عایشه دُرانۍ نیمرزو کې یوه له هغو ښځو څخه ده چې کلونه یې دغه ولایت کې د لاسي صنایعو د تولید په برخه کې کار کړی. نوموړې وايي، څه باندې څلور میاشتې کېږي چې د سیاسي بدلونونو او د ښځو لاسي صنایعو څخه د نه ملاتړ له امله وزګاره او په کور شوې ده.
د سمنګان امنیه قومندان مولوي حبیبالله حماس په دغه ولایت کې د «نامشروع کړنو» په تور د درېوو ښځو او یوه سړي د نیولو خبر ورکوي. حماس ویلي، یاد کسان یې پنجشنبه شپه د یاد ولایت مرکز د ایبک ښار په زړه سیمه کې هغه مهال ونیول چې په یوه کور کې پر نڅا او د شرابو په څښلو بوخت وو.
د درخشان ټولنې مسئول بشیر فروغ وايي، دا نندارتون د کلیوالو میرمنو د ظرفیت لوړولو په موخه جوړ شوی، څو د دغو مېرمنو لاسي صنایو لپاره بازار موندنه وشي.
د افغانستان لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ځانګړي استازي ټوماس ویسټ ویلي، که څه هم په افغانستان کې د روان وضعیت په اړه پوهېږئ، خو تر هغه یې چې شرایط نه وي منل شوي، اسلامي امارت به په رسمیت ونه پېژني. ویسټ ټینګار کړی چې اسلامي امارت باید پر خپلو ژمنو عمل وکړي او امریکا هم باید په دې اړه ډاډ ترلاسه کړي.
افغانستان کې د اسلامي امارت په راتګ سره ښځې د کار او زدهکړو له حق څخه محرومې شوي او د ټولنې دغه ټبر د خپلو حقونو ترلاسه کولو لپاره تل اعتراض کړی.
د اسلامي امارت مشر هبتالله اخوندزاده نن د ښځو د حقونو په اړه په یوه تازه ځانګړي فرمان کې ویلي چې د نکاح پر مهال د بالغو ښځو رضایت ضرور دی او هېڅوک ښځې په زور سره په نکاح کولو نه شي مجبورولای. په افغانستان کې په کم عمر کې د نجونو ورکول او په زور سره ښځې نکاح ته اړ اېستل لویه ستونزه بلل کېږي چې په کراتو یې د مخنیوي غوښتنه شوې.
د ملګرو ملتونو د نفوسو صندوق له لوري په خپور شوي رپوټ کې راغلي چې افغانستان کې ۹ میلیونه ښځې او نجونې له سخت روغتیايي بحران سره مخ دي او په هرو دوو ساعتونو کې یوه مینداوره مور د زېږون پر مهال خپل ژوند له لاسه ورکوي.
د سولې او ازادۍ لپاره د افغان ښځو موسسې نن د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي مخنیوي په مناسبت جوړې شوې غونډې پر مهال په بېلابېلو برخو کې د افغان ښځو د حقونو د ورکړې غوښتنه وکړه.
دوی له نړیوالې ټولنې وغوښتل چې افغاستان کې د ښځو، سولې او امنیت په اړه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د ۱۳۲۵ ګڼه پرېکړهلیک پلي کېدل وڅاري.
د افغانستان د ژورنالستانو ټولنې د رسنیو مسوول مسرور لطفي د امر بالمعرف او نهې عن المنکر وزارت له لوري د رسنیو پر وړاندې د نوې کړنلارې د خپرېدو په غبرګون کې ویلي، اسلامي امارت غواړي رسنۍ محدودې کړي.
په جوزجان کې د اسلامي امارت امنیتي مسوولان وايي چې د دغه ولایت د مرکز اړوند د دویمې امنیتي حوزې د امنیتي ځواکونو له لوري د « ۱۳۰ واده شویو مېرمنو» د خرڅلاو او غلا په تور پنځه کسان نیول شوې دي. د جوزجان ولایت یوشمېر اوسېدونکي د اسلامي امارت دغه کار ستايي او هغه د جنايي جرمونو په راکمولو کې ګټور بولي.
د جوزجان ولایت د پوهنې ریاست مسوولان د یاد مکتب د پرانستې په مراسمو کې وايي چې د دغه ولایت په مرکز او ولسوالیو کې د ښوونځیو لپاره ځمکه ځانګړې کول او ښوونځي جوړول، د جوزجان ولایت د اوسېدونکو له «علم» سره د مینې او لوړ فرهنګ ښودنه کوي او دوی ورڅخه هرکلی کوي.
د سمنګان والي عبدالرحمان کندوزي پرون ماښام د مرستندویه ادارو له مسوولانو سره په ناسته کې ویلي چې دغه ادارې دې ژرترژره کور په کور سروې پیل او اړمنو کورنیو ته ژمنۍ مرستې ورسوي.
هغه په ناسته کې د ښځو د فعالیت اجازه هم ورکړې او ویلي یې دي چې پر اړمنو د عادلانه وېش لپاره د ښځو ګډون مهم دی، خو باید اسلامي حجاب په پام کې ونیسي.
د روان ښوونیز کال له پیل راهیسې د ښوونځیو زدهکوونکي له ګڼو ننګونو سره مخ شوې دي. له هغې ډلې هېواد کې د کورونا ویرووس درېیمه څپه چې له امله وضعیت ترینګلی شو او پوهنې وزارت اړ شو چې ښوونځي تر یوې نامعلومې نېټې پورې وتړي.
په کابل او یوشمېر ولایتونو کې د اعتراضونو او مدني حرکتونو پر دوام، نن په بامیانو کې یوشمېر ښځو د یوه اعتراضیه لاریون پر مهال ښځو ته په حکومت کې د ونډې ورکولو او په هېواد کې د بېوزلۍ د پراخېدو د مخنیوي او پوهنتونونو او ښوونځيو د پرانیستلو غوښتنه وکړه .
په هرات کې د هرېوا په نوم د یوه خصوصي شرکت مسووله او سوداګره صفیه محیطي چې شپږ کاله وړاندې یې دغه خدماتي مرکز جوړ کړی، وایي چې په تېر کې یې کارونه ښه وو او لسګونه ښځې ورسره په کار بوختې وې. د مېرمن محیطي په وینا، د اسلامي امارت په راتلو سره یې پېرېدونکي له لاسه ورکړي او په خراب اقتصادي وضعیت کې دي.
د ماشومانو لپاره د ملګرو ملتونو د ملاتړ ادارې یا یونیسف له افغانستان سره ۳۲ ټنه روغتیايي توکي مرسته کړې ده.
