د سره صلیب نړیوالې کمېټې افغانستان کې د بشري وضیعت په اړه د اندېښنې په څرګندولو سره ویلي، هغه کسان چې اوس افغانستان کې دندي لري، د ورځې له ۱۰۰ افغانیو څخه ډېر عاید نه شي پیدا کولای. په همدې حال کابل کې ځینې بېوزله کسان وايي چې کافي خوړو ته لاسرسی نهلري او ډېری وختونه د خوړو د نشتون له امله ورځې او شپې په لوږه تېروي.
هېوادوال له څه مودې راهیسې د خوړو نړیوال پروګرام له لوري په بېلابېلو ولایتونو کې د وراسته شویو اوړو د وېش په اړه شکایتونه کوي. خو په افغانستان کې د خوړو نړیوال پروګرام مسوولانو سلاموطندار ته ویلي چې دایکندي کې د ورستو اوړو د وېش په اړه له شکایتونو وروسته یې ځینې اقدامات په پام کې نیولي دي.
هرات کې یوشمېر بېځایه شویو ښځو نن د UNHCR دفتر او ودان موسسې په مالي مرسته «د افغانستان ساخت» په نوم د خپلو لاسي صنایعو او فرهنګي اثارو نندارتون جوړ کړ.
د اسلامي امارت له واکمنېدو وروسته افغانستان کې ګڼشمېر خلک له بېوزلي او نورو بېلابېلو ناورینونو سره مخ دي چې د هرې ورځې په تېرېدو سره لا پسې پراخېږي. د راپورونو پر بنسټ د اسلامي امارت له واکمنېدو راهیسې افغانستان سره څه باندې یو میلیارډ ډالر مرسته شوې، خو ورځ تر بلې د بېوزلۍ ګراف پر لوړېدو دی.
زرغونه هم د هغو ښځو له ډلې یوه ده چې د پنځه کسیزې کورنۍ مسوولیت ور پر غاړه دی. نوموړې وايي چې له سهاره تر ماښامه د یو وخت خوړو برابرولو لپاره هڅه کوي، خو ډېر کله یې کوچني ماشومان په لوږه ویده کېږي. د زرغونې په خبره، دا وضعیت یوازې پر دوی یا یوه کلي، ولسوالي او ښار نهدی راغلی، بلکې د ټول هېواد د حالت ښکارندويي کوي.
د افغانستان بانک وايي چې له افغانستان سره د نړیوالې ټولنې د نغدي مرستو په لړ کې نن د ۴۰ میلیونه ډالرو یوه بله کڅوړه کابل ته راورسېده.
د پکتیا ګڼشمېر کروندګر وايي، سږ کال په دې ولایت کې د طبیعي پېښو له امله يې ډېر کښتونه لهمنځه تللي دي. د یاد ولایت کروندګر زیاتوي چې د کال په پیل کې یې فصلونه د وچکالۍ او وروسته د سختو اورښتونو له امله یې کښتونه لهمنځه تللي.
ملګري ملتونه وايي، د ۲۰۲۱ کال پر مهال افغانستان کې پر ۱۷۷ زره هېکټاره ځمکې کوکنار کرل شوي وو، خو په روان ۲۰۲۲ کې پر ۲۳۳ زره هېکټاره ځمکې کرل شوي او په دې سره یې په کښت کې ۳۲ سلنه زیاتوالی راغلی دی.
د ملګرو ملتونو په راپور کې لیکل شوي چې کروندګرو روان کال په کابل کې هم کوکنار کرلي، خو تر ټولو ډېر بیا هلمند کې کرل شوي دي.
له افغانستان سره د نړیوالې ټولنې د نغدي مرستو په لړ کې نن د ۴۰ میلیونه ډالرو یوه بله کڅوره کابل ته راورسېده.
د افغانستان بانک نن سهشنبه د لړم لسمه پر خپله ټوېټرپاڼه له نړیوالې ټولنې غوښتي چې دغه مرستې د بانکي سکټور له لارې ترسره کړي.
د ماشومانو د خوندیتوب سازمان (Save the Children) د یوه راپور په خپرولو سره په افغانستان کې پر خوارځواکۍ د اخته ماشومانو د شمېر له ډېروالي خبر ورکړی دی.
د ماشومانو د خوندیتوب سازمان د لړم په نهمه پر خپله ټوېټرپاڼه لیکلي چې افغانستان کې د بېوزلي او لوږې له زیاتوالي سره هممهاله دغه هېواد کې د خوارځواکۍ پېښې ۴۷ سلنه زیاتې شوې دي.
د جوزجان د اقچې ولسوالي په بازار کې د لومړي ځل لپاره د غالیو د پراسېس یو مرکز جوړېږي.
د عابد افغان شرکت مشر ذبېحالله زاهد چې دا پروژه عملي کوي، وايي چې دغه مرکز د ۱۵۰ زره امریکايي ډالرو په ارزښت چې د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ UNHCR لهخوا ورکول کېږي، پر دوه زره متره مربع ځمکې په دوو پوړونو کې جوړېږي.
کابل ته له سوېلي ولایتونو بېځایه شوې سلګونه کورنۍ د ژمي په رارسېدو سره له حکومت او مرستندویه بنسټونو څخه د بېړنیو مرستو غوښتنه کوي.
دا چې ژمی په رارسېدو دی او خلک غواړي چې د اړتیا وړ سونتوکي وپېري، خو سږ کال د تېرو کلونو په پرتله د ډبرو سکرو بیه ډېره لوړه شوې ده.
کابل ښاریان وايي، له یوې خوا وزګاره او بېوسه دي او بلهخوا د ژمي په را رسېدو سره ښار کې د ډبرو سکرو بیې لوړې شوې دي.
پکتیا کې یوشمېر معلولان نیوکه کوي چې مالي حقوق یې پر خپل وخت نه ورکول کېږي چې له امله یې له ګڼو اقتصادي ستونزو سره مخ دي.
دوی نن مرکز ګردېز ښار کې یوې غونډې ته ویلي، د تېر حکومت پر مهال ورته ټاکل شوي حقوق چې هر کال به معلولانو ترلاسه کول، اوس په بېلابېلو پلمو ځنډېږي او دوی یې سختو ستونزو سره مخ کړي دي.
د شهزاده سرای د صرافانو ټولنې مسوولان وايي چې د تېرو څلورو میاشتو په پرتله، اوس له هېواده بهر د ډالرو قاچاق زیات شوی دی.
د دې ټولنې ویاند عبدالرحمان ځیرک نن سلاموطندار ته په دې اړه ویلي: «د تېرو څلور میاشتو په پرتله د ډالرو قاچاق زیات شوی او که مخه یې ونه نیول شي، د هېواد په بازارونو کې به د افغانۍ پر ارزښت او د خوراکي توکو د بیو پر لوړېدو اغېز وکړي.»
د خوړو نړیوال پروګرام وايي چې افغانستان کې ګڼشمېر افغانانو په ځانګړې توګه ښځو ته ژوند لا هم د زغملو نه دی.
دغه بنسټ نن (چهارشنبه، لړم څلورمه) پر خپله ټوېټرپاڼه لیکلي چې د پانګونې رامنځته کولو پروګرام له لارې یې څه باندې لس میلیونه ښځو سره مرسته کړې ده.
