د افغان خبریالانو خوندیتوب کمېټې په تازه راپور کې ویلي، په ۲۰۲۰ کال کې دغې کمېټې د خبریالانو او رسنیو د کارکوونکيو پر وړاندې د تاوتریخوالي ۱۳۲ پېښې ثبت کړي چې د ۲۰۱۹ کال په پرتله ۲۶ سلنه ډېروالی ښيي.
دغې کمېټې په خپل راپور کې ويلي، په دې پېښو کې ټپي کېدل، وهل ټکول، تښتول، ګواښل، غلا او ناوړه چلند شامل دي.
د افغانستان په اړه هغه راپور چې د امریکا د کانګرېس په سپارښتنه جوړ شوی، د جو بایډن له دولت نه پهکې غوښتل شوي چې له افغانستانه د ټولو امریکايي ځواکونو د را اېستلو پروګرام دې وځنډوي، د مې میاشت موده پرېږدي او پر ځای دې یې یوازې هغه مهال خپل سرتېري را وباسي چې د یاد هېواد امنیتي وضعیت سم شي.
طالبانو په غور ولايت کې لسګونه جريبه کرنيزه ځمکه، مېوه لرونکې او بې مېوې ونې له منځه وړي او بيا يې سوځولي دي.
د غور د چهارسدې ولسوال عزتالله عزیزي وايي، وسلهوالو طالبانو له ۱۷۹جريبه ډېره کرنيزه او د څارويو د څرولو ځمکه او ۲۵ زره مېوه لرونکې او بېمېوې ونې اول له منځه وړي او بيا يې سوځلي دي.
وروسته له هغې چې افغانستان کې د اروپايي ټولنې یو شمېر هېوادونو او امریکا طالبان د هدفي وژنو، د روان تاوتریخوالي او د ټولګټو ځایونو د ویجاړولو مسوول وبلل، طالبانو د دغو مسایلو په غبرګون کې یوه اعلامیه کې ویلي، د امریکا او دغې ډلې ترمنځ شوې هوکړه د ټولو په ګټه ده، خو افغانستان کې د بهرنیو ځواکونو حضور ته پلمې ولټول شي، دوی به یې پر وړاندې جګړې ته دوام ورکړي او دوی کولای شي له خپلو ارزښتونو، خاورې، هېواد او حقوقو څخه دفاع وکړي.
میانمار کې پوځ نن سهار د دغه هېواد د ولسواکۍ ملي ټولنې رهبرې انګسان سوچي پر ضد کودتا کړې ده او د نوموړې په ګډون يې د حکومت مهم لوړ پوړي چارواکي نيولي دي.
د میانمار پوځ چې مخکې یې په تېرو ټاکنو کې د پراخه ټاکنيزو درغلیو تورونو څېړلو غوښتنه کړې وه، په میانمار کې يې پر حاکم دولت کودتا کړې او د ملکي چارواکيو په نیولو سره يې په دې هېواد کې د اضطراري حالت په اعلان سره واک ترلاسه کړ.
د پوځ له لوري په يوه ويډيويي پيغام کې ويل شوي، د دغه هېواد واک د یو کال لپاره لوی درستیز مېنانګ هلاینګ ته لېږدول شوی دی.
شاوخوا پنځه میاشتې وړاندې د قطر په دوحه کې د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ د سولې مخامخ خبرې پیل شوې؛ خو تر دې دمه دا خبرې د افغانانو لپاره د منلو وړ پایله نه لري. د دې وضعیت په دوام د ولسي جرګې غړيو د يادې جرګې د رییس میر رحمان رحماني په مشرۍ یو کمیسیون جوړ کړ.
قطر کې د طالبانو د سياسي دفتر وياند محمد نعیم وايي، د طالبانو سیاسي مرستيال او دوحه کې د سياسي دفتر رييس ملاعبدالغني برادر او ورسره پلاوي يې تهران کې د ایران د بهرنیو چارو له وزیر جواد ظریف سره لیدلي دي.
محمد نعيم نن وروسته له غرمې په خپله ټوېټرپاڼه ليکلي، په دغه لیدنه کې دواړو لوریو د افغانستان د حالاتو او بين الافغاني مذاکراتو په اړه، د دوحې د هوکړې په پوره عملي کېدو او افغانستان او سیمې ته د امن او سولې پر اړتيا هم بحثونه وشول.
اروپايي اتحادیه، افغانستان کې د ناټو ملکي استازولۍ او همداراز د امريکايي او اروپايي هېوادونو سياسي استازولۍ وايي، طالبان د ډېری هدفي وژنو او تاوتریخوالي مسوول دي.
کابل کې دغو سياسي استازوليو نن په یوه ګډه خپره کړې خبرپاڼه کې د طالبانو له لوري د عامه تاسیساتو ورانېدل، تاوتریخوالی، د ملکي وګړيو وژل کېدل او هدفي بریدونه په کلکو ټکو غندل شوي دي او ويلي يې دي، د تاوتریخوالي په زیاتېدو افغانستان کې رسنۍ، علما، روغتیا پالان، مدني فعالان او ملکي وګړي…
تېره ورځ د میدان وردک بهسودو سیمه کې د خلکو لاریون په تاوتریخوالي بدل شو. د ياد ولايت د امنیې قومندان په امر امنیتي ځواکونو پر اعتراض کوونکيو ډزې کړي چې پایله کې یې يو شمېر کسان وژل شوي او يو شمېر هم ټپیان دي.
ولسي جرګه کې د میدان وردکو ولایت استازی مهدي راسخ نن کابل کې یوه غونډه کې وویل، حکومت بهسودو کې ملکي وګړي په نښه کړي دي.
له هغه وروسته چې ولسمشر غني له موقت حکومت سره مخالفت څرګند کړ اوس د ملي امنیت شورا سلاکار حمدالله محب هم وایي چې موقت حکومت د پردیو لاسوهنې لپاره د دایمي فرصت معنا لري.
د ملي امنیت شورا سلاکار حمدالله محب نن پر خپله ټوېټرپاڼه ليکلي، هغو کسانو چې د سولې له مذاکراتو سره یې هم د مسلمانانو د سر او مال له وهلو لاس نه دی اخیستی، اوس دې پر دې پوه شي چې افغان ملت د ولسواکۍ…
د ننګرهار چارواکي وايي، نن سهار شاوخوا پنځه بجې د دغه ولایت په شېرزادو ولسوالۍ کې د عامه نظم پر یوې قرارګاه موټربم چاودنه شوې. يوه حکومتي سرچينه چې نه غواړي نوم يې خپور شي سلاموطندار ته وايي، په دې چاودنه کې ۱۴ امنيتي ځواکونه وژل شوي او ۴ نور ټپيان دي.
د طالب ډلې د سولې مرکچي پلاوي مرستیال شېرمحمد عباس ستانکزی وايي چې د ولسمشر غني حکومت د سولې یواځینی خنډ دی.
نوموړي دا څرګندونې چې د دې ډلې له څو نورو کسانو سره د روسیې پلازمېنې مسکو ته تللی، هلته په یوه خبري غونډه کې چې د روسیې د سپوټنیک ټلوېزیوني شبکې له لوري خپره شوې، کړې دي.
د کندوز یوشمېر ځوانانو چې د «تيراژ» په نوم یې یوه فرهنګي ډله جوړه کړې، په هېواد کې د روانې جګړې د غندلو او د سولې ملاتړ په موخه پر دېوالونو د انځورګرۍ کمپاین پیل کړی دی.
دوی په دغه کمپاین کې پر دېوالونو انځورونه کاږي او د بېلابېلو شعارونو په لیکلو سره غواړي چې په سوله او جګړه کې د انځورګرۍ رول ته د ټولنې پام ور واړوي.
د امریکا دفاع وزارت ویلي چې طالبانو له دغه هېواد سره د سولې هوکړهلیک کې پر خپلو ژمنو عمل نه دی کړی او په وینا یې، د امریکا نوی دولت به د روان میلادي کال تر مې میاشتې پورې له افغانستانه خپل ځواکونه ونه باسي.
د امریکا د دفاع وزارت ویاند جان کېربي پرون په خپله لومړنۍ خبري غونډه کې ویلي چې طالبانو د تاوتریخوالي نه کولو او له القاعده شبکې سره د اړیکو پرې کولو په برخه کې پر خپلو ژمنو عمل نه دی کړی.
د افغانستان د بشري حقونو خپلواک کمېسیون نن په ۲۰۲۰ میلادي کال کې ملکیانو ته د اوښتې مرګژوبلې په اړه خپل راپور خپور کړ.
د دغه راپور له مخې، په ۲۰۲۰ میلادي کال کې ټولټال ۸ زره او ۵۰۰ ملکیانو ته په ټول هېواد کې مرګژوبله اوښتې چې له ډلې یې ۲ زره او ۹۵۸ هغه وژل شوي او پنځه زره او ۵۴۲ نور ټپیان شوي دي.
د ملي روغې جوړې شورا سلاکار عبدالبصیر سالنګي په سالنګ کې د عام وژنې ۳۲م تلین په مناسبت جوړه شوې غونډه کې ویلي چې د دویم مقاومت پر جوړېدو کار روان دی او که د سولې خبرې ناکامې شي، دغه مقاومت به جوړ شي.
د نوموړي په وینا، د ۵ زره طالب بندیانو له خوشې کولو سره سره دا ډله لا هم پر جګړې ټینګار کوي او په تېرو ۸ میاشتو کې د سولې په برخه کې هېڅ پرمختګ نه دی شوی.
