فاریاب کې یوشمېر کروندګر وايي چې د تېر ژمي پر مهال د ورښتونو کمښت له امله دغه ولایت کې وچکالي ډېره شوې او کښتونه یې د لهمنځه تلو ګواښ سره مخ دي.
د فاریاب یوه کروندګر حمیدالله سلاموطندار ته وايي چې ژوند یې پر کرنه او مالدارۍ ولاړ دی او سږکال یې د وچکالۍ په دلیل حاصلات سوځېدلي چې سخت یې اندېښمن کړي دي.
د هرات د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست مسوولان وايي چې دغه ولایت کې وچکالۍ د للمي کښتونو پر حاصلاتو اغېز کړی دی.
د هرات د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست سرپرست محمدنسیم سحر سلاموطندار ته ویلي چې روان کال د وچکالي له کبله دغه ولایت کې د للمي حاصلاتو کې ۸۰سلنه کموالی راغلی دی.
پاکستان او ایران کې یوشمېر افغان کډوال وايي چې د یادو هېوادونو د پولیسو له وېرې له خپلو کورونو نشي وتلی او له بېلابېلو اقتصادي ستونزو سره مخ دي.
دغه افغان کډوال شکایت کوي چې ورځنۍ چارې یې له دې امله ټکنۍ دي چې د پولیسو لهخوا د نیونې له وېرې له خپلو کورونو بهر نشي وتلی.
د خوست د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست مسولان وايي چې، سږ کال د غنمو په حاصلاتو کې د تېر کال په پرتله ۲۰ سلنه زیاتوالی راغلی دی.
د یاد ریاست مسوولانو سلاموطندار ته ویلي، که څه هم سږ کال د مرکز ترڅنګ د یوشمېر ولسوالیو فصلونه د ږلۍ له کبله زیانمن شوي، خو بیا هم د غنمو حاصلات کې د پام وړ زیاتوالی راغلی دی.
د پاکستان د خېبر پښتونخوا ايالت اوسېدونکي وايي چې د تورخم له لارې له افغانستان څخه پاکستان ته د څارويو پر لېږد بنديز لګېدلی دی.
يوشمېر پاکستاني رسنيو نن يکشنبه د غبرګولي ۲۱مه راپور ورکړی چې د ګمرک چارواکو له څه مودې راهسې دغه هېواد ته له افغانستان څخه د لېږدېدونکو څارويو مخه نيولې او د لېږد اجازه نه ورکوي.
سحر رحیمي چې دوهویشت کلنه ده وايي، د اسلامي جمهوري نظام له سقوط مخکې یې د ملي راډيو ټلوېزیون په ګډون، په خاور او ستاره ټلوېزیونونو کې د خبريالې او د شهیدانو او معلولانو چارو وزارت کې هم د کارکوونکې په توګه کار کاوه او د کورنۍ لګښتونه به یې پرې پوره کول، خو وزګارتیا او بېوزلۍ اوس ژوند ور تریخ کړی دی.
د لوګر د کرنې اوبولګولو او مالدارۍ ریاست چارواکي وایي، د تېرې اوونۍ سېلابونو له امله په مرکز پلعلم کې ۶۰۰ جریبه کرنیز فصلونه لهمنځه تللي او کروندګرو ته ۵۳ میلیونه افغانۍ مالي زیان اوښتی دی.
د کانونو او پټرولیم وزارت مسوولان وايي، د ټاپي پروژې د تطبیق لپاره یې ټول اړین تخنیکي چمتووالی نیولی دی.
د دغه وزارت ویاند همایون افغان هیله څرګنده کړه چې ترکمنستان به ډېر ژر افغانستان کې د ټاپي پروژې کار پیل کړي.
د کابل صنعتي پارکونو کې د یوشمېر کارخونو مسوولان وايي، هېواد ته د هغو توکو وارداتو چې په کور دننه هم تولیدېږي، د دوی کاروبار له رکود سره مخ کړی دی.
د دوی په وینا، د خامو موادو د وارداتو لوړ لګښت، د کارخونو د ځمکو لوړه کرایه او د جنراتوري برښنا لګښت یې ستونزې څو برابره کړي دي.
یوشمېر افغانې ښځې چې مخکې یې د پوهنې وزارت په ګډون، د ښځو حقونو په ملاتړو بنسټونو، نادولتي موسسو، پوهنتونونو، رسنیو او مخابراتي شرکتونو کې کار کاوه وايي، له هغه وروسته یې چې پر کار بندیز لګېدلی، وزګاره شوي او سختې اقتصادي ستونزې تجربه کوي.
د خوړو او درملو ملي ادارې مسوولان وايي چې په ۱۴۰۱ کال کې یې د ګمرکونو په بشپړ کنټرول سره د خوړو او درملو د قاچاق ۷۰ سلنه مخه نیولی شي او د پاتې ۳۰ سلنه فساد سره د مبارزې لپاره د لوړپوړو چارواکو د مرستې غوښتنه کوي.
د جوزجان امنیتي مسوولان وايي چې په دغه ولایت کې د تېلو یو ټانک اور اخیستی چې له کبله یې یو کس مړ شوی او دوه نور ټپیان دي.
د جوزجان د امنیې قومانداني ویاند عبدالستار حلیمي سلاموطندار ته ویلي چې دا اورلګېدنه نن د غبرګولي نولسمه، د جمعې ورځ، سهار وختي شاوخوا ۳:۴۰ دقیقې د دغه ولایت د مرکز شبرغان ښار د اندخوی بندر «علمیار بیات» د تېلو ټانک کې شوې ده.
د ننګرهار د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست مسوولان وايي چې دغه ولایت کې د تېرو کلونو په پرتله سږکال د شفتالو حاصلات زیات شوي دي.
د دوی په وینا، ننګرهار کې د شفتالو حاصلاتو د ډېروالي سربېره د پخوا په پرتله یې بازار هم ښه شوی دی.
په دې وروستیو کې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د «ځمکني توتانو» کرکېلې او پاللو ته د کروندګرو لېوالتیا ډېره شوې ده.
ویل کېږي چې د دغو توتانو بوټي د لومړي ځل لپاره له ایټالیا څخه هېواد ته راوړل شوي او له څو کلونو راهیسې یې حاصلاتو او ګټې ته په پام کرکیله زیاته شوې.
د سلاموطندار له لوري د ټولو شویو معلوماتو پر بنسټ، افغانستان کې د ۴۹۲ پراختیايي پروژو چارې چې ټولییز ارزښت یې څه باندې ۱۷۶ میلیارډ افغانیو ته رسېږي، په ټپه درېدلې دي. د سلاموطندار د راټولو شویو معلوماتو له مخې، دغو پروژو ته له ځانګړې شویو پیسو څخه یوازې ۵۷ میلیارډ افغانۍ چې ۳۲سلنه کېږي، مصرف شوي دي.
هلمند کې یوشمېر ښوونځي چې ودانۍ نهلري، زدهکوونکي یې د ګرمۍ او یخنۍ له امله پر بېلابېلو ناروغیو اخته کېږي.
د یادو زدهکوونکو د کورنۍ غړي وايي، د ښوونځیو ودانیو نشتون له کبله یې اولادونه د اوړي او ژمي په موسمونو کې ناروغېږي. رحمتالله چې اولادونه یې دغه ښوونځي کې زدهکړې کوي، وايي، ماشومان یې د ښوونځي ودانۍ نهشتون په دلیل ناروغېږي.
