د سمنګان د ولایتي روغتون مسوولان وایي، په دغه ولایت کې پر نسناستې ناروغي سلګونه کسان اخته شوي دي.
د سمنګان د ولايتي روغتون رييس سيدعثمان حميدي وايي، په تېرو دوو اوونيو کې دغه روغتون ته پر نسناستې ناروغي ١٥٠٩ اخته کسان ورغلي چې یوشمېر یې له درملنې وروسته بېرته کورونو ته تللي دي.
یوشمېر ډاکټران د لوی اختر را رسېدو ته په کتو وايي چې د اختر ورځو کې د پسونو او غویانو د غوښې کارېدو زیاتوالي او له حیواناتو سره د خلکو نږدې پاتې کېدو له کبله به ښايي پر کانګو د اخته کېدونکو کسانو شمېر زیات شي. د عمومي داخلې متخصص فرید رفیعي وايي چې د کانګو تبه یوه ساري ناروغي ده او پهکار ده چې خلک یې په اړه معلومات ولري.
په بغلان کې ځايي سرچینو سلاموطندار ته ویلي چې څو شېبې وړاندې د دغه ولایت په مرکز پلخمري ښار کې چاودنه شوې ده.
سرچینې د دې چاودنې د کره ځای، موخې او له کبله یې د اوښتې مرګژوبلې په اړه څه نه وايي.
د عامې روغتیا وزارت مسوولانو د نري رنځ ناروغي پر وړاندې د مبارزې نړیوالې ورځې په نمانځغونډه کې ویلي چې په تېر زېږدیز کال کې له ۷۰ زرو ډېر افغانان پر دې ناروغي اخته شوي او له ډلې یې ۱۲ زرو هغو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی. د عامې روغتیا وزارت د پلان او پالیسي مرستیال محمدحسن غیاثي وايي چې د تېر زېږدیز کال پر مهال په بېلابېلو روغتونونو کې له ۵۰ زرو د ډېرو افغانانو درملنه شوې ده.
په داسې حال کې چې ځینې افغانان د اقتصادي ستونزو او بېوزله له امله خپل ناروغان روغتون ته د درملنې لپاره نشي وړلی، په تازهګۍ سره یوشمېر ډاکټرانو د کابل په دارلامان سیمه کې د «طلوع خدمت د ډاکټرانو مجتمع» په نوم روغتون جوړ کړی دی.
نن په هرات کې د شري او ګوزڼ ناروغیو د واکسین کمپاین پیل شو. د هرات روغتیايي مسوولان وايي، ټاکل شوې د واکسین په دغه پړاو کې له رباطسنګي او ادرسکن ولسوالیو پرته د هرات په کچه څه باندې ۵۰۰ زره ماشومانو ته چې عمرونه یې له نهو میاشتو تر پنځو کلونو پورې وي، د شري او تر پنځه کلنو ماشومانو ته هم د ګوزڼ واکسین ورکړل شي.
د روغتیا نړیوال سازمان د افغانستان برخې د مېکروبونو ضد او انټيبیوټیک درملو د کارونې په اړه د پوهاوي ورکولو اوونۍ په مناسبت پر ټویټر لیکلي: «د انټيبیوټیک ډېر کارول د انسانانو په بدن کې د مقاومت جوړولو لامل کېږي او افغانستان کې په بېمخینې توګه د انټيبیوټیکو کارول د انسانانو روغتیا ته ګواښ پېښوي.»
د زابل ځایې چارواکي وايي چې د بېپولې ډاکټرانو ټولنې د زابل ولایتي روغتون ته څېرمه د نري رنځ د تشخیص او درملنې مرکز پرانېستی او له دې وروسته به پر دې ناروغي د اخته کسانو درملنه همدلته کېږي.
د غزني د روږدو کسانو د درملنې پنځوس بستر روغتون ډاکټران او کارکوونکي وايي چې له د روان کال له پیل راهیسې یې خپل معاشونه نه دي ترلاسه کړي او دې موده کې د دغه روغتون د لګښتونو لپاره هم هېڅ بودیجه په پام کې نه ده نیول شوې.
د کابل یوشمېر اوسېدونکي وايي چې ځینې ډاکټران له یوشمېر درملتونونو سره په همغږۍ شفري نسخې لیکلي چې له ځانګړو درملتونونو پرته یې څوک نشي لوستلی.
د خوست اوسېدونکي وايي چې دغه ولایت کې د ماشومانو او ځوانانو په پرتله د لوړ عمر لرونکي کسان ډېر پر کورونا اخته شوي چې ځينې ترې روغ او یوشمېر یې له امله مړه شوي دي.
یوشمېر دغه کسان چې عمرونه یې زیات دي، سلاموطندار ته ویلي، په خپلو کورنیو کې لومړي کسان وو چې پر کورونا اخته شوي او وروسته یې ترې د کورنۍ ماشومان هم نیولي دي.
په هېواد کې د وروستیو سیاسي بدلونونو راپدېخوا د ګڼشمېر دولتي ادارو فعالیتونه له ستونزو سره مخ شوي چې د روغتیا برخه هم بې اغېزه نه ده پاتې او فعالیتونه یې د امکاناتو د کمښت له امله په نشت حساب دي.
د هرات د کوویډ۱۹ روغتونونو یوشمېر ډاکټران او کارکوونکي د معاشونو د نه ورکړې او د بستونو د تنقیص له امله د«RHDO» وداندۍ مخې ته اعتراض کړی.
د فاریاب کوویډ۱۹ روغتون ډاکټرانو نن سهار میمنې ښار کې د معاشونو د نه ورکړې له امله اعتراض کړی او له اړوند ادارو څخه یې غوښتنه کړې چې د دوی معاشونو دې ورکړل شي.
کابل کې د اندرا ګاندي یا د ماشومانو د درملنې ځانګړي روغتون مسوولان او ډاکټران وايي چې د کابل ښار په یوشمېر هټیو کې د بهرنیو هېوادونو او د امریکايي ځواکونو د چمتو شویو خوړو له امله څلور ماشومان مړه شوي دي.
په کابل کې د کورونا ناروغي د تشخیص او درملنې د ځانګړي مرکز افغان-جاپان روغتون سرطبیب ډاکټر طارق اکبري سلاموطندار ته ویلي چې د دغه روغتون څه باندې ۲۵۰ ډاکټرانو او کارکوونکو د پنځو میاشتو معاشونه نه دي اخیستي.
د نوموړي په وینا، د یاد شمېر کارکوونکو له ډلې ۳۵ یې د معاش نه ورکړې له کبله خپلې دندې پریښې دي.
