د مونیخ امنیتي غونډه چې د څلوېښتو هېوادونو ولسمشرانو او د بهرنیو چارو ۹۰ وزیرانو پهکې ګډون کړی، د افغانستان سیاسي وضعیت او د ښځو حقونه یې د بحث مهم موضوعات بلل کېږي. د دې غونډې د ګډونوالو له ډلې د ۱۰ هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو پر افغان نجونو او ښځو د اسلامي امارت لګېدلي محدودیتونه غندلي دي.
لسګونه هغه خبریالان چې د جمهوريت له سقوط وروسته نورو هېوادونو ته د رسېدو لپاره په لنډمهالي توګه ایران کې اوسېږي، له خپل بد وضعیت څخه شکایت کوي. دغه خبریالان چې تېر یوه کال راهیسې ایران کې ژوند کوي وايي، د خبریالانو او د رسنیو هغه ملاتړي بنسټونه چې دوی یې ایران ته د تلو لپاره هڅولي وو، د دوی دوسیو ته رسېدنه نه کوي.
د روزګان مسوولان وايي، تېرو څو ورځو راهیسې يې مرکز ترينکوټ ښار کې لسګونه هغه کسان نيولي چې په پاکستانۍ کلدارې يې راکړه ورکړه کوله.
د بهرنیو چارو وزارت د بلغارییې پلازمېنې صوفیا کې په یوې لارۍ موټر کې د ۱۸ افغان پناه غوښتونکو د مړینې له کبله د قربانیانو له کورنیو سره خواخوږي ښودلې ده. د بهرنیو چارو وزارت له ټولو افغانانو غوښتنه کړې چې د ناقانونو او قاچاقي لارو د ټاکلو له امله دې خپل ژوند له ګواښ سره نه مخ کوي.
د پکتیا امنیتي مسوولان وايي چې دغه ولایت کې وسلهوالو غلو یو کس وژلی او موټر یې ترې بیولی دی.
د پکتیا د امنیې قومنداني ویاند منیب ځدراڼ سلاموطندار ته ویلي چې پېښه تېره ورځ رامنځته شوې ده.
یوشمېر معلولان د حکومت له لوري دوی ته د خپلو حقوقو د نه ورکړې له امله شکایت کوي او وايي چې د ژمي په دې شپو او ورځو کې د خوړو او کور ګرمولو لپاره څه نهلري.
د لوګر د مرکز پلعلم ښار یوشمېر هټۍوال د حکومت له لوري د دغه ولایت له هټۍوالو څخه د لوړې مالیې له اخیستلو شکایت کوي.
دوی سلاموطندار ته ویلي چې کاروبار یې خراب دی او د مالیې د ورکړې توان نهلري. یو هټۍوال محمدعمران سلاموطندار ته وايي چې د پخوا په پرتله یې کاروبار خراب شوی او حکومت ته ماليه نشي ورکولای.
د افغانستان د ازادو رسنیو د ملاتړ ټولنې یا نی د سلواغې په ۲۷مه، د پنجشنبې ورځ په یوه خبرپاڼه کې لیکلي چې په وروستۍ یوه میاشت کې د خبریالانو د نیول کېدو او ځورونې پېښو زیاتوالي د دوی اندېښنې را پورته کړې دي.
د افغانستان ډېری فرهنګي او حتی فلسفي حوزو کې په تاريخي لحاظ ښځې اکثره متنونو کې حاشيې ته شوي، بلکې رټلې دي. دغه تبعيض کله شعوري شوی او کله چاپېريال کې د حاکمې جهانبينۍ د اغېز په وسيله لاشعوري سر ته رسېدلی دی.
د ادبیاتو حوزه کې زموږ په اکثره شعرونو کې د ښځې نقش د هغې د جسد له مخې ډېر مثبت تمثيلېږي، خو زړې ښځې بیا په کيسو کې د رويو، بلاګانو، جادوګرو او جاسوسانو رولونو ته بیايو.
یوشمېر افغان خبریالان د حکومت د ویاندویانو له لوري دوی ته پر ځنډ د اطلاعاتو د ورکولو او اطلاعاتو ته د نه لاسرسي له امله شکایت کوي.
کابل کې خبریال ذبېحالله سروري سلاموطندار ته وايي چې د حکومت د ویاندویانو لهخوا په ځنډ د اطلاعاتو وړاندې کول دوی د اطلاع رسونې په برخه کې له خنډ سره مخ کړي دي.
د نړیوال بانک د رپوټ پر مخې، تېرو شپږو کلونو کې د افغانستان ناخالص داخلي تولیدات څه باندې شپږ میلیارد ډالر کم شوي دي.
رپوټ کې ویل شوي چې د ۱۴۰۱ کال د زمري په ۲۴مه د جمهوري نظام له نړېدو وروسته د افغانستان مخ پر ودې اقتصاد هم سقوط کړی او هېواد کې د نړیوالې ټولنې بشري مرستو ته د اړمنو کسانو کچه لوړه شوې ده.
د ملکي ادارو یوشمېر کارکوونکي وايي، له کوم دلیل پرته له دندو لرې شوي او پر ځای يې د اسلامي امارت اړوند کسان ګومارل شوي دي.
د کابل ښاروالي کارکوونکی احمدجواد (مستعار نوم) چې تازه له دندې ګوښه شوی وايي، له ۱۳۶۶ کال څخه تر اوسه یې یاده اداره کې کار کاوه، خو څو ورځې وړاندې یې د اداري اصولو او قوانینو له پام کې نیولو پرته لرې کړی دی.
یوشمېر ښځینه مدافع وکیلانې وايي، له تېر یونیم کال راهیسې کار ته د نه پرېښودو له کبله اقتصادي او رواني ستونزو سره مخ شوې دي.
روزګان کې بېوزله او بېپرسته کورنۍ وايي چې روان سوړ ژمي کې له ګڼو ستونزو سره لاس او ګرېوان دي او بېلابېلې ناروغۍ یې ژوند له ګواښ سره مخ کړی دی.
دغه بېپرسته کورنۍ سلاموطندار ته وايي چې کور کې د خوړو لپاره څه نهلري او په وینا یې، حکومت باید ورسره بېړنۍ مرستې وکړي.
د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت د ځوانانو چارو معین وايي چې هېواد کې دا مهال د ۴،۵ میلیونه لوستو ځوانانو له ډلې څخه ۳،۵ میلیونه یې دندې نهلري او وزګاره دي.
د ځوانانو چارو معین محمدیونس راشد دغه څرګندونې نن سهشنبه د سلواغې ۲۵مه هلمند ته د خپل سفر پر مهال یوې غونډې ته کړې دي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړې استازولۍ یا یوناما مشره روزا اوتونبایوا وايي، افغانستان کې پر ښځو او نجونو د اسلامي امارت لګېدلي محدودیتونه افغانانو ته د بشري مرستو رسولو بهیر اغېزمنوي.
