د باختر خبري اژانس د خبر له مخې، د پوهنې وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي چې د نجونو ټول «منځني او لېسې» ښوونځي به د یاد وزارت تر بلې خبرتیا پورې تړلي پاتې کېږي. دا په داسې حال کې ده چې پرون د پوهنې وزارت په ټول هېواد کې له لومړي تر دولسم ټولګي پورې د نجونو ښوونځیو د بیاپرانستلو خبر ورکړی و.
که څه هم د اسلامي امارت چارواکو له «نوروز» یوه ورځ وړاندې ویلي وو چې د دې ورځې د نمانځنې مخه نیسي، خو د هېواد په ډېری ولایتونو کې خلکو د وېرې او کمزوري اقتصاد له امله د نوروز جشن نه دی نمانځلی.
د افغانستان مخکیني ولسمشر محمداشرف غني ویلي، افغانان اوس په دوو کې راګیر دي او د پخوانیو تېروتنو تکرار او پر انحصار تکیه به افغانستان کې یو ځل بیا د جګړې اور تازه کړي. مخکیني ولسمشر زیاته کړې چې افغانان په سختو شرایطو کې د نوي کال د راتلو شاهدان دي.
د بښنې نړیوال سازمان ویلي چې افغانستان کې د بیان ازادي او د ټولیزې ازادۍ حق په پراخه توګه محدود شوی او هر راز مخالفت په خپلسري، ناقانونه نیونې او له لا درکۍ سره مخ دی. یاد سازمان له اسلامي امارت څخه غوښتنه کړې چې د ناقانونه نیونو بهیر ودروي او د بشر حقونو نړیوال معیارونه رعایت کړي.
د جمهوري نظام له سقوط څخه د اسلامي امارت تر واکمنۍ پورې، د هېواد د شل کلن پوځ له سقوط څخه نیولې، د سیلاب د څپو په شان نورو هېوادونو ته د افغانانو تر کډواله کېدو پورې، دا ټول د ۱۴۰۰ کال له بدلونونو څخه وو، هغه کال چې د نوې پیړۍ پیل هم وه.
ګڼشمېر افغانانو د اسلامي امارت هغې پرېکړې ته غبرګون ښودلی چې له مخې یې په حکومتي ادارو کې د افغانستان د ملي بیرغ پر ځای د اسلامي امارت سپین رنګه بیرغ لګول کېږي. د ټولنیزو رسنیو افغان کاروونکو د اسلامي امارت پر دې کار نیوکه کړې او د اوسني حکومت له چارواکو یې غوښتي، څو درې رنګه بیرغ د ملي بیرغ په توګه ومني.
د هېواد په دولتي او خصوصي پوهنتونونو کې د اسلامي امارت د لوړو زدهکړو وزارت له لوري د یو لړ بندیزونو د لګولو په غبرګون کې یوشمېر زدهکړیالان وايي چې دغه محدودیتونه به زدهکړهییز نظام له ستونزو سره مخ کړي.
د اسلامي امارت د پوهنې وزارت تېره پنجشنبه اعلان وکړ چې په وري میاشت کې به په ټول هېواد کې د نجونو او هلکانو ښوونځي بېرته پرانستل شي. په همدې حال کې د یاد وزارت ویاند د ښوونځیو د بیاپرانستلو لپاره د چمتووالي خبر ورکوي. عزیزاحمد ریان سلاموطندار ته وايي، په پلازمېنه کابل او یوشمېر ولایتونو کې د کتابونو د وېش لړۍ روانه ده.
د اسلامي امارت لهخوا د خبریالانو او د رسنیو کارکونکو نیونه، د رسنیو د ملاتړو بنسټونو سختې نیوکې راولاړې کړې دي.
د بشر حقونو څار بنسټ په افغانستان کې د روغتیايي وضعیت او د خوارځواکۍ پېښو د ډېرېدو په اړه اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي، دغه هېواد کې بانکي محدودیتونو د مرستو رسولو بهیر زیانمن کړی دی. د یاد بنسټ په وینا، د افغانستان ډېری بانکونه په سختۍ سره کار کوي او پر افغانستان بانک د محدودیتونو له کبله د ډېرو پیسو اخیستل ناشوني کړي دي.
د ملګروملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش د اسلامي امارت له لوري د نجونو او هلکانو پر مخ د ښوونځيو د پرانیستلو له اعلان څخه هر کلی کړی دی.
د افغانستان د ژورنالېستانو او رسنیزو بنسټونو فدراسیون وايي، د اسلامي امارت له لوري د طلوع نیوز د درېوو کارکوونکو نیونه ناقانونه عمل دی. د یاد بنسټ په خبرپاڼه کې راغلي، په داسې حال کې چې نن د خبریال ملي ورځ ده، خو بهرام امان په زندان کې دی او خبریال باید خپله ورځ په زندان کې ونه نمانځي.
د طلوع نیوز خصوصي ټلویزیون یوه مخکیني مسوول تایید کړې چې د ا.ا لهخوا پرون د دغه ټلویزیون له درېوو نیول شویو کارکوونکو څخه دوه یې بېرته خوشې شوي دي.
لطفالله نجفيزاده په یوه ټویټر پیغام کې ویلي، د طلوع نیوز خبري څانګې رییس خپلواک ساپی او د ټلویزیون حقوقي سلاکار له پوښتنو وروسته بېرته خوشې شوي، خو ویاند بهرام امان لاهم له ا.ا سره بندي دی.
د خبریالانو ورځې له رارسېدو سره هم مهاله، د افغانستان د ژورنالیستانو او رسنیزو بنسټونو فدراسیون په ۱۴۰۰ کال کې د رسنیو فعالیت څرنګوالي په اړه د خپلې ټول پوښتنې پایلې خپرې کړې.
د افغانستان د ژورنالیستانو او رسنیزو بنسټونو فدراسیون د خبریال ملي ورځې په ویاړ د څه باندې ۴۰۰ خبریالانو او د رسنیو کارکوونکو له ډلې ۲۰ هغه په بېلابېلو کټګوریو کې د کال د غوره خبریال او د رسنیو کارکوونکو په توګه ونومول چې د یوې رقابتي پروسې له لارې یې نوملیکنه کړې وه او پهکې بریالي شوي وو.
د افغانستان لپاره د اروپايي ټولنې سفیر وان برانټ له افغان شخصیتونو سره د اړیکې او بېرته راستنېدو کمېسیون د جوړېدو په تړاو د اسلامي امارت له پرېکړې هرکلی کړی دی. برانټ نن پنجشنبه سهار پر خپل ټویټرپاڼه لیکلي، که چېرته د اسلامي امارت دغه پېکړه رښتیا وي، نو دا به د راتلونکي ټولګډونه حکومت د رسمیت پېژندنې پر لور لار اسانه کړي.
