د افغان ښځو او بشريحقونو فعاله محبوبه سراج د اوسلو سولې څېړنیز انسټیټیوټ له لوري د ۲۰۲۳ کال د نوبل سولې جایزې ته نومول شوې ده.
دغه انسټیټیوټ محبوبه سراج د ماشومانو د روغتیا، زدهکړو او فساد سره د مبارزې برخه کې اتله بللې او زیاته کړې یې ده چې نوموړې له کورني تاوتریخوالي د مېرمنو د ژغورنې برخه کې هم ګټور فعالیتونه کړې دي.
فاریاب کې یوشمېر «نابینا» مېرمنې وايي چې د وزګارتیا له امله له ګڼو اقتصادي ستونزو سره لاس او ګرېوان دي.
دغه مېرمنې له دولتي او نادولتي بنسټونو چې د نابینایانو برخه کې فعالیت لري، غوښتنه کوي، څو دوی ته د کار او حرفوي زدهکړو زمینه برابره کړي.
د خوست امنیتي مسوولان وايي چې دغه ولایت کې یوه ۶۰کلنه مېرمن چې د خپل خاوند لهخوا له تېرو لسو کلونو راهیسې په یوې تیاره کوټه کې ساتل کېده، ازاده کړې ده.
سلاموطندار په هېواد کې له ۱۹ هغو مېرمنو سره چې خاوندانو یې دویم او یا له هغه ډېر ودونه کړي، د مرکو په ترڅ کې موندلې چې دغه مېرمنې له بېلابېلو رواني فشارونو ځورېږي.
د مرکه شویو ۱۹ مېرمنو له ډلې یې ۱۳ د خپل خاوند لومړۍ مېرمنې دي او پاتې شپږ یې په بنه «یا د خاوند دویمې مېرمنې» په توګه واده شوې دي.
حبیبالله اغا پرون یکشنبه د تلې دویمه دغه ولایت کې د یوې دینې مدرسې د جوړېدو چارو د پرانېستلو په اړه جوړې شوې غونډه کې ویلي، هلکان او نجونې حق لري چې دینې زدهکړې وکړي او په وینا یې، «د هلکانو په پرتله د نجونو جهل زیات دی.»
د قطر لومړي وزیر او د بهرنیو چارو وزیر شیخ محمد بن عبدالرحمان الثاني په کندهار کې د اسلامي امارت له مشر سره له لیدنې شاوخوا درېنیمې میاشتې وروسته د دې ناستې ځینې برخې ډاګیزه کړې.
نوموړي له سياِناِن خبري شبکې سره په خبرو کې ویلي چې د افغانستان د سرپرست حکومت له مشر سره په خبرو کې یې ټینګار کړی، که غواړي چې افغانستان د نړیوالې ټولنې یوه برخه واوسي، باید له نړۍ سره همکاري وکړي او په دغه هېواد کې دې ښځینهوو ته د کار اجازه ورکړي.
کابل کې یوشمېر ښځې وايي چې د کوچنیو «ښاري موټرو» مخکینۍ څوکۍ کې د کېناستو له امله اړ دي چې موټرچلوونکي ته دوه برابره کرایه ورکړي.
یوشمېر دغه مېرمنې سلاموطندار ته وايي چې دې چارې یې تګراتګ ستونزمن کړی دی.
د ملګروملتونو د بشردوستانه مرستو د همغږۍ دفتر «اوچا» په یوه تازه راپور کې ویلي، افغانستان د مور او ماشومان د مړینې له امله په نړۍ کې تر ټولو لوړ شمېر لري.
سلاموطندار په هېواد کې له میراث محرومو شویو ۱۷مېرمنو سره د مرکو په ترڅ کې موندلې چې دغه ښځې په ټولنه کې د شته دودونو او رواجونو له امله له میراث محرومې شوې دي.
غور کې د تېرو شپږو میاشتو پر مهال پر خوارځواکۍ اخته ۱۶ ماشومان مړه او څه باندې ۳۰۰ نور پر دې ناروغي اخته شوي دي.
سلاموطندار د سینما له ۱۸ ښځینه لوبغاړو سره د مرکو په ترڅ کې موندلې چې د تېرو دوو کلونو پر مهال دغه د سینما دغه لوبغاړې له ناوړه اقتصادي او رواني وضعیت سربېره امنیتي ګواښونو سره مخ دي.
په افغانستان کې له ټولنیز ژوند څخه د افغان ښځو څنګ ته کولو په تړاو د خوړو نړیوال پروګرام اندېښنې سره هممهاله، یوشمېر افغان ښځې چې په تېرو دوو کلونو کې یې دندې له لاسه ورکړي وايي، له ټولنې څخه ګوښه کېدو یې پر اقتصادي، ټولنیز او اروايي ژوند ناوړه منفي اغېزې کړي او هره ورځ تدریجي مرګ تجربه کوي.
سلاموطندار د هېواد په څلور ولایتونو کې له ۲۳ سوداګرو مېرمنو سره د مرکو په ترڅ کې موندلې چې د یادو سوداګرو مېرمنو له ډلې څخه یې د ۱۷ مېرمنو سوداګري له رکود سره مخ شوې او یا هم رکود سره مخ ده.
د ازموینو ملي ادارې پرون د افغان نجونو له ګډون پرته یوازې د هلکانو د کانکور ازموینې پایلې اعلان کړې.
د دغو پایلو اعلان د هغو هلکانو لپاره چې بېلابېلو پوهنځیو ته بریالي شوي وو، د خوښۍ وړ وې، خو د هغو نجونو لپاره دردوونکې وې چې کلونه یې لپاره زیار ګاللی او له یو عالم هیلو سره یې ښوونځی پای ته رسولی و.
د کابل ښار د ډېریو خصوصي وړکتونونو مسوولان وايي چې له تېرو دوو کلونو راهیسې په دغو وړکتونونو کې د ماشومانو شمېر ۸۰ سلنه کم شوی دی.
سلاموطندار له ۲۲ کوچنیو کارګرو نجونو سره د مرکو په ترڅ کې موندلې چې یادې نجونې د اقتصادي ستونزو او سرپرست نه درلودو له امله اړ شوي چې د پلازمېنې پر سړکونو درنو کارونو او د لاسي توکو پلور ته مخه کړي.
