د بشري حقونو خپلواک کمیسیون مشرې شهرزاد اکبر نن کابل کې د جګړې قربانیانو لومړنۍ غونډه کې، هېواد کې د جګړې د قربانیانو وضعیت د اندېښنې وړ وباله او ويې ویل، دغه قربانیان ډېرو ننګونو په ځانګړې توګه خپلو اساسي حقونو ته نهلاسرسي سره مخ دي.
د بشري حقونو کمیسیون مشرې وویل، بینالافغاني خبرو کې باید پر بېړني اوربند او د جګړې پای ته رسولو هوکړه وشي او دغه بهیر باید قربانيمحوره وي.
د افغانستان د خبریالانو د خونديتوب کمېټې مسوولان د خبریالانو پر وړاندې د وروستیو هدفي وژنو او بریدونو زیاتېدو څخه اندېښنه ښيي او وايي، دغه بریدونه د ډېرو خبریالانو په نښهکولو لپاره د خطر زنګ دی.
هېواد کې په تېره یوه میاشت کې دوه خبریالان وژل شوي دي. له دغو يوه تازه يې د نن سهار پېښه ده چې په جلال اباد ښار کې رامنځته شوه چې د یو خصوصي ټلویزیون خبریاله ملاله میوند دفتر ته پر لاره د نامعلومو وسلهوالو په برید کې ووژل شوه.
د بلخ امنيتي مسوولان وايي، د بلخ په شولګرې ولسوالۍ کې په يوه ټرافيکي پېښه کې ۷ کسان مړه شوي او ۲ نور ټپيان شوي دي.
د ياد ولايت د امنيې قومندانۍ وياند عادل شاه عادل سلاموطندار ته وايي، دا پېښه تېره ورځ مازدیګر په حلقه جر سیمه کې شوې ده.
د ننګرهار محلي مسوولان وايي، نن سهار د ننګرهار په مرکز جلال اباد ښار کې ناپېژاندو وسلهوالو د یوه سیمهییز ټلويزون خبریاله ملالۍ میوند او د نوموړې موټرچلوونکی په ډزو وژلي دي.
د ننکرهار د والي ویاند عطاالله خوږیاڼی وايي، دا پېښه شاوخوا ۷بجې د «عربانو ګولايي» سيمه کې شوې ده.
د غزني د والي ویاند وحیدالله جمعهزاده سلاموطندار ته وویل، موټربم چاودنه نن چهارشنبه سهار د کابل ـ کندهار د لویېلارې پر سر اندړو ولسوالۍ کې د ملي اردو ځواکونو پر یوه مرکز شوې ده.
د نوموړي په وينا، دغه موټربم چاودنه کې ۳ افغان ځواکونه وژل شوي او ۲ نور ټپیان دي.
د ملي مصالحې عالي شورا په دوحه کې د مذاکره کوونکيو پلاويو ترمنځ د جدي بحثونو له پیله خبر ورکوي. د يادې شورا رييس عبدالله عبدالله چې نن په کابل کې د سولې، رسنۍ او مدني ټولنو په نوم یوه غونډه کې وينا کوله وويل، د دوحې د مذاکراتو لومړی پړاو چې پر کړنلاره بحث و، تېر شوی او تېره ورځ هم دواړو لوريو پر اجنډا خبرې کړې دي.
عبدالله زیاتوي چې نن هم د دواړو لوريو مذاکره کوونکيو پلاويو خپلو کې سره سلا مشورې درلودې او په پام کې ده سبا د پلاويو ترمنځ جدي بحثونه پیل شي.
امریکايي څېړونکيو په خپلو څېړنو کې موندلې چې له تېرو ۳ کلونو راهیسې افغانستان کې د امریکا او هغوی د متحدانو په هوايي بریدونو کې د ولسي وګړيو مرګژوبله ۳۳۰ سلنې ته پورته شوې ده.
د براون پوهنتون په دې څېړنه کې راغلي چې د امریکا په سیاست چې د افغانستان پر وړاندې يې بدل کړی دی د طالبانو پر وړاندې يې بریدونه ډېر کړي نو ځکه د ملکي وګړيو مرګژوبله هم لوړه شوې ده.
د غربي هېوادونو سياسي استازوليو او په کابل کې نړيوالو سازمانونو د رسنیو پر استازيو، دیني مشرانو او ډلو، د بشري حقونو مدافعانو، زدهکوونکيو، مدني ټولنو او ملکي وګړيو وروستي هدفي او ناقانونه بریدونه غندلي دي. دغو سیاسي استازيو په یوه ګډه اعلامیه کې ویلي چې طالبان او ترهګریز سازمانونه په افغانستان کې د ډېری ملکي مرګژوبلې مسوولان دي.
د اروپايي اتحادیې، د چک جمهوریت، ډنمارک، فنلنډ، فرانسې، جرمني، اېټالیا، هالنډ، سویډن، اسټرالیا، کاناډا، ناروې، انګلستان، کابل کې د ناټو او همداراز د امريکا پلاويو دا اعلاميه په ګډه صادره کړې ده.
د کندهار محلي مسوولان تاييدوي چې د ياد ولايت د دامان ولسوالۍ پر امنيې قومندانۍ موټربم بريد کې د ملکيانو په ګډون پهکې ۳۳ کسان ټپيان شوي دي.
د ياد ولايت د والي وياند بهیر احمدي وايي، دا پېښه نن سهار شاوخوا لس بجې دامان ولسوالۍ امنيې قومندانۍ کې د يوې غونډې پر مهال شوې ده.
د احمدي په وينا، په دې پېښه کې د ملي امنیت ۲ کارکوونکي، ۹ پولیس، ۷ کسه د ولسوالۍ مامورین او ۱۵عام وګړي ټپیان شوي دي.
تېرو شاوخوا ۲ میاشتو کې له کله چې د افغان دولت او طالبانو مرکهچي پلاوو قطر کې د سولې بینالافغاني خبرې پیل کړي، د هېواد په کچه تاوتریخوالی لوړې کچې ته رسېدلی دی؛ خو د بینالافغاني خبرو پر طرزالعمل له هوکړې وروسته تمه کېده چې د تاوتریخوالي کچه به راکمه شي چې داسې ونهشول. یو شمېر هېوادوال اندېښنه ښيي، که یو پر بل بریدونه دوام وکړي، نو د سولې روانې خبرې به زیانمنې شي.
د افغان سولې لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد د ملي مصالحې عالي شورا د رهبرۍ د لومړنۍ ناستې هرکلی کړی او ويلي يې دي چې د افغانستان د سياسي رهبرانو اجماع پرېکړې نیونې لپاره يو مهم ګام دی.
نوموړی وايي، د ملي مصالحې عالي شورا د رهبرۍ کمېټه د سولې خبرو کې د واک د وېش او دایمي اوربند لپاره یو با صلاحیته بنسټ دی.
ډاکټر تیتڅو ناکامورا چې افغانانو کاکامراد باله، هغه جاپانيالاصله افغان و چې افغانستان کې یې د اوبو مدیریت برخه کې بې سارې پروژې پلې او شاړې ځمکې یې ابادې کړې. هغه چې د جاپانۍ PMS خیریه موسیسې مشر و، کال وړاندې جلالاباد ښار کې ووژل شو.
د هغه تر وژل کېدو وروسته د ننګرهار چارواکيو وویل، د ډاکټر مورا کامي په نوم یو بل کس د PMS موسسې مشرۍ ته ټاکل شوی؛ خو هغه لا تر اوسه افغانستان ته سفر نه دی کړی.
د بلخ ولایت ترکمن توکمه اوسېدونکيو نن په کابل کې د یوې اعتراضیه غونډې پر مهال د حکومت له نه پاملرنې شکایت وکړ او ويې ویل، د هېواد په شمالي ولایتونو کې د دغه قوم د ځوانانو وژل، د ماشومانو برمته نیول او ترې باج اخیستل په یوه دود بدل شوي او عادي کار ګرځېدلی دی.
معترضو ترکمنانو ټینګار وکړ چې د وسلهوالو زورواکو له خوا د دوی ګواښل او برمته نیول ورځ تر بلې په ډېرېدو دي.
له شاوخوا ۷ مياشتو ځنډ وروسته نن په ارګ کې د ملي مصالحې عالي شورا لومړنۍ ناسته وشوه. د ناستې پرانيسته کې ولسمشر محمد اشرف غني، د ملي مصالحې عالي شورا رييس عبدالله عبدالله، سياسي رهبرانو، د حزبونو رهبرانو، د ملي شورا غړيو، ښځو او مدني ټولنو او همداراز د يادې کمېټې غړيو حضور درلود.
دې ناسته کې ولسمشر غني وویل، د روغې جوړې عالي شورا د افغانستان د یووالي استازیتوب کوي او اړتیا ده چې سولې ته د رسېدو لپاره ټول سره متحد شي.
د کندهار د امنیې قومندانۍ مطبوعاتي مسوول جمالناصر بارکزی وايي، وسلهوالو طالبانو نن سهار د ارغستان ولسوالۍ «صوفیانزو» سیمه کې هاموې ټانک څخه په ګټې اخیستو پر یوې امنیتي پوستې موټربم برید کړی.
د نوموړي په وينا، په دې چاودنه کې ۳ پولیس وژل شوي او ۵ ټپيان نور دي. طالبانو تر اوسه پورې په دې اړه څه نه دي ويلي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپیو وايي، دوحه کې يې د افغان حکومت او طالبانو مرکچي پلاویو ته ویلي، که د مذاکراتو پر مهال تاوتریخوالی روان وي او پای ته ونه رسېږي د سولې خبرې به کومه پايله ور نه کړي.
نوموړي دغه څرګندونې تېره ورځ جمعه د بحرین په پلازمېنه مانامه کې د سټراټيژیکو مطالعاتو نړیوالو انسټيټیوټ ته په ویډیويي کنفرانس کې وکړې.
