د مونیخ امنیتي غونډه چې د څلوېښتو هېوادونو ولسمشرانو او د بهرنیو چارو ۹۰ وزیرانو پهکې ګډون کړی، د افغانستان سیاسي وضعیت او د ښځو حقونه یې د بحث مهم موضوعات بلل کېږي. د دې غونډې د ګډونوالو له ډلې د ۱۰ هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو پر افغان نجونو او ښځو د اسلامي امارت لګېدلي محدودیتونه غندلي دي.
دایکندي کې محلي سرچینه سلاموطندار ته وايي چې شنبهشپه د سلواغې ۲۹مه د دغه ولایت د شهرستان ولسوالي «غوجګرد» کلي کې یوې پېغلې نجلۍ خپل ځان ځړولی او ژوند ته یې د پای ټکی ايښی دی.
د افغانستان ډېری فرهنګي او حتی فلسفي حوزو کې په تاريخي لحاظ ښځې اکثره متنونو کې حاشيې ته شوي، بلکې رټلې دي. دغه تبعيض کله شعوري شوی او کله چاپېريال کې د حاکمې جهانبينۍ د اغېز په وسيله لاشعوري سر ته رسېدلی دی.
د ادبیاتو حوزه کې زموږ په اکثره شعرونو کې د ښځې نقش د هغې د جسد له مخې ډېر مثبت تمثيلېږي، خو زړې ښځې بیا په کيسو کې د رويو، بلاګانو، جادوګرو او جاسوسانو رولونو ته بیايو.
د سرپل د صیاد ولسوالي د امنیې قوماندان اسدالله عمري وايي چې د دې ولسوالي په «انګشکه عربیه» سیمه کې د ساجدې په نوم یوې ښځې ځان څاه ته غورځولی او وژلی دی. دا ښځه ۲۲ کلنه وه.
د سرپل د امنیې قومانداني ویاند دینمحمد نظري سلاموطندار ته ویلي چې د دغه ولایت د سوزمهکلا ولسوالي د جرمنکلا سیمې اوسېدونکي صدرالدین خپله کوژدنه او د هغې مور په چاکو وهلي او وژلي دي.
د نوموړي په وینا، دا پېښه د سرپل د سانچارک ولسوالي په فرشقان سیمه کې شوې ده.
د لوګر ولايت د امنیې قومانداني چارواکي وايي، تېره شپه د دغه ولایت په برهکي برک ولسوالي کې يوه ۲۵ کلنه مېرمن په مرموز ډول وژل شوې ده.
یوشمېر ښځینه مدافع وکیلانې وايي، له تېر یونیم کال راهیسې کار ته د نه پرېښودو له کبله اقتصادي او رواني ستونزو سره مخ شوې دي.
د فاریاب روغتیايي مسوولان وايي چې یوې ښځې د دغه ولایت په المار ولسوالي کې څلور ماشومان زېږولي دي.
فاریاب کې د ۳۰۰بستریز روغتون رییسه فوزیه سلیمي وايي، دغې ښځې نن سهار د المار ولسوالي په کلینیک کې څلور ماشومان چې ټولې نجونې دي، زېږولي دي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړې استازولۍ یا یوناما مشره روزا اوتونبایوا وايي، افغانستان کې پر ښځو او نجونو د اسلامي امارت لګېدلي محدودیتونه افغانانو ته د بشري مرستو رسولو بهیر اغېزمنوي.
کابل کې د رواني ستونزو د درملنې روغتون مسوولان وايي، په تېرو شپږو میاشتو کې یاد روغتون ته د درملنې په موخه د ښځو په شمېر کې زیاتوالی راغلی دی.
د یاد روغتون سرطبیب قدرت الله صدیقي سلام وطندار ته ویلي چې د تېرو شپږو میاشتو پر مهال ۷۰۷۲ ښځې چې له رواني ستونزو سره مخ وې، یاد روغتون ته د درمنلې په موخه ورغلي دي.
د فاریاب محلي مسوولان تاییدوي چې د دغه ولایت په خواجهسبزپوش ولسوالي کې یوې ښځې ځانوژنه کړې ده.
د فاریاب د اطلاعاتو او فرهنګ رییس شمسالله محمدي وايي چې دغه پېښه پرون سهشنبه د سلواغې ۱۸مه د خواجهسبزپوش ولسوالي «دهنو» کلي کې رامنځته شوې ده.
د بې پولې ډاکترانو سازمان وايي چې د افغانستان د لرو پرتو سیمو خلک دولتي روغتونونو ته لاسرسی نه لري او د يادو سيمو اوسېدونکي د بېوزلۍ او اقتصادي ستونزو له امله نه شي کولای خصوصي روغتونونو کې مراجعه وکړي.
په داسې حال کې چې ځینې افغانان د اقتصادي ستونزو او بېوزله له امله خپل ناروغان روغتون ته د درملنې لپاره نشي وړلی، په تازهګۍ سره یوشمېر ډاکټرانو د کابل په دارلامان سیمه کې د «طلوع خدمت د ډاکټرانو مجتمع» په نوم روغتون جوړ کړی دی.
د سرطان ناروغۍ نړیوالې ورځې را رسېدو سره هممهاله د عامې روغتیا وزارت مسوولان سلاموطندار ته وايي، د تېر ۲۰۲۲ کال پر مهال هېواد کې ۳۰۰۰ کسان د سرطان ناروغۍ له امله مړه شوي دي.
د یاد وزارت د مسوولانو په وینا، په دغه موده کې شاوخوا ۳۳۰۰ نور کسان بیا پر سرطان ناروغۍ اخته شوي دي.
د بلخ محلي مسوولان وايي چې دغه ولایت کې د یوې کورنۍ اووه غړي په مرموز ډول وژل شوي دي.
د بلخ د امنیې قومنداني ویاند محمداصف وزیري ویلي چې دغه پېښه جمعه د سلواغې ۱۴مه د دې ولایت د چمتال ولسوالي «جرقلعه» کلي کې رامنځته شوې ده. د بلخ د امنیې قومندان په وینا، په دغه پېښه کې د ښځو او ماشومانو په ګډون د یوې کورنۍ اووه غړي په خپل کې په مرموز ډول وژل شوي دي.
کابل کې یوشمېر ښځو د اسلامي امارت له واکمنېدو وروسته «واوا، د افغان ښځو هوټل او پخلنځي» په نوم هوټل جوړ کړ.
خو دغه ښځې اوس د ګیلې په توګه وايي چې د اسلامي امارت له لوري د محدودیتونو او فشارونو په ډېرېدو سره یې کاروبار له دېوالي کېدو سره مخ دی.
