په دې ورځو کې د غزني ښار په هره برخه کې کارګر ماشومان د یوې مړۍ ډوډۍ پیدا کولو لپاره پر بېلابېلو کارونو بوخت دي.
ډېری دغو ماشومانو د بوټانو او څپلیو رنګولو، سپند دودولو او د لاسي توکو پلور په څېر، نورو درنو کارونو ته مخه کړې. یوولس کلن زاهد چې د غزني ښار د «پلان سوم» سیمه کې هټۍ په هټۍ او موټر په موټر سپند دودوي، سلاموطندار ته وايي، د خپلې اته کسیزې کورنۍ یوازینی ډوډۍ برابرونکی دی.
په داسې حال کې چې خلک په دې باور دي چې د سوداګرۍ پیل ډېرو پیسو ته اړتیا لري، داسې کسان هم شته چې د لږو پیسو او نوښت سره یې کوچنۍ سوداګري پیل کړې ده.
راضیه افضلي یوه له دغو مېرمنو څخه ده چې درې میاشتې وړاندې یې د ۱۰۰ افغانیو په مرسته خپل انلاین کوچنی کاروبار پیل کړ.
په افغانستان کې د ا.ا سرپرست حکومت له راتګ وروسته د ا.ا مشر هبتالله اخوندزاده په فرمان له شپږم ټولګي پورته د نجونو زدهکوونکو پر مخ د ښوونځیو دروازې تړل شوې دي. په دې موده کې په افغانستان کې درې دورې نجونو شپږم ټولګي بشپړ کړل، خو دوی ونه شو کولای چې له دې ټولګي پورته خپلو زدهکړو ته دوام ورکړي.
په نننۍ نړې کې د زدهکړو حق د بشري حقونو تر ټولو بنسټيز حق ګڼل کېږي چې ټولو هېوادونو او دولتونو نه یوازې منلی، بلکې ملاتړ یې کوي او د یوه بنسټیز بشري حق په توګه منلو کې یې هېڅ شک نشته. دغه حق د بشري حقونو په بېلابېلو سندونو کې تایید شوی او په زدهکړو کې د جنسیت له مخې توپیري چلن د بشري حقونو ښکاره نقض دی.
د ماشومانو لپاره د ملګروملتونو ملاتړې ادارې «یونېسف» د اسیا پرمختیايي بانک په مالي تمویل او د روغتیايي پرمختګ (OHPM) موسسې په تطبیق، هلمند کې روغتیايي مرکزونو سره د ۸۳۵ زره امریکایي ډالرو په ارزښت د طبي او غیرېطبي توکو مرسته وکړه.
د کار او ټولنیزو چارو وزارت وايي چې د تېرې یوې میاشتې پر مهال یې په بېلابېلو دولتي ادارو کې د ښځو په ګډون ۵۸۰ کسان پر دندو ګومارلې دي.
یاد وزارت نن «چهارشنبه، لیندۍ ۲۲مه» پر اېکس پاڼه لیکلي چې دې موده کې ۱۹ ښځو ته په دولتي ادارو کې د کار کولو زمینه هم برابره شوې.
د سلاموطندار موندنې چې د ښځو برخه کې له ۲۱ فعالو ښځو سره د مرکو له لارې ترلاسه شوي، ښيي چې د ۱۸ هغو میاشتنۍ تنخواوې کمې شوې دي. د دغو له ډلې دوو هغو چې یوه یې ډاکټره او بله خبریاله ده، ویلي چې تنخواوې یې کمې شوې نهدي، خو په ځنډ ورکړل شوي او یوازې یوې ډاکټرې بیا ویلي چې میاشتنۍ تنخوا یې کمه شوې نهده.
له سلاموطندار سره د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې «۳۰» نجونو د مرکو پرمهال ویلي چې د خپلو کورنیو لهخوا ورسره دوهګونی چلن شوی او د دوی په پرتله نارینهوو ته ډېر پام کېږي.
د مرکه شویو ۳۰ نجونو له ډلې ۲۲ یې سلاموطندار ته ویلي، د کورنیو د غړیو له لوري له بېلابېلو جنسیتي توپیرونو سره مخ دي چې د دوی پر روح او روان یې بده اغېزې کړې دي.
که څه هم له پاکستانه په زور د ناقانونه افغان کډوالو د اېستلو بهیر روان دی، دغه هېواد کې له افغان کډوالو سره د پاکستاني پولیسو د ناوړه چلن او ځورونې په اړه اندېښنې پر زیاتېدو دي.
تازه د بشرحقونو څار بنسټ په یوه راپور کې ویلي چې افغان کډوال له پاکستان څخه د اېستلو پر مهال ناوړه چلن، ځورونې سره مخ دي او د پولیسو لهخوا یې شتمني ترې ګرځول کېږي.
د افغاني سرې میاشتې ټولنې د ننګرهار په مرستون کې په ۲۰ بېسرپرسته مېرمنو باندې چرګانې او د چرګانو دانې وېشلې دي. د افغاني سرې
د غزني د شهیدانو او معلولانو ریاست مسوولان وايي چې دغه ولایت کې د یوه خیریه بنسټ لهخوا پر بېوزله مېرمنو او معلولانو باندې د خیاطي ماشینونه او د زرنج موټرسایکلونه وېشل شوې دي.
یاد بنسټ شاوخوا ۲۰۰ مېرمنو او ۲۰ معلولانو ته د خیاطي ماشینونه او د زرنج موټرسایکلونه ورکړې دي.
د «افغانستان ښځینه خبریالانو بنسټ» مسوولانو کابل کې د یوې خبري ناستې پر مهال د ښځینه خبریالانو وضعیت په اړه د خپلې کړې نظرپوښتنې پایلې خپرې کړې.
د یاد بنسټ مسوولانو په وینا، په دې نظرپوښتنه کې ۲۰۰ ښځینه خبریالانې د دوی وضعیت په اړه پوښتل شوي چې ۹۰سلنه یې دا مهال په رسنیو کې پر کار بوختې دي.
هېواد کې له ښوونځیو او پوهنتونونو څخه د نجونو او مېرمنو له راګرځولو سره هممهاله غزني کې د نرسنګ او قابلګۍ زدهکړو ته د دغه ولایت د نجونو زدهکوونکو او زدهکړیالانو لېوالتیا زیاته شوې.
د غزني اوسېدونکې ۲۰کلنه ثنا وايي چې د دغه ولایت د روغتیايي علومو د یوه انسټیټیوټ د قابلکۍ څانګه کې زدهکړې کوي.
د روغتیا نړیوال سازمان له پاکستان څخه په زور او په خپله خوښه د راستنېدونکو افغانانو لپاره د روغتیايي خدمتونو د وړاندې کولو په موخه د څه باندې لس میلیونه ډالرو مالي مرستې غوښتنه کړې.
روغتیا نړیوال سازمان پر اېکس لیکلي، تمه ده چې له پاکستان څخه ۱،۳ میلیونه افغانان بېرته افغانستان ته ستانه شي چې د دې سازمان په وینا، دغه هېواد د ناروغیو خپرېدو ترڅنګ له لویو روغتیايي ګواښونو سره مخ دی.
سلاموطندار د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې له ۳۶ قابلهګانو سره د مرکو په ترڅ کې موندلې چې ډېری هغه یې د کاري زمینې کمښت سره مخ دي.
د مرکه شویو ۳۶ قابلهګانو له ډلې یې ۱۸ بېدندې او پاتې ۱۸ یې چې پر دندو دي، د ښځینه ناروغانو د درملنې لپاره کافي امکانات نهلري.
یوشمېر افغان ماشومان چې په تېره یوه اوونۍ کې له خپلو کورنیو سره له پاکستان څخه په زوره را ایستل شوي، شکایت کوي چې د تلپاتې اوسېدو لپاره سرپناه نه لري او زدهکړې یې هم نېمګړې پاتې شوې دي.
