په واشنګټن کې افغان سفارت ویلي چې د افغانستان اړوند ۳۳ تاریخي اثار ورته سپارل شوي دي.
د دغه سفارت په خبرپاڼه کې لیکل شوي چې یاد اثار پرون د امریکا د «نیویارک سیمې» د څارنوالي په دفتر کې افغان سفیرې رویا رحماني ته سپارل شوي دي.
د خبرپاڼې له مخې، د دغو تاریخي اثارو مخینه له دویمې تر اتمې پېړۍ پورې رسېږي او د افغانستان د بډایه کلتور او تاریخ ښکارندويي کوي.
ولسمشر محمداشرف غني پرون د دولتي پلاوي په یوه ناسته کې له افغانستانه د بهرنیو ځواکونو له وتلو وروسته د لویې مشورتي جرګې د جوړولو خبر ورکړ، خو د دې جرګې د جوړېدو د موخې او څرنګوالي په اړه د دولت ویاندویان د معلوماتو ورکولو ته نه حاضرېږي.
د حزب اسلامي د یووالي شوراګانو رییس جمعهخان همدرد نن په کابل کې د یوې خبري غونډې پر مهال وویل، افغان حکومت نهدی توانېدلی چې د استانبول غونډې ته د سولې یوه واحده طرحه چمتو کړي.
د هغه په وینا، د ملي روغې جوړې شورا د توحید کمېټې له لوري وړاندې شوې طرحه ټولشموله نه ده او په دې برخه کې له سیاسي ګوندونو سره سلا مشورې نه دي شوي.
د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت د شمېرو له مخې، د څو لسیزو جګړو، ناامنیو، وزګارتیا او بېوزلۍ له امله شاوخوا ۸ میلیونه افغانان له هېواده بهر کډوالۍ ته اړ شوي دي.
له هغه وروسته چې د دولت او طالبانو ترمنځ د سولې خبرې پیل شوي، په هېواد کې د امنیت ټینګښت، د سولې راتلو او د کاري اسانتیاوو برابرېدو ته د خلکو هیلې ډېرې شوې دي.
محمدامیر فاریابي د فاریاب ولایت اوسېدونکی دی، خو اوس د ترکیې په استانبول ښار کې کډوال دی. هغه وايي، ۲۵ کاله يې د افغان امنیتي ځواکونو په لیکو کې د افسرۍ دنده لرله، خو له پنځو کلونو راهیسې په ترکیه کې بېبرخلیکه پروت دی. د نوموړي په وینا، د لوړو امنیتي ګواښونو له کبله يې هېواد پرېښی او په ۱۳۹۵ کال کې لومړی ایران او بیا هم ترکیې ته تللی دی.
د بدخشان، هرات او فاریاب محلي او امنیتي مسوولان په دغو ولایتونو کې د ۱۱ امنیتي ځواکونو د وژل کېدو او ۱۹ نورو د ټپي کېدو خبر ورکوي.
د بدخشان محلي سرچینې وايي، طالبانو نن سهار وختي شاوخوا ۳ بجې د دغه ولایت په زېباک ولسوالي کې د امنیتي ځواکونو پر پوستې برید کړی چې له کبله یې ۸ سرتېري وژل شوي او ۲ نور ټپیان دي.
د ولسي جرګې غړیو نن د دې جرګې په عمومي غونډه کې له طالبانو وغوښتل چې خپلې غوښتنې په روښانه ډول شریکې کړي. دوی له افغانستانه د بهرنیو ځواکونو د وتلو هرکلی وکړ او زیاته یې کړه چې د طالب ډلې یوه غوښتنه هم عملي کېږي. د ولسي جرګې غړیو پر طالبانو غږ وکړ چې له شته فرصت نه ګټه واخلي او له افغانانو او افغان دولت سره یوځای شي.
د احصایې او معلوماتو ملي ادارې په کلني راپور کې لیکل شوي چې په ۱۳۹۹ کال کې د افغانستان صادرات د تېر هغه په پرتله ۱۰ سلنه کم شوي دي.
په وروستیو کلونو کې چې ګڼشمېر ځوانان له کندوز ولایت څخه بهر هېوادونو ته کډوال شوي، ډېریو یې هیله درلوده چې هلته به خپلو زدهکړو او کار ته دوام ورکړي، خو هلته د مناسبو کاري فرصتونو نه موجودیت او د هغو کډوالو پر وړاندې د هېوادونو ناسم سیاست او د میکانېزم نهشتون لامل شوی چې نه یوازې خپلو موخو ته و نه رسېږي، بلکې له نورو ننګونو سره هم مخامخ شي.
د بشري حقونو خپلواک کمېسیون مسوولان وايي، چې یوازې تېره اوونۍ د هېواد په څلور ولایتونو کې ۳۹ ملکیان وژل شوي دي.
د دغه کمېسیون د رسنیو برخې مسوول ذبېحالله فرهنګ وايي، یاد ملکیان په فراه، پروان، ننګرهار او کندهار ولایتونو کې د چسپکي او سړک غاړې ماین چاودنو او وسلهوالو بریدونو کې وژل شوي دي.
د امریکا د ملي امنیت سلاکار جېک سالیوان وايي، له افغانستانه د امریکايي ځواکونو له وتلو وروسته هېڅوک د دغه هېواد راتلونکی نه شي تضمینولی. د نوموړي په وینا، افغانستان به د هغو ترهګرو پر ګواښونو متمرکز پاتې شي چې له دغه هېواده سرچینه اخلي. هغه دا خبرې پرون له فاکس نیوز سره په مرکه کې کړې دي. سالیوان زیاتوي، د امریکا ولسمشر جو بایډن افغانستان ته د خپلو سرتېرو د بیا لېږلو هېڅ پلان نه لري.
یوشمېر ترکان د افغان ترکانو د پیوستون ورځې سره هممهاله وايي چې د دغه قوم پر وړاندې بېعدالتي کېږي او د ژوند له لومړنیو حقونو بېبرخې دي. د دوی په وینا، افغان ترکان روغتیايي خدمتونو، زدهکړو او نورو لومړنیو خدمتونو ته لاسرسی نه لري او دولت یې هم په اړه کوم ګام نه دی اخیستی.
په وروستیو لسو ورځو کې د وسلهوالو طالبانو نفوذي کسانو په تخار، کندوز بادغېس او غور ولایتونو کې خپل ۹ ملګري وژلي او د پوستو نظامي تجهیزات یې له ځان سره وړي دي.
طالبانو په تېرو شپږو مېاشتو کې نفوذي بریدونه نه وو کړي، خو اوس یې یو ځل بیا ورته مخه کړې ده. د دې ډلې یوه نفوذي کس د وري په ۲۵مه د کندوز د پنځمې امنیتي حوزې مرستیال له دوو سرتېرو سره وواژه او له تجهیزاتو او یوه هاموې ټانګ سره یوځای طالبانو ته ورغی.
د عامې روغتیا وزارت وایي، د تېرې یوې میاشتې په پرتله د کورونا ویروس په مثبتو پېښو کې ۵۰ سلنه زیاتوالی راغلی دی.
د عامې روغتیا وزارت د ویاند مرستیال میرویس علیزي سلاموطندار ته ویلي چې د تېرې یوې میاشتې په پرتله د پلازمېنې کابل په ګډون، په ننګرهار، هلمند او یوشمېر نورو ولایتونو کې د کورونا مثبتې پېښې زیاتې شوې دي.
که څه هم د نړۍ په کچه د کورونا ویروس له خپرېدو وړاندې هم افغان کډوال بهر هېوادونو کې ګڼو ستونزو سره مخ وو، خو د دغه ویروس له خپرېدو را وروسته، د هغوی وضعیت نور هم سخت شوی دی.
ترکیې، ایران او اروپايي هېوادونو کې یو شمېر افغان کډوال وايي، دغو هېوادونو کې کاري محدودیتونو سره مخ دي او روغتیايي امکاناتو ته بشپړ لاسرسی نه لري چې هغوی یې ګڼو ستونزو سره مخ کړي.
د بیان ازادۍ کور بنسټ نن د رسنیو له مسوولانو او خبریالانو سره خپله لومړنۍ رسمي غونډه جوړه کړه.
د دغه بنسټ له لوري په یوه خپره شوې خبرپاڼه کې د تاوتریخوالي زیاتوالی او د بیان ازادۍ لپاره د فضا تنګېدل د اندېښنې وړ وبلل او د سولې له مذاکراتي لوریو یې وغوښتل چې د بیان ازادۍ پر ساتنې او ملاتړ هوکړه وکړي.
