بېګاه شاوخوا ۹ بجې او پنځوس دقیقې د کابل ښار د پنځلسمې امنیتي حوزې اړوند په شهید څلورلارې کې درنه چاودنه وشوه چې غږ یې د کابل ښار په لرو پرتو سیمو کې هم اورېدل شوی دی.
امنیتي مسوولان وايي، په دې چاودنه کې د امنیتي ځواکونو دوه رېنجرې له منځه تللي، خو د پېښې عیني شاهدان وايي چې ملکيانو ته یې هم مرګژوبله او مالي زیانوني اړولي دي.
د بدخشان، هرات او فاریاب محلي او امنیتي مسوولان په دغو ولایتونو کې د ۱۱ امنیتي ځواکونو د وژل کېدو او ۱۹ نورو د ټپي کېدو خبر ورکوي.
د بدخشان محلي سرچینې وايي، طالبانو نن سهار وختي شاوخوا ۳ بجې د دغه ولایت په زېباک ولسوالي کې د امنیتي ځواکونو پر پوستې برید کړی چې له کبله یې ۸ سرتېري وژل شوي او ۲ نور ټپیان دي.
د ولسي جرګې غړیو نن د دې جرګې په عمومي غونډه کې له طالبانو وغوښتل چې خپلې غوښتنې په روښانه ډول شریکې کړي. دوی له افغانستانه د بهرنیو ځواکونو د وتلو هرکلی وکړ او زیاته یې کړه چې د طالب ډلې یوه غوښتنه هم عملي کېږي. د ولسي جرګې غړیو پر طالبانو غږ وکړ چې له شته فرصت نه ګټه واخلي او له افغانانو او افغان دولت سره یوځای شي.
د بشري حقونو خپلواک کمېسیون مسوولان وايي، چې یوازې تېره اوونۍ د هېواد په څلور ولایتونو کې ۳۹ ملکیان وژل شوي دي.
د دغه کمېسیون د رسنیو برخې مسوول ذبېحالله فرهنګ وايي، یاد ملکیان په فراه، پروان، ننګرهار او کندهار ولایتونو کې د چسپکي او سړک غاړې ماین چاودنو او وسلهوالو بریدونو کې وژل شوي دي.
د امریکا د ملي امنیت سلاکار جېک سالیوان وايي، له افغانستانه د امریکايي ځواکونو له وتلو وروسته هېڅوک د دغه هېواد راتلونکی نه شي تضمینولی. د نوموړي په وینا، افغانستان به د هغو ترهګرو پر ګواښونو متمرکز پاتې شي چې له دغه هېواده سرچینه اخلي. هغه دا خبرې پرون له فاکس نیوز سره په مرکه کې کړې دي. سالیوان زیاتوي، د امریکا ولسمشر جو بایډن افغانستان ته د خپلو سرتېرو د بیا لېږلو هېڅ پلان نه لري.
په وروستیو لسو ورځو کې د وسلهوالو طالبانو نفوذي کسانو په تخار، کندوز بادغېس او غور ولایتونو کې خپل ۹ ملګري وژلي او د پوستو نظامي تجهیزات یې له ځان سره وړي دي.
طالبانو په تېرو شپږو مېاشتو کې نفوذي بریدونه نه وو کړي، خو اوس یې یو ځل بیا ورته مخه کړې ده. د دې ډلې یوه نفوذي کس د وري په ۲۵مه د کندوز د پنځمې امنیتي حوزې مرستیال له دوو سرتېرو سره وواژه او له تجهیزاتو او یوه هاموې ټانګ سره یوځای طالبانو ته ورغی.
د بیان ازادۍ کور بنسټ نن د رسنیو له مسوولانو او خبریالانو سره خپله لومړنۍ رسمي غونډه جوړه کړه.
د دغه بنسټ له لوري په یوه خپره شوې خبرپاڼه کې د تاوتریخوالي زیاتوالی او د بیان ازادۍ لپاره د فضا تنګېدل د اندېښنې وړ وبلل او د سولې له مذاکراتي لوریو یې وغوښتل چې د بیان ازادۍ پر ساتنې او ملاتړ هوکړه وکړي.
د امریکا دفاع وزارت وايي، له افغانستانه په خوندي توګه د سرتېرو را وتلو لپاره ښايي په دغه هېواد کې د امریکايي ځواکونو شمېر زیات شي.
د امریکا د دفاع وزارت ویاند جان کربي ویلي، اوس له افغانستانه د امریکايي ځواکونو را وتلو لپاره د نورو سرتېرو مرستې ته اړتیا ده او په دې برخه کې د جو بایډن د لارښوونې ښه پلي کېدو لپاره د خپلو ځواکونو شمېر زیاتوي.
د روان زېږدیز کال د سپټمبر میاشتې تر یوولسمې له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د وتلو نېټې تر اعلان وروسته دوه ورځې وړاندې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انټوني بلېنکن په یوه ناڅاپي سفر کابل ته راغی او له افغان چارواکو سره یې ولیدل.
له هغه وروسته چې له افغانستانه د امریکايي ځواکونو د وتلو په اړه راپورونه او د افغان سولې په تړاو د استانبول غونډې نېټه اعلان شوه، طالبانو وویل، تر هغه چې ټول بهرني ځواکونه له افغانستانه نه وي وتلي، د سولې اړوند په هېڅ غونډه کې ګډون نه کوي. اوس د حزب اسلامي مشر ګلبدین حکمتیار د دغو څرګندونو په غبرګون کې وايي، که طالبان د جګړې پای او سولې لپاره اراده لري، باید د افغان سولې اړوند غونډو سره پرېکون ونه کړي.
د سرپل د ولایتي شورا یوشمېر غړي وايي، د دغه ولایت د صیاد، بلخاب، سانچارک او ګوسفندي ولسوالیو د لویو لارو په تړل کېدو سره وضعیت ترینګلی شوی او طالبان د ښار په شاوخوا کې له امنیتي ځواکونو سره جګړې کوي. د دوی په وینا، که دولت ژرترژره پراخ عملیات ونه کړي، انساني ناورین به جوړ شي.
ولسمشر محمداشرف غني وايي، افغانستان د سقوط په پړاو کې نه دی او افغان امنیتي او دفاعي ځواکونه په خپلواک ډول د هېواد او خلکو د دفاع وړتیا لري. ارګ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي چې ولسمشر دا څرګندونې پرون ماښام په انلاین ډول د نظامي ګنجوي نړیوال مرکز په غونډه کې کړې دي.
د خبرپاڼې پر بنسټ، محمداشرف غني په دې غونډه کې ټینګار کړی چې افغان امنیتي او دفاعي ځواکونه له کلونو راهیسې ۹۴ سلنه عملیات په خپلواک ډول کوي.
د امریکا ولسمشر جو بایډن تازه اعلان کړی چې د روان میلادي کال د سپټمبر میاشتې تر ۱۱مې پورې به خپل ځواکونه له افغانستانه وباسي. بایډن ټینګار کړی چې له افغانستانه یې د ځواکونو له وتلو وروسته به هم د دغه هېواد ملاتړ او مرستو ته دوام ورکړي.
د سیاسي چارو شنونکي وايي، امریکا په افغانستان کې خپل پوځې شتون پای ته رسوي، خو سیاسي هغه به یې دوامداره وي.
د امریکا ولسمشر جو بایډن بېګاه د افغانستان په اړه خبرې کړي او په وینا یې، لس کاله کېږي چې د القاعده شبکې مشر اسامه بن لادن وژل شوی او اوس د دې وخت را رسېدلی چې د امریکا تر ټولو اوږده جګړه پای ومومي او امریکايي ځواکونه بېرته هېواد ته را وګرځي.
د نوموړي په وینا، له افغانستانه د امریکايي ځواکونو د اېستلو لړۍ به د روان میلادي کال د سپټمبر تر یوولسمې پای ته ورسېږي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو استازولۍ یا یوناما وايي، د ۲۰۲۱ کال په لومړیو درېوو میاشتو کې د ملکیانو مرګژوبلې کچه ۲۹ سلنه لوړه شوې ده.
یوناما نن په یوه تازه راپور کې لیکلي چې په افغانستان کې د ملکیانو مرګژوبلې کچه د ۲۰۲۱ کال په لومړۍ ربعه کې د تېر کال په پرتله د پام وړ ډېره شوې او په وینا یې، په دې موده کې ۱۷۸۳ ملکیانو ته مرګژوبلې اوښتې ده. په دې ډله کې ۵۷۳ کسان وژل شوي او ۱۲۱۰ نور ټپیان شوي دي.
انسان تښتوونکو د روژې په لومړۍ ورځ د تښتول شوي لس کلن عبدالرووف کورنۍ ته د هغه د وهلو ډبولو غږیز پیغام لېږلی دی. دغه غږیز پیغام ښيي چې انسان تښتوونکو پر نوموړي فشار ډېر کړی او عبدالرووف ورته چغې وهي.
