د نجونو د منځنۍ او لېسې دورې د ښوونځیو تړلي پاتېکېدو ته د غبرګونونو په لړ کې نن د «کابل انتقادي ښوونځي» بنسټ مسوولانو کابل کې د یوې غونډې پرمهال د نجونو ښوونځیو پر نهپرانستلو نیوکه وکړه او وې ویل چې اسلامي امارت نجونې له اسلامي او شرعي حق څخه محرومې کړي دي.
کابل کې د افغانستان د دیني علماوو لویه غونډه چې د تېرې پنجشنبې پر ورځ پیل شوې وه، پرون د دې غونډې د ګډونوالو له لوري د یوه یوولس مادهییز پرېکړهلیک په لوستلو سره پای ته ورسېده. خو د چارو یوشمېر کارپوهان وايي چې د علماوو غونډه کې په ډېرو مهمو او حیاتي مسایلو بحث نه دی شوی.
د ملګروملتونو د بشري حقونو شورا افغانستان کې د بشري حقونو او د ښځو وضعیت په اړه بېړنۍ غونډه کړې او دغه هېواد کې یې د ښځو وضعیت د اندېښنې وړ بللی دی.
د افغانستان د ښځو حقونو او بشري چارو کې د امریکا ځانګړې استازې رینا امیري ویلي چې د اسلامي امارت او د امریکايي پلاویو ترمنځ په خبرو کې یې له ګډون ډډه کړې ده.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا نن د افغان ښځو او نجونو د بشري حقونو په اړه د بحث لپاره بېړنۍ غونډه رابللې ده.
د نيمروز ولايت يوې ښځينه سوداګرې رېزهګل نظري چې د تېر حکومت له ړنګېدو وروسته يې په دغه ولايت کې د ښکلا يو انلاين پلورنځی جوړ کړی وایي، دغه پلورنځی یې د خپل خاوند په مرسته پرانېستې، څو په اوسنيو شرايطو کې چې ښځې له ګڼو ستونزو سره مخ دي، خدمات وړاندې کړي.
له څو اوونیو جنجالونو وروسته بالاخره نن د اسلامي امارت مسوولانو د «علماو سترې غونډې» دقیقه نېټه اعلان کړه. د رییسالوزرا دویممرستیال عبدالسلام حنفي نن د لویې جرګې په خېمه کې د یوې غونډې په ترڅ کې وویل چې سبا (پنجشنبه) د «علماو ستره غونډه» جوړېږي.
پکتیکا کې د تېرې چهارشنبې له مرګونې زلزلې وروسته چې سلګونه کسانو ته یې مرګژوبله واړوله، اوس زلزله ځپلو سیمو کې د بېلابېلو ناروغیو د خپرېدو احتمال ډېر شوی دی.
د لوړو زدهکړو وزارت سرپرست عبدالباقي حقاني او د پوهنې وزارت مرستیال سیداحمد شهیدخېل د اسلامي امارت د سرپرست حکومت دوه هغه لوړپوړي چارواکي دي چې د ملګروملتونو له لوري یې د سفرونو د معافیت نېټه ونهغځول شوه.
د امریکا د ملي امنیت شورا د ستراتیژیکو اړیکو رییس جان کربي ویلي چې اوسني وضعیت کې دغه هېواد افغاستان کې د اسلامي امارت د سرپرست حکومت په رسمیت پېژندلو هوډ نه لري.
د ملګرو ملتونو د بشريحقونو شورا پرون ویلي چې افغانستان کې د ښځو او مېرمنو د وضعیت په اړه بېړنۍ ناسته جوړوي.
په بامیان کې محلي سرچینو سلاموطندار ته ویلي، ۲۴کلنه رُقیه چې نږدې یوه میاشت وړاندې لادرکه شوې وه، جسد یې پرون د دغه ولایت د مرکز اړوند شهیدانو کلي په یوې څاه کې موندل شوی دی.
ټاکل شوې چې د اوسلو فورم کلنۍ ناسته نن سهشنبه پیل شي او سبا ورځ به هم دوام ولري. دغه ناسته چې بحثونه یې تر ډېره د کړکېچونو د هواري او د سولې پر موضوعاتو څرخي د ناروې په پلازمېنه کې جوړېږي.
د فرانسې خبري اژانس د ډيپلوماټیکو سرچینو په خبره راپور ورکړی چې ملګروملتونو د اسلامي امارت د لوړو زدهکړو وزارت د سرپرست عبدالباقي حقاني او د پوهنې وزارت د یوه بل چارواکي پر سفر معافیت نه دی تمدید کړی او دواړه دغه کسان ممنوعالسفر شوې دي.
نن د جون ۲۰مه د اسلامي امارت د مشرانو پر سفر د بندیز معافیت نېټه پای ته ورسېده. د امریکا مخکیني ولسمشر ډونالډ ټرامپ ۲۰۱۹ کال کې د افغان سولې خبرو کې د ا.ا د ګډون لپاره د دوی د مشرانو پر سفر لګېدلي بندیزونه لرې کړل. د دغه معافیت پربنسټ، د ا.ا د ۴۱ مشرانو له ډلې یوازې ۱۴ یې د دوحې د سولې خبرو کې د ګډون حق درلود.
له هغه وخت راهیسې چې اسلامي امارت واک ترلاسه کړی، په وار وار یې هېواد کې د وضعیت ښهوالي په موخه طرحې وړاندې کړي، خو د میاشتو په تېرېدو سره دغه طرحې تراوسه نه دي عملي شوي.
