یوشمېر بېځایه شوي چې د مخکیني حکومت او طالبانو ترمنځ د جګړو له امله له تخار، کندوز، سرپل او نورو ولایتونو څخه کابل ته راغلي وو او د نوي ښار په پارک کې یې شپې او ورځې تېرولې، خپلو ولایتونو ته یې د بېرته لېږو چارې پیل شوي دي.
د کندوز حوزوی روغتون چې د هېواد په شمالختیځه حوزه کې د درمنلې تر ټولو لوی مرکز دی چې د ناروغان لپاره ۲۰۰ بستره لري. یاد روغتون په بېلابېلو برخو کې د خلکو لپاره روغتیايي خدمات وړاندې کوي او تازه د قطر د هلالاحمر بنسټ له لوري پکې په لنډمهالي توګه د سترګو د عملیاتو ځانګړی مرکز جوړ شوی دی.
نږدې یوه اوونۍ کېږي چې د غور ولایت مرکز فیروزکوه ښار برښنا پرې شوې او د دغه ښار اوسېدونکي په تروږمۍ کې شپې تېروي چې لامل یې په یاد ولایت کې د تېلو نهشتون او د تېلو له قراردادي څخه د برښنا شرکت پور نه ورکول دي.
علياحمد په بادغس کې د سلګونو بېځایه شویو له ډلې دی چې د دغه ولایت د بېځایه شویو په یوه پڼغالي کې ژوند کوي. هغه وايي، هره ورځ یوې مړۍ ډوډۍ ته په تمه وي، څو خپل ماشومان پرې ماړه کړي. علياحمد چې د پنځو ماشومانو پلار دی وايي، هېواد کې وروستیو جګړو، وچکالۍ او وروستیو تحولاتو ترې د ژوند ټول شته اخیستي او اوس په خراب اقتصادي وضعیت کې ژوند کوي.
د ماشومانو لپاره د ملګرو ملتونو د ملاتړ ادارې یا یونیسف له افغانستان سره ۳۲ ټنه روغتیايي توکي مرسته کړې ده.
فضل احمد چې دا یې مستعار نوم دی، د غور ولایت د مرکز فیروزکوه ښار اصلي اوسېدونکی دی. هغه چې په ماشومتوب کې ایران ته د کار لپاره تللی وو، هلته په نشهيي توکو روږدی شوی.
کندوز کې د خبریالانو د ملاتړو بنسټونو د شمېرو له مخې، د طالبانو له راتګ وړاندې په دغه ولایت کې له ۲۰ زیاتې تصویري، غږېزې او چاپي رسنیو فعالیت درلود، خو د مخکیني حکومت له سقوط وروسته، له پنځو رسنیو پرته پاتې ۱۵رسنۍ د مالي ستونزو له امله خپل فعالیتونه درولي دي.
طالبانو ویلي چې امریکا د نړیوالو ژمنو خلاف د افغانستان هوايي حریم نقض کړی او د دغو سرغړونو مخه باید ونیول شي. د طالبانو له لوري په یوې خپره کړې خبرپاڼه کې راغلي چې ټول حکومتونه له هغې ډلې طالبان د نړیوالو حقونو او قوانینو پر بنسټ، د خپل هوايي او ځمکيني حریم مالکان دي، خو امریکا د دوحې هوکړې خلاف په خپلو بېپيلوټه الوتکو سره د افغانستان هوايي حریم نقض کړی دی.
له څه باندې یوې نیمې میاشتې راهیسې کله چې اسلامي امارت واک ته ورسېد، طالبانو د لومړي ځل لپاره د اساسي قانون په اړه خپل دریځ روښانه کړ او ویلي یې دي چې د اوس لپاره به په لنډمهالي توګه د ظاهر شاه د دورې اساسي قانون نافذوي.
که څه هم د روغتیایي خدمتونو په برخه کې له پخوا راهیسې ستونزې شته، خو تازه د ننګرهار د یوشمېر ولسوالیو اوسېدونکي شکایت کوي، هغه کلینیکونه چې د دوی په سیمو کې فعال دي، اوس په کافي اندازه درمل او نورو طبي امکانات نه لري. هغه وویل، د روغتیا برخې ملاتړي بنسټونه دې خپلې همکارۍ زیاتې کړي.
تېره ورځ یو کس چې ادعا یې کوله د اسلامي امارت د کورنیو چارو وزارت د ښاري استخباراتو د څانګې کارکوونکی دی، د سلاموطندار راډیو دفتر ته ننوځي. نوموړي کس غوښتل په زور او د سلاموطندار راډیو د امنیتي برخې له همغږۍ پرته دفتر ته دننه شي. هغه خپل ځان عبدالمالک صافی معرفي کړ او یوه بل ځوان یې هم ملتیا کوله.
د لوګر مرکز پلعلم ښار یوشمېر اوسېدونکي سلاموطندار ته وايي، د مخکیني حکومت له سقوط وروسته د وزګارتیا کچه د پام وړ زیاته شوې او ډیری لوستي او نالوستي ځوانان له هېواد څخه د تېښتې په حال کې دي او له پراخو اقتصادي ستونزو کړېږي.
د رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی چې د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ یي ویلي، د امریکا له لوري پر افغانستان لګېدلي اقتصادي بندیزونه دې ژر تر ژره لرې شي. رویټرز لیکلي چې د چین د بهرنیو چارو وزیر پر افغانستان د لګېدو بندیزونو په اړه دغه څرګندونې د جي ۲۰ هېوادونو په ناسته کې مطرح کړي دي.
د افغانستان د خبریالانو مرکز نن د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د سلاموطندار پر خبریال او اډېټور محمدعلي احمدي وسلهوال برید غندلی دی. دغه بنسټ ویلي، دغه پېښه په افغانستان کې د خبریالانو پر وړاندې د تاوتریخوالي، ګواښ او وېرې بهیر راژوندي کول دي چې په ژوره توګه د هېواد د رسنیو ټولنې د اندېښنې لامل شوی دی.
په وروستیو اوونیو او له هغې راهیسې چې طالبانو پر افغانستان ولکه ټینګه کړې، په کابل او ګڼشمېر ولایتونو کې جنايي پیښې رامنځته شوې چې د اړوند چارواکو له لوري ورته رسېدنه نه ده شوې.
د اقتصادي ستونزو او وزګارتیا له امله په سوېل ختیځ ولایت پکتیا کې دوو ځوانانو ځان وژنه کړې. دغه پېښې د مرکز ګردېز اړوند د دولتزيو او باغکي په سيمه کې شوې دي.
