د پوهنې وزارت مسوولانو نن کابل کې ملت ته د دولت د حساب ورکولو پروګرام په لړ کې یوې خبري ناستې ته وویل چې له شپږم ټولګي پورته د نجونو زدهکوونکو د ښوونځیو پر بیاپرانستلو کار روان دی. نوموړی زیاتوي چې د نجونو ښوونځیو بیاپرانیستل هم د یوې ورځې یا شپې کار نه دی.
د ملګرو ملتونو د بشردوستانه مرستو د همغږۍ دفتر یا اوچا نن سه شنبه په یوه خپور کړي راپور کې ویلي، افغانستان کې د ماشومانو د ګوزنډ یا پولیو ناروغۍ پېښې تر ټولو ټيټې کچې ته رسېدلې دي. دغه بنسټ زیاته کړې چې افغانستان کې د ۲۰۲۱ کال پرمهال د پولیو څلور او په ۲۰۲۰ کال کې بیا ۵۶ مثبتې پېښې ثبت شوې وې.
کندوز کې امنیتي مسوولان وايي چې د دغه ولایت په علياباد، د مرکز درېیمې او څلورمې حوزو کې د دوو ښځو په ګډون اته کسان د نامشروع اړیکو او نشهيي توکو د پلور په تور نیول شوي دي. د نوموړي په وینا، امنیتي ځواکونو همداراز درې نور کسان د کندوز ښار درېیمې امنیتي حوزه کې د نشهيي توکو د پلور په تور نیولي.
د بشري حقونو د څار بنسټ، د ښځو برخې مرستیاله هیدر بار وايي، حکومتونو له افغان ښځو سره پر خپلو کړيو ژمنو عمل نه دی کړی او له همدې امله باید له دوی څخه بښنه وغواړي.
د دفاع وزارت سرپرست محمد یعقوب مجاهد د ا.ا د واکمنۍ لومړۍ کلیزې په اړه جوړه شوې غونډې ته د وینا پرمهال وویل، واخان د افغانستان سر دی او تر څو چې دوی وي، افغانستان به خوندي وي. نوموړي وویل: «واخان د افغانستان لپاره د سر حیثیت لري، څو چې موږ پورې سرونه وي، افغانستان به خوندي وي.»
امیرخان متقي چې پر افغانستان د اسلامي امارت د بیاواکمنېدو د لومړۍ کلیزې په اړه جوړې شوې نمانځغونډې ته وینا کوله همداراز زیاته کړه چې افغانستان کې بېثباتۍ ته لمن وهل د چا په ګټه نه ده او په وینا یې، نړیوال باید د بندیزونو پرځای له افغانستان سره همکاري وکړي.
د روزګان محلي مسوولان وايي چې د دغه ولايت په خاص روزګان ولسوالي کې له تېرو څو ورځو راهیسې د شویو اورښتونو له امله سېلابونه راوتلي چې یو ماشوم یې مړ کړی او یو بل کس تراوسه لادرکه دی.
باختري خبري اژانس د پروان محلي چارواکو له قوله راپور ورکړی چې د دغه ولایت د سیاهګرد او شینواري ولسوالیو ځینو برخو کې د راوتلو سېلابونو له کبله لږ تر لږه ۳۱ کسان مړه او ۱۷ نور ټپیان شوي دي.
د راپور پربنسټ، پروان کې د سېلابونو راوتلو له امله لسګونه کسان لادرکه شوي هم دي. باختر اژانس ویلي چې ښايي د مرګژوبلې شمېرې له دې هم لوړې شي.
اسلامي امارت د تېر ۱۴۰۰ کال د زمري مياشتې په ۲۴ نېټه له خپلې لومړۍ واکمنۍ نږدې ۲۰ کاله وروسته د دويم ځل لپاره پر افغانستان بيا واکمن شو چې سبا يې د بيا واکمنېدو يو کال پوره کېږي.
تېرو شلو کلونو کې د رسنیو او بیان ازادۍ یوه له مهمو لاستهراوړنو څخه شمېرل کېږي، خو دې وروستي یوه کال په تېرېدو سره چې افغانستان کې تازه سیاسي بدلونونه رامنځته شول، رسنۍ او خبریالان له ګڼو ستونزو سره مخ شوي دي.
افغانستان له بدلونونو ډک کال شاته پرېښوده او د یوه سیاسي بدلون پرمهال د حکومت چارې یوې نوې رهبرۍ ترلاسه کړې. اسلامي امارت تېر کال د زمري میاشتې پر ۲۴مه کله چې د جمهوريت چارواکي له کابل څخه ووتل واک ته ورسېده.
د ا.ا بیاواکمنېدو راهیسې افغان ښځې لاهم له ګڼو محدودیتونو او یوه نامعلوم برخلیک سره مخ دي. د بشريحقونو څار بنسټ وايي، تېر یو کال د افغان ښځو لپاره وحشتناک کال و. د بشرحقونو څار بنسټ اړوند د ښځو څانګې د مدیر مرستیاله هیدر بار سلاموطندار ته ویلي، په تېر یوه کال کې د ا.ا کړنو دا وښوده چې ښځې عمومي ژوند کې ځای نه لري.
په کندوز کې یوشمېر ځوانان او فرهنګیان وايي چې د تېرو کلونو په پرتله دغه ولایت کې د مطالعې فرهنګ د پام وړ پیکه شوی دی.
هرات کې د کرنې برخې مسوولان وايي چې سږکال یې دغه ولایت کې ۱۵۰زره ټُنه د انګورو حاصلات راټول کړي چې د تېرکال په پرتله له ۱۵ تر ۲۰ ټُنه زیاتوالی ښيي.
خو بزګران د انګورو بازار نشتون او له هېواد څخه بهر یې د نه صادراتو له امله شکایت کوي او وايي، اړ دي چې خپل انګور په ټيټه بیه وپلوري.
د جوزجان د فیضاباد ولسوالي د بالامردیان کلي کې د اورلګېدنې دوه اوونۍ وروسته د یاد ولایت محلي ادارې د خپرو شویو اوازو په لړ کې وايي، دوی له څېړنو وروسته موندلې چې پېریان دې سیمه کې د خلکو کورونو ته اور اچوي. مسوولان همداراز وايي، د اور د خپرېدو چټکتیا دومره ډېره ده چې دوی یې په مهارولو کې پاتې راغلې دي.
جلالاباد ښار کوچنی، خو ګڼه ـ ګوڼه یې زیاته ده، ځکه د ختیځ زون څلورو ولایتونو سربېره د هېواد د ګڼو نورو سیمو خلک په کې مېشت او د تجارت او سوداګرۍ لپاره مرکزي ښار بلل کېږي. د جلالاباد یوشمېر اوسېدونکي وایي، له دې سربېره د بارانونو پرمهال د ځينو لویو ویالو د بندېدو له کبله اوبه د سړکونو سر ته راوځي چې ښاریانو ته د ستونزو سربېره د سړکونو د تخریب لامل کېږي.
