د افغانستان په اړه د دوحې درېیمه غونډه نن یکشنبه په سیمهییز وخت د ماښام په ۶:۴۵ د ملګرو ملتونو په کوربهتوب پیلېږي.
په دې غونډه کې چې مشري یې د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیاله روزمیري ډيکارلو کوي، د ا.ا پلاوی او د ملګرو ملتونو د استازیو تر څنګ، د څهناڅه ۲۰ هېوادونو او نړیوالو سازمانونو استازي ګډون کوي.
مالي خپلواکي چې د ژوند بنسټییزو اړتیاو لپاره مهم بلل کېږي، افغانستان کې ډېری ځوانانو ته پر یوې ننګونې بدله شوې. مالي خپلواکي هغه شرایط دي چې یو کس هغه ته د رسېدو لپاره، هر ډول چې نوموړی غواړي، په خپلواکه او ازاده توګه ځان ورورسوي او په خپله خوښه ژوند وکړي.
له ۲۱ ښځو سره د سلاموطندار د مرکو موندنې ښيي چې د افغان ښځو پر سپورټ لګيدلي محدودیتونه او د هغو لپاره د پارکونو او کلپونو تړل کېدو دغه ښځې پر اروايي ناروغیو اخته کړې دي. د ۲۱ ښځو له ډلې ۱۷ هغو ویلي چې پر اروايي او څلورو نورو بیا ویلي چې پر جسمي، لکه شکر، د ملا ډېسک او پښو درد باندې اخته شوې دي.
اومېندواري د مېرمنو د ژوند حیاتي او مهم پړاو بلل کېږي چې ځانګړو مراقبتونو او پاملرنې ته اړتیا لري، څو د مور او جنین روغتیا او سلامتیا تامین شي. د اومېندوارۍ په موده کې د مېرمنو بدن ډېر بدلونونه تجربه کوي چې کولای شي، د مېرمنو د ژوند کیفیت او سلامتیا تر اغېزې لاندې راولي.
د ملګرو ملتونو سازمان ویاند سټیفان دوجاریک وايي چې دغه سازمان به د دوحې په درېیمه غونډه کې د افغانستان سرپرست حکومت په منظمه او همغږه توګه له نړۍ سره تعامل ته وهڅوي.
د قطر پلازمېنې په دوحه کې د افغانستان په تړاو درېیمه غونډه به د روانې چنګاښ میاشتې پر لسمه پیل شي.
په کندوز کې یوشمېر ښځې له وخته مخکې یې د وېښتانو سپینېدو اندېښمنې کړي او وايي، ارثيوالی د درملو کارول او اروايي فشارونه یې له وخته مخکې د وېښتانو سپینېدو لامل شوي دي.
د کندوز اوسېدونکې سمیرا چې ۲۵ کاله عمر لري وايي، اروايي ستونزو یې له وخته مخکې وېښتان سپین کړي دي.
یوشمېر افغان ښځې د اختر په را نږدې کېدو سره د نارینهوو له همکاري پرته د کور کارونه کوي؛ جامې مینځي، کور پاکوي، وچه او تازه مېوه برابروي او د مېلمنو لپاره د دسترخوان په اوارولو سره د اختر هرکلی کوي. سلاموطندار په دغه راپور کې د بېلابېلو ولایتونو له ۲۶ ښځو سره مرکې کړي او ۱۹ هغو ویلي چې نارینه یې د کور په کارونو کې ورسره همکاري نه کوي.
د کندهار ولایت د رسنیو دفتر په یوه خبرپاڼه کې لیکلي چې د ا.ا مشر هبتالله اخوندزاده نن (د غبرګولي ۲۸مه، د دوشنبې ورځ) د دغه ولایت په عیدګاه جومات کې د اختر لمانځه د امامت تر څنګ، خلکو ته وینا کړې ده. د خبرپاڼې له مخې، نوموړي د خپلې وینا پر مهال د ښځو پر حقونو د ټینګار تر څنګ، له خلکو غوښتي چې خپلو خویندو او میندو ته د هغوی شرعي حقونه ورکړي.
پخواني ولسمشر حامد کرزي پر خپلې فېسبوکپاڼې ټولو افغانانو ته د لوی اختر مبارکي ورکړې او له ا.ا څخه یې غوښتي چې د نجونو پر مخ د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې پرانېزي.
کرزي د نجونو او هلکانو زدهکړې د هېواد د پرمختګ، هوساینې او خپلواکۍ لپاره لازمې بللي او دا یې له نړۍ سره د سیالۍ یوازینۍ لاره بللې ده.
اختر، هغه مناسبت دی چې ښځې ورته ډېرې هوسېږي او په ډېرې مینې او علاقې ورته دومره تیاری نیسي چې سړی فکر کوي یوازې د دوی دی.
د قالینو ټکوهل او وړیو ټکول، د کور پاکول او له اختر مخکې د اختریزو وسایلو پېرل هغه څه دي چې ښځې یې د هر اختر لپاره کوي.
د پکتيا د عامې روغتيا رياست مسولان وايي، د دغه ولايت څمکنيو ولسوالي کې يوه ۲۵کلنه مېرمن پر کانګو ناروغۍ تر اختهکېدو وروسته يې خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.
د پکتيا عامې روغتيا رييس خيرمحمد منصور وويل چې ياده مېرمن روغتون ته پر وخت د نهرسېدو له امله مړه شوې.
حیض، یا د ښځو میاشتني ناروغي هره میاشت د ځوانو ښځو د رحم له منځنۍ برخې د وینو بهېدو ته ویل کېږي او دا ناروغي په افغانستان کې شرم ګڼل کېږي او په اړه یې خبرې هم «ننګ» یادېږي.
په بادغیس کې یوشمېر ښځو چې ډېری اوسېدونکي یې کلیوالي ژوند لري، سلاموطندار ته ویلي، د عامه پوهاوي نه لرلو له کبله د میاشتنۍ ناروغي پر مهال له بېلابېلو روغتیايي ستونزو سره مخامخ کېږي.
د روغتیا نړیوال سازمان د یکشنبې په ورځ په افغانستان کې د روغتیايي وضعیت په اړه یو راپور خپور کړی او پهکې لیکلي یې دي چې هره ورځ ۲۴ میندې او ۱۶۷ ماشومان د زېږون پر مهال د مخنیوي وړ ناروغیو له امله مري.
دغه سازمان خبرداری ورکړی چې د بودیجې په کمېدو سره به یې په افغانستان کې د میندو او ماشومانو د مړینې شمېر نور هم زیات شي.
په غزني کې یوشمېر صنعتګرې ښځې وایي، د تېرو دوو کلونو په پرتله یې د پلور کچه خورا راټیټه شوې ده. یوې صنعتګرې ګلچمن رحیمي سلاموطندار ته ویلي چې په دغه ولایت کې د ښځینه سوداګرو او صنعتګرو عواید د پام وړ کم شوي دي. ګلچمن له ا.ا څخه غواړي چې په غزني کې د ښځو لپاره ځانګړی بازار جوړ کړي او د صنعتګرو ښځو د کار ملاتړ وکړي.
افغانستان کې ځوانان له بېلابېلو اقتصادي، ټولنیزو او تحصیلي ننګونو سره مخ دي چې کولای شي، د دوی پر هیلو او هدفونو اغېز ولري. دغه نظرپوښتنه، د ځوانانو د هدف لرلو کچې ارزونې، د هدف احتمالي نهلرو لاملونو او د زدهکړو، اقتصادي او ټولنیزو شرایطو سره یې ارتباط په تړاو شوې.
د هرات د حوزوي روغتون مسوولان په دغه ولایت کې پر سرطان ناروغي د اخته کېدونکو مېرمنو د شمېر زیاتېدو سره هممهاله وايي، سږ کال د «رحم سرطان» د تېر هغه په پرتله ۳۰ سلنه زیات شوی دی.
د هرات د حوزوي روغتون د سرطان څانګې مسوول احمدفاروق صدیقي سلاموطندار ته ویلي چې د «رحم سرطان» د پېژندنې برخه کې کمزورتیا د دې ناروغي د زیاتېدو لامل شوې ده.
