د روغتیا نړیوال سازمان په خپل وروستي راپور کې ویلي چې د افغان ښځو پر کار د اسلامي امارت له بندیز وروسته ۹۷ روغتیايي مرکزونه تړل شوي او په دې سره خدمتونو ته د افغانانو لاسرسی کم شوی دی. دغه سازمان وايي، په دې سره بیړنیو روغتیايي خدمتونو ته د نیم میلیون افغانانو لاسرسی محدود شوی دی.
د بغلان مرکز پلخمري ښار کې یوې سوداګرې مېرمنې د کېک او کلچو د تولید کارخونه جوړه کړې چې په یاده کارخونه کې ۳۰ ښځو ته د کار کولو زمینه برابره شوې ده.
په بامیان او دایکندي کې د سختو واورو له اورښت سره هممهاله د دغو دوو ولایتونو اوسېدونکي له بېوزلۍ او ناداراۍ څخه د اندېښنې په څرګندونو سره وايي چې د خوراکي او سوند توکو د پېرلو توان نهلري. دوی همداراز د مرستو نه ترلاسه کولو او د مرستندویه بنسټونو له لوري د مرستو پر ناعادلانه وېش هم نیوکه کوي.
د ماشومانو د خوندیتوب سازمان (Save The Children) اجراییوي رییس ډېوېډ رایټ پرون یکشنبه د مرغومې ۲۵مه ویلي چې د افغانستان په ځینو ولایتونو کې د خپلو فعالیتونو یوه برخه بېرته له سره پیلوي. نوموړی وايي چې ښځې د یاد سازمان د کاري ځواک ۵۰سلنه برخه جوړوي.
د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر یا اوچا وایي، په کورنیو او بهرنیو نادولتي موسسو کې د افغان ښځو پر کار د اسلامي امارت بندیز اړمنو کورنیو، په تېره ښځینهوو ته د مرستو رسولو بهیر ټکنی کړی دی.
د بېپولې ډاکټرانو سازمان پرون جمعه په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، هېڅ رسمي ضمانت نشته چې دغه سازمان له کوم خنډ پرته خپل کار ته دوام ورکړي.
د بېپولې ډاکټرانو سازمان په وینا، ګڼشمېر هغه ښځې چې له دغه سازمان سره کار کوي، ناهیلې شوي او د راتلونکې په اړه وېره لري.
د پنځو اسلامي هېوادونو دیني عالمان چې په يوه سفر افغانستان ته راغلي وايي، اسلامي امارت له دوی سره ژمنه کړې چې د نجونو د زده کړو لپاره به زمینه برابره کړي.
افغانستان کې د ښځو د کار او زده کړو ځنډېدو سره هم مهاله بشردوستانه چارو کې د ملګروملتونو د سرمنشي مرستیال، د ژغورنې نړیوالې کمېټې، يونېسف او د افغانستان لپاره د برېټانیا شارژدافیر یو ځل بیا خبرداری ورکړی چې د ښځو پر وړاندې رامنځته شوي بندیزونه باید لرې شي.
په اسلاماباد کې د افغانستان سفارت وايي چې د پاکستان د کراچۍ ښار له بېلابېلو زندانونو څخه سلګونه افغان کډوال نن ازاد او ډېر ژر به بېرته هېواد ته ستانه کړل شي.
د افغانستان سفارت نن شنبه د مرغومې اوولسمه پر خپله ټوېټرپاڼه لیکلي چې په ازادو شویو کسانو کې ۵۴ ښځې او ۹۷ ماشومان شامل دي.
د ماشومانو لپاره د ملګروملتونو ملاتړې ادارې (یونېسف) لوګر کي ۹۱۱ محلي ټولګي چې پهکې له لیکلوست محروم زدهکوونکي تر درېیم ټولګي پورې په لیک لوست بوخت وو، دا مهال د زدهکوونکو پر مخ تړلي دي. د لوګر پوهنې ریاست ویاند وايي، هڅه کوي دغې ستونزې ته حل لاره ولټوي او تړل شوي محلي ټولګي د زده کوونکو پرمخ پرانېستل شي.
د بلخ د روضې په شمالي دروازه کې د لاسي توکو ښځینه پلورونکې چې شمېر یې نږدې ۴۰ ته رسېږي، له اسلامي امارت غواړي چې ښځو او نجونو ته د کار او زدهکړو اجازه ورکړي. دوی سلاموطندار سره خبرو کې ویلي، اسلامي امارت باید هغو لوستو ښځو ته بېرته د کار کولو اجازه ورکړي چې له دې وړاندې یې دندې لرلې.
وروسته له هغې چې اسلامي امارت د نجونو پر زدهکړو او د مېرمنو پر کار بندیز ولګاوه، یوشمېر بنسټونو په انلاین بڼه د افغان نجونو او ښځو لپاره د ښوونیزو پروګرامونو جوړولو ته مخه کړه. دغه نړیوال ښوونیز بنسټ په انلاین بڼه فعالیت کوي او د نړۍ په کچه نږدې ۲۰۰ پوهنتونونو او علمي موسسو سره همکاري لري.
که څه هم ۲۰۲۲ کال کې د سیمې او نړۍ په کچه له سیاسي ناورینه د افغانستان د وتلو لپاره پراخې هڅې وشوې، خو په کور دننه د سیاسي ناورین او بهر کې د مشروعیت ناورین لا هم پر ځای پاتې دی.
دې وضعیت د افغانستان ایسار پاتې کېدل دغه هېواد په سیمه او نړۍ کې په یوه منزوي هېواد بدل کړی دی.
افغانستان کې غیردولتي کورنیو او بهرنیو موسسو کې پر ښځینه کارکوونکو بندیز ته د غبرګونونو په لړ کې ملګروملتونو ویلي، موسسو کې د ښځو د کار موضوع د بحث وړ نه ده او اسلامي امارت باید له خپلې دغې پرېکړې په شا شي. افغانستان کې د ښځو حقونو فعالان د هغوی د حقونو له تامین څخه د ملاتړ په برخه کې د نړیوالو پر کړنلارې نیوکه کوي.
د ملګروملتونو امنیت شورا وايي چې افغان ښځې باید هره برخه کې معني لرونکی، مساوي او بشپړ ګډون ولري.
د امنیت شورا غړیو هېوادونو پرون سهشنبه د مرغومې شپږمه په یوې ویناپاڼه کې د په پوهنتونونو او نادولتي موسسو کې د ښځو د زدهکړو او کار په اړه د اسلامي امارت وروستي فرمانونه غندلي دي.
په کورنیو او بهرنیو نادولتي موسسو کې د ښځینهوو پر کار د اسلامي امارت د بندیز پر وړاندې د راپورته شویو غبرګونونو په دوام، د سعودي عربستان او پاکستان د بهرنیو چارو وزیرانو افغانستان کې د ښځو پر ګډون ټینګار کړی دی.
