که څه هم تمه کېده چې په ۲۰۲۲ کال کې به د اسلامي امارت پر بیاواکمنېدو سره هېواد کې ترهګریزې پېښې د پام وړ کمې شي، خو دغه کال کې سلګونه کسانو په بېلابېلو پېښو کې خپل ژوند له لاسه ورکړ او ټپیان شول. د داعش ډلې خراسان څانګه په ۲۰۲۲ کال کې د هېواد په ډېری سیمو کې د شویو خونړیو بریدونو تر شاه وه.
د افغانستان د ازادو رسنیو ملاتړي بنسټ (نی) شنبه د مرغومي لسمه په یوې خبرپاڼه کې ویلي چې د ۲۰۲۲ کال پر مهال افغانستان کې د خبریالانو پر وړاندې تاوتریخوالي کې ۱۷سلنه کمښت راغلی دی.
په خبرپاڼه کې ویل شوي چې د تېرو شلو کلونو په څېر په ۲۰۲۲ کال کې هم د خبریالانو د ورکېدو پېښې ثبت شوي دي.
که څه هم ۲۰۲۲ کال کې د سیمې او نړۍ په کچه له سیاسي ناورینه د افغانستان د وتلو لپاره پراخې هڅې وشوې، خو په کور دننه د سیاسي ناورین او بهر کې د مشروعیت ناورین لا هم پر ځای پاتې دی.
دې وضعیت د افغانستان ایسار پاتې کېدل دغه هېواد په سیمه او نړۍ کې په یوه منزوي هېواد بدل کړی دی.
افغانستان کې غیردولتي کورنیو او بهرنیو موسسو کې پر ښځینه کارکوونکو بندیز ته د غبرګونونو په لړ کې ملګروملتونو ویلي، موسسو کې د ښځو د کار موضوع د بحث وړ نه ده او اسلامي امارت باید له خپلې دغې پرېکړې په شا شي. افغانستان کې د ښځو حقونو فعالان د هغوی د حقونو له تامین څخه د ملاتړ په برخه کې د نړیوالو پر کړنلارې نیوکه کوي.
د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي له خپلو سیمهییزو او نړیوالو سفرونو او هېواد کې سیاسي ناورین څخه د وتلو لپاره ځینو سیاسي او قومي جریانونو سره تر لیدنو وروسته، واشنګټن پوسټ ورځپاڼې سره خبرو کې ویلي، د افغانستان اوسني ناورین څخه د وتلو لپاره ملي خبرو ته اړتیا ده.
د پاکستان د بشري حقونو ملي کمېسیون دغه هېواد کې د افغان کډوالو له وضعیت څخه اندېښنه ښودلې ده. دغه کمېسیون په یوې خبرپاڼه کې ویلي چې د ښځو او ماشومانو په ګډون څه باندې ۳۰۰ افغان کډوال د قانوني اسنادو د نه لرلو له کبله د کراچۍ ښار په زندانونو کې بندیان دي.
وروسته له هغې چې اسلامي امارت داخلي او بهرنیو غیردولتي موسسو کې د ښځو پر کار بندیز ولګاوه، یوشمېر دغو بهرنیو موسسو افغانستان کې خپل فعالیتونه ځنډولي دي. دغو بنسټونو چې تر ډېره یې اړمنو ته د مرستو رسولو برخه کې فعالیت کاوه، د بېوزله افغانانو د لاسنیوي برخه کې یې مهم رول درلود.
تخار کې محلي سرچینې وايي چې د دغه ولایت په مرکز تالقان ښار کې چاودنه شوې ده. سرچینې سلاموطندار ته ویلي، چاودنه نن چهارشنبه د مرغومې اوومه د تالقان ښار چوک مربوطاتو کې رامنځته شوې ده.
د تخار د امنیې قومنداني ویاند عبدالمبین ساپی وايي، چاودنه د ځای پر ځای شوي ماین له امله شوې چې په پایله کې یې څلور ملکیان ټپیان شوي دي.
د ملګروملتونو امنیت شورا وايي چې افغان ښځې باید هره برخه کې معني لرونکی، مساوي او بشپړ ګډون ولري.
د امنیت شورا غړیو هېوادونو پرون سهشنبه د مرغومې شپږمه په یوې ویناپاڼه کې د په پوهنتونونو او نادولتي موسسو کې د ښځو د زدهکړو او کار په اړه د اسلامي امارت وروستي فرمانونه غندلي دي.
په کورنیو او بهرنیو نادولتي موسسو کې د ښځینهوو پر کار د اسلامي امارت د بندیز پر وړاندې د راپورته شویو غبرګونونو په دوام، د سعودي عربستان او پاکستان د بهرنیو چارو وزیرانو افغانستان کې د ښځو پر ګډون ټینګار کړی دی.
فواد چې دا یې مستعار نوم دی او شاوخوا ۲۴ کاله عمر لري، د فاریاب اصلي اوسېدونکی دی او تازه له پوهنتون څخه فارغ شوی دی.
د کابل ښار یوشمېر اوسېدونکي په دې وروستیو کې د وسلهوالو غلاوو له ډېروالي شکایت کوي. دوی وايي چې وسلهوال غله په رڼا ورځ له خلکو د ټوپک او توپانچې په زور پیسې، موبایل او نور وسایل اخلي. د کابل یو اوسېدونکی رویا کوشا سلاموطندار ته وايي چې څو ورځې وړاندې وسلهوالو غلو ترې د ټوپک په زور پیسې او موبایل واخیستل.
د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالنافع ټکور وايي چې نن سهار د بدخشان د امنیې قومندان ودانۍ ته څېرمه په یوه موټر کې ځای پر ځای شویو چاودېدونکو توکو ته چاودنه ورکړل شوې چې مرګژوبله یې اړولې ده.
عبدالنافع ټکور ویلي چې په چاودنه کې د بدخشان د امنیه قومندان عبدالحق ابو عمر په ګډون درې کسان وژل شوي او دوه نور ټپیان دي.
د هلمند محلي چارواکي وايي چې نن یکشنبه د دغه ولایت په موسیکلا ولسوالي کې د روسانو د وخت یوه زاړه ماین چاودنې له کبله دوه ماشومان مړه شوي او یوه ښځه ټپي شوې ده.
له هغه وروسته چې اسلامي امارت په ټولو کورنیو او بهرنیو نادولتي موسسو کې د ښځینه کارکوونکو کار وځنډاوه، په ملي او نړیواله کچه پراخ غبرګونونه را وپارېدل.
په دې لړ کې د ملګرو ملتونو سازمان، اروپايي هېوادونو، د بښنې نړیوال سازمان او یوشمېر نورو نړیوالو بنسټونو او هېوادونو د اسلامي امارت دا پرېکړه په سختو ټکو وغندله.
د بهرنیو چارو وزارت سرپرست امیرخان متقي وايي، افغانان د اسلامي امارت له حکومت څخه امنیت، سوداګري، کار او زدهکړې غواړي.
هغه زیاتوي: «ملت نن خدمت غواړي، ملت له تاسې امنیت، سوداګري، کار او زدهکړې غواړي.»
