د کابل ښار په یوه جومات کې نننۍ چاودنې په کور دننه او بهر کې ګڼ غبرګونونه راپارولي دي. په کابل کېد ملګرو ملتونو ځانګړې استازې مته نوډسن د دې چاودنې په غبرګون کې ویلي:« په ملکي وګړو وروستيبریدونه چې قومي او مذهبي اقلیتونه په نښه کوي په افغانستان کې د اندیښنې وړ حالت ښیي. دا دنړیوال بشري حقونو له قانون څخه سرغړونه ده او باید ژر تر ژره پای ته ورسېږي.»
د اسلامي امارت مشر ملا هبتالله اخندزاده د کوچني اختر په مناسبت په خپل پیغام کې ویلي چې افغانستان د نړۍ په امنیت او سوله کې مهمه ونډه لري او اړتیا ده چې نړیواله ټولنه باید د دوی حکومت په رسمیت وپېژني، څو شته ستونزې د ډپلوماټیکو نورمونو او اصولو په چوکاټ کې په رسمي او مسوولانه توګه حل کړي.
د اسلامي امارت ویاند ذبیحالله مجاهد د غويي اتمې د پخواني شوروي اتحاد د یرغل پر وړاندې د مجاهدینو د بریا په مناسبت په یوې ویناپاڼه کې ویلي چې د افغانانو ترمنځ د ازادۍ غوښتنې حس لا هم ژوندی دی او دوی له خپل دین او خاورې څخه د دفاع لپاره کلکه اراده لري.
د ملګرو ملتونو د خپلواکو کارپوهانو یوې ډلې په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې امریکا او اسلامي امارت په افغانستان کې د ښځو د ناوړه وضعیت مسوول دي. په خبرپاڼه کې ويل شوي چې د اسلامي امارت جنستي تبعیض او امريکا د افغانستان د شتمنيو په کنګل کولو سره د افغان ښځو وضعیت خراب کړی دی.
ټاکل شوې د امریکا نیویارک ایالت کې یوه محکمه د افغانستان د ۳ نیم میلیاردو ډالرو کنګل شوې شتمنۍ په اړه پرېکړه وکړي.
دې وروستیو کې داسې راپورونه خپاره شوي چې له افغان خاورې د ازبکستان پر ترمز ښار راکېټي بریدونه شوي دي. ا.ا که څه هم دغه موضوع رد کړه، خو شمالي ولایتونو کې د ازبکستان هوايي ځواک د افغانستان په خاوره هوايي ګزمې وکړې. د لوګر، پنجشېر او بلخ په څېر ځینو نورو ولایتونو کې هم د نامشخصو بېپېلوټه الوتکو د ګرځېدو ادعاوې شوې.
د لوړو زدهکړو وزارت څو موده مخکې یوه نوې طرحه وړاندې کړه چې له مخې یې شنبې، دوشنبې او چهارشنبې ورځې به ښځینه زدهکړیالانې او یکشنبې، سهشنبې او پنجشنبې ورځې به نارینه زدهکړیالان پوهنتونونو ته ځي.
جوزجان کې یوشمېر ښځې او نجونې وايي چې د مخکېني حکومت له سقوط وروسته او د اسلامي امارت په واکمنېدو سره د دوی پر فعالیتونو محدودیتونه لګول شوي دي. د هغوی په وینا، پر ښځو او نجونو د محدودیتونو لګول د رواني ستونزو او په هېواد کې د بې وزلۍ لامل کېږي.
تورخم پر ډیورنډ کرښه د افغانستان له مهمو بندرونو ګڼل کېږي چې هره ورځ پرې د سوداګرۍ سربېره، زرګونه کسان دواړو خواو ته تګ راتګ کوي؛ خو تر هغې وروسته چې پاکستان په پېژندپاڼه افغانستان ته په تلو بندیز لګولی، هغه کسان چې پاسپورټ نهلري او هغې غاړې بند پاتې، له ګڼو ستونزو سره مخامخ دي.
د بشر حقونو څار بنسټ اړوند د ښځو څانګې مرستیالې هدر بار د اسلامي امارت له لوري د مدرسو جوړېدو ته په غبرګون کې ویلي چې سرپرست حکومت نشي کولای د نجونو ښوونځیو بیاپرانستلو لپاره هوکړې ته ورسېږي، خو د څه باندې ۴۰۰۰ مدرسو جوړېدو لپاره پیسې پیدا کولای شي.
ارواپوهان وايي، په هېواد کې وروستیو ناامنیو او مرګوني بریدونو زدهکوونکو ته د فزیکي زیانونو تر څنګ رواني زیانونه هم پیدا کړي دي. اروا پوه سیدعلي اکبر سروري سلاموطندار ته وویل، دا پېښې زدهکړې او راتلونکې لپاره د زدهکوونکو او خلکو انګیزه له منځه وړلی شي.
د وسلهوالو شخړو او معلوماتو سازمان «د اسلامي امارت تر حاکمیت لاندې افغانستان کې د لوړو او ژورو معلومولو» تر نوم لاندې خپل تازه رپوټ خپور کړی دی.
د افغانستان بشري وضعیت لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي رپورټر ریچارډ بنیټ، د هېواد په یوشمېر ولایتونو کې پر ښوونځیو او جوماتونو ترهګریزو بریدونو وروسته ویلي چې د افغانانو د بشري حقونو وضعیت باید خوندي شي.
نوموړي پر خپل ټویټرپاڼه لیکلي چې د تېرې اوونۍ د خونړیو بریدونو له امله د وژل شویو کسانو له کورنیو سره څنګ کې ولاړ دی.
د هېواد په لوېدیځو ولایتونو کې د بېوزلۍ او لوږې سربېره د وزګارتیا په ډېرېدو سره ګڼشمېر ماشومانو خپلې زدهکړې پرېښي او درنو کارونو ته یې اوږه ورکړې ده.
د هلمند یوشمېر اوسېدونکي په دغه ولایت کې د ښځینه متخصصو ډاکټرانو له کمښت څخه شکایت کوي.
د افغانستان لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ځانګړي استازي توماس وېسټ له عبدالله عبدالله سره ټیلیفوني خبرې کړې دي.
نوموړي پر خپل ټویټرپاڼه لیکلي چې دغه ټيلیفوني خبرې پرون شوي او افغانستان کې یې د وروستیو خونړیو بریدونو په اړه خپله خواخوږي څرګنده کړې ده.
