی دی.
د هېواد په یوولس ولایتونو کې له ۳۲ نجونو او هلکانو سره د سلاموطندار د مرکو پایلې ښيي چې د یادو ځوانانو له ډلې، ۲۵ هغه یې، د خپلې خوښې تفرېحې ته لاسرسی نهلري. په دغه سروې کې د کابل، جوزجان، تخار، کندوز، بامیان، بادغیس، سرپل، فراه، کاپیسا، ننګرهار او فاریاب ولایتونو له ځوانانو سره مرکې شوې دي.
په دولسو ولایتونو کې له ۲۲ ښځینه شاعرانو او لیکوالانو سره د سلاموطندار د مرکو موندنې ښيي چې ډېری یې له ټولنیزو ستونزو سره مخامخ دي او خپل شعرونه او لیکنې تر ډېره د افغان ښځو پر ستونزو او ناهیلیو لیکي.
دوی وايي، په خپلو شعرونو او لیکنو کې د هغو افغان ښځو دردونه، ناهیلۍ او ناویلې منعکسوي چې غږ یې چوپ شوی دی.
د هلمند مرکز لښګرګاه ښار ته نږدې تازه نهرسراج ولسوالي، د نورو ولسوالیو رسمي تشکیل ته وراضافه شوې او اوسېدونکي يې د ادارې واحدونو له نشتوالي او لريوالي شکایت کوي. د دغه ولسوالي اوسېدونکي له سرپرست حکومت او ولایتي ادارې غوښتنه کوي چي د دوی غوښتنو او ستونزو ته ژره ترژره رسېدنه وکړي، څو چارې یې له ځنډ پرته مخته لاړې شي.
سلاموطندار د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې ۳۰ ځوانانو سره د مرکو پرمهال موندلې چې بېلابېل خنډونه لامل شوي چې واده یې وځنډېږي. د جنسیت له پلوه د واده مخنیوي لاملونو په اړه د سلاموطندار موندنې توپیر لري، ۱۲ مرکه کوونکو له ډلې څخه دوه یې د غوراوي حق او لس یې د مالي توان نهدرلودل، هغه لاملونه بللي چې له کبله یې وادونه ځنډېدلې دي.
جوړې شوې مشاعرې ته د لوګر اطلاعاتو او فرهنګ ریاست ریيس رفېعالله صمیم وویل، سږکال سنځل ګل دودیزه او عنعنوي مشاعره کې د اطلاعاتو او فرهنګ سرپرست په ګډون د یوشمېر وزارتونو مرستیالانو، والیانو او د پلازمېنې کابل په ګډون د شاوخوا لس ولایتونو شاعرانو، لیکوالانو او زرګونه مینهوالو ګډون کړی وو.
پکتيا کې د نښتر دوديزه کلنۍ مشاعره په لومړي ځل د اريوبځاځي ولسوالي د «سپينې شګې تفريحي سيمه» کې د ګڼو شاعرانو، ليکوالانو، حکومتي مسوولانو او عامو خلکو په ګډون جوړه شوه. نښتر مشاعره د تېرو کلونو پرمهال مرکز ګردېز ښار کې جوړېده چې سږکال د اریوبځاځیو د نښترو سيوري لاندې جوړه شوه. ځينو شاعرانو د نښتر ونې په ستاينه کې ځانګړي ليکل شوي شعرونه هم ولوستل.
