افغان ښځې سره له دې چې له سختو محدودیتونو سره مخامخ دي، خو بیا هم نهدي ماتې شوي او هڅه کوي چې خپلو موخو ته ځانونه ورسوي. که څه هم افغان ښځې اوس خپلو ډېرو بنسټیزو حقونو ته لاسرسی نه لري، زدهکړو او کار ته نه پرېښودل کېږي، خو یوشمېر هغو یې په ټولنه کې د خپل فعالیت د دوام په موخه ځان ته بېلابېلې بوختیاوې پیدا کړې دي.
د پروان، کاپیسا او پنجشېر یوشمېر اوسېدونکي په دغو ولایتونو کې د ناسالمو ماشومانو د زېږون شمېر ډېروالي په اړه اندېښنه ښيي.
د کاپیسا د تګاب ولسوالي اوسېدونکی عبدالخلیل توحیدیار چې د یوه معلول ماشوم پلار دی وايي، مېرمن یې خپله وه او ښايي د ناسالم ماشوم د زېږون یو لامل همدا وي.
د لوګر یوې اوسېدونکي ښایستې سلاموطندار ته وویل چې د پخوا په پرتله د دې ولایت مرکز پلعلم او لرو پرتو سیمو کې د ښځینه قابلو فعالیت پراخ شوی چې ورسره د مور او ماشوم د مړینې کچه هم د پام وړ راښکته شوې. د دې په خبره، کومو روغتیايي مرکزونو کې چې ښځینه قابلې شته، د ښځینه ناروغانو ستونزې ورسره حل شوي یا ډېرې راکمې شوي دي.
د افغانستان په چارو کې د امریکا ځانګړي استازي توماس وېسټ د افغانستان په اړه د دوحې غونډې د جزییاتو په خپرولو سره ویلي، دغه غونډه کې له افغانستانه بیاځلې د ترهګرۍ ګواښونو نه رامنځته کېدو، زدهکړو او کار ته د ښځو او نجونو بیرته ورګرځېدو او د اقتصادي او بشري مرستو وړاندې کولو لپاره اجماع موجوده وه.
هرات کې یوشمېر مېرمنې وايي چې هېواد کې له کار د ښځو مخنیوي وروسته، له رواني فشارونو د خلاصون او د عوایدو سرچینو رامنځته کولو په موخه یې کوچنیو کارونو ته مخه کړې. په دې مېرمنو کې له شپږم ټولګي پورته نجونې زدهکوونکې او ښځینه زدهکړیالانې هم شاملې دي.
د کندوز د قلعهذال ولسوالي اوسېدونکي وايي چې له څو کلونو راهیسې دغه ولسوالي کې د روغتیايي خدمتونو د پراخېدو غوښتنه کوي، خو په وینا یې، تراوسه ورته پام نهدی شوی.
د دوی په وینا، د قلعهذال ولسوالي روغتون لس بستره لري چې د یاد روغتون مراجعهکوونکو ته بسنه نهکوي.
د ملګروملتونو سازمان د روان کال سلواغې پر ۲۹مه او ۳۰مه د قطر دوحه کې د .افغناستان په اړه غونډه وکړه
د چارو کارپوهان سره له دې چې د افغانستان په اړه د دغه ډول غونډو جوړېدل او دوام ته خوشبینه دي، خو ټینګار کوي چې د هېوادونو سیاليو او لیدلورو کې اختلافونو د دوحې پر غونډه سیوری غوړولی و.
د لوګر پوهنې ریاست چارواکي وایي چې د ماشومانو لپاره د ملګروملتونو ملاتړې ادارې (UNICEF) له لوري په راتلونکي ۱۴۰۳ ښوونېز کال کې ۱۲ بابه ښوونځیو ته نوې ودانۍ جوړېږي.
د ا.ا ویاند ذ.بېحالله م.جاهد په مونیخ ناسته کې د دولسو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو د ګډې اعلامیې په غبرګون کې وايي، په دې غونډه کې د افغان ښځو د حقونو په اړه یادې شوې اندېښنې بېبنسټه دي او ټول افغانان خپلو حقونو ته لاسرسی لري.
د تاریخ په اوږدو کې د ښځو هنري هڅې له هېچا پټې نهدي، خو بېلابېلو هېوادونو له هغې ډلې افغانستان کې پوځي-سیاسي تحولاتو تل د ښځو پر فعالیتونو په ځانګړې توګه هنري کارونو سیوری غوړلی چې ځینې مېرمنې یې ناهیلې کړي او اوس دې باور ته رسېدلي چې افغانستان کې نور هنري فعالیتونه ځای نهلري.
پاکستان کې سلګونه افغان بېسرپرسته مېرمنې چې دوی ته د ورپېښو امنیتي ستونزو او یو لړ محدودیتونو له امله پاکستان ته کډه شوي، دغه هېواد کې د ژوند سختې شپې او ورځې تېروي.
یادې بېسرپرسته افغان مېرمنې د پاکستان بېلابېلو سیمو کې له کړاوه ډګ ژوند کوي او له ژوند په تنګ شوې دي.
د تخار رستاق ولسوالي چې نږدې ۴۰۰ کلي او ۴۰۰زره وګړي لري، د دغه ولایت له لومړۍ درجه ولسوالیو څخه شمېرل کېږي.
د یادې ولسوالي ډېری وګړي په لرو پرتو سیمو کې ژوند کوي او له یادو سیمو د دغه ولسوالي مرکزي روغتون روغتون د درملې لپاره ورځي، خو دغه روغتون کې له روغتیايي خدمتونه او امکانات شکایت لري.
«کله مې چې جنین سقط کړ، په بشپړه توګه نهو سقط شوی، ۱۸ ورځې وروسته مې د وینې بهېدل لرل، څو چې رحم کې پاتې ټوټه لهمنځه لاړه. دې موده کې مې له درملو ډېره استفاده وکړه.»
دا د نسرین «مستعار نوم» خبرې دي چې اروپايي هېوادو ته د تلو او د پناه غوښتنې کېس نه منلکېدو له وېرې یې خپل «جنین سقط» کړی دی.
د بلخ مرکز مزارشريف ښار کې نن دوشنبه سلواغې ۱۶مه د ښځو د لاسي صنايعو څلور ورځنی نندارتون د ښځینه سوداګرو د ملاتړ او د کورنيو توليداتو د پېژندنې په موخه پرانېستل شو. د بلخ د صنایعو او کانونو خونې مسوولان وايي چې په دې نندارتون کې د ښځو لپاره څه باندې ۷۰ غرفې جوړې شوې دي.
د بهرنیو چارو وزارت سرپرست امیرخان متقي په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د سیاسي استازولۍ یا يوناما له مشرې روزا اوتنبایوا سره لیدلي دي.
د دغه وزارت د ویاند مرستیال ضیااحمد تکل رسنیو ته ویلي چې د یوناما مشرې روزا اوتنبایوا په دې لیدنه کې ا.ا ته بلنه ورکړې چې د دوحې په راتلونکې غونډه کې ګډون وکړي.
د افغاني سرې میاشتي ټولني لهخوا د کندهار دارالمجانین «لیونتون» څخه د اوو ښځو په ګډون ۲۸ کسان تر یوې میاشتې درملنې وروسته خپلو کورنیو ته سپارل شوې دي.
