د کابل په یوشمېر روغتونونو کې ناروغان او ناروغلرونکي د درملو له کمښت شکایت کوي او وايي، اړ دي چې د اړتیا وړ درمل په لوړه بیه له خصوصي درملتونونو وپېري.
د دوی په وینا، ډېری وخت له خصوصي درملتونونو د درملو پلور توان نهلري او کله یې په موندلو پسې هم سرګردانه وي.
د هرات په زندهجان ولسوالي کې د تېرکال زلزلهځپلې کورنۍ چې دا مهال تر خېمو لاندې ژوند کوي، سلاموطندار ته وايي، په داسې حال کې روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی نهلري چې دغه ولسوالي کې د ښځو ترمنځ د «جنین ناغوښتل شوی سقط» شمېر لوړ شوی دی.
د هرات د لروپرتو کليوالو سیمو یوشمېر مېرمنې وايي چې د عاید یوازینۍ سرچینه یې کرنه ده او له دې لارې د خپلې کورنۍ اړتیاوې برابروي.
دوی په خپلو سیمو کې د نارینهوو په څېر، پر کروندو کې پر کار بوختې وې او په وینا یې، دې برخه کې یې معیاري روزنه نهده ترلاسه کړې او د کورنۍ له مشرانو یې زدهکړې.
په کابل کې اووهلس ښځو له سلاموطندار سره مرکو کې ویلي چې په ځلونو پر ټولنیزو رسنیو د یوشمېر کسانو لهخوا ځورولې شوي او پر ټولنیزو رسنیو یې امنیت خوندي نهدی. د دغو ښځو له دلې اته هغو ویلي چې پر ټولنیزو رسنیو ځورول کېدو یې پر ژوند سخت منفي اغېز کړی او په ټولنه کې یې نوم ته زیان اړولی دی.
په شپږو ولایتونو کې له ۵۳۰ افغان ښځو او نجونو سره د مرکو پر بنسټ، د سلاموطندار د سروې موندنې ښيي چې ۶۱،۱ سلنه ښځې او نجونې چې په دې سروې کې یې ګډون کړی، د ژوند په چارو کې د غوراوي حق نهلري او ۳۹،۹ سلنې یې بیا ویلي، په ځینو برخو کې د غوراوي حق ورکړل شوی دی.
په شپږو ولایتونو کې له ۵۳۰ افغان ښځو او نجونو سره د مرکو پر بنسټ د سلاموطندار د سروې موندنې ښيي چې ۶۱،۱ سلنه ښځې او نجونې چې په دې سروې کې یې ګډون کړی، د ژوند په چارو کې د غوراوي حق نه لري او ۳۹،۹ سلنې یې بیا ویلي چې په ځینو برخو کې د غوراوي حق ورکړل شوی دی. د سروې ګډونوالو بېلابېل عمرونه لرل او ډېره برخه یې له ۲۰ تر ۲۵ کلونو پورې ښځې جوړوي او دا د سروې د ټولو ګډونوالو ۴۹،۲ سلنه کېږي.
د سرپرست حکومت له لوري د تېر ۱۴۰۲کال پرمهال افغانستان کې په ۱۷ بېلابېلو برخو کې ښځو ته سپارښتنې شوې چې د ۱۴۰۰ او ۱۴۰۱ کلونو پرمهال بیا د دې سپارښتنو شمېر ۴۹ ته رسېږي. د سرپرست حکومت په وار وار ویلي، دغه سپارښتنې د ټولنې سمون او په وینا یې، د اسلامي شریعت پلې کولو لپاره ورکول کېږي.
د پوهنې وزارت سرپرست حبیبالله اغا د نوي ښوونيز کال د پيل په مناسبت جوړې شوې غونډې ته وویل، پوهنې وزارت ژمن دی چې د لرې پرتو سیمو اوسېدونکو او هغو ماشومانو ته د معیاري زدهکړو اسانتیاوې برابرې کړي چې له نورو هېوادونو څخه بېرته راګرځېدلي دي.
د اسټرالیا کرېکټ بورډ نن سهشنبه، مارچ ۱۹مه اعلان کړی چې افغانستان کې د «ښځو او نجونو بشري حقونو وضعیت خرابوالي» له امله یې د دغه هېواد کرېکټ ملي لوبډلې سره د شل اووره سیالیو لوبلړۍ ځنډولې وه. د یاد هېواد کرېکټ بورډ ویلي چې له حکومت سره تر مشورې وروسته یې دغه پرېکړه کړې.
افغانستان کې د وروستیو سیاسي تحولاتو راپدېخوا او له زدهکړو او کار څخه د نجونو او مېرمنو راګرځولو سره هممهاله ګڼشمېر ښځو د لاسي صنایعو او خیاطي زدهکړې ته مخه کړې.
په دې راپور کې له ۳۰ مېرمنو سره مرکې شوې چې د سرپرست حکومت په واکمنېدو سره یې د خیاطي زدهکړې ته مخه کړې ده.
افغانستان د اسیا په زړه کې هغه هېواد دی چې په څه باندې سلو کلونو کې د سیاسي او نظامي اړ و دوړ شاهد دی او دغه وضعیت یې د وګړو، په تېره د ښځو پر ژوند منفي اغېزې کړې دي.
افغان ښځو ته په ۲۰۰۱ کال کې یو ځل بیا د فعالیت لاره هواره شوه او په شاوخوا دوو لسیزو کې یې له هر اړخه د پام وړ پرمختګ وکړ، خو دا ګړندی بهیر یې د ۲۰۲۱ کال په اګېسټ میاشت کې یو ځل بیا ټکنی او ان په ټپه ودرېده.
د «راه دانش» مسلکي زدهکړو او خیاطۍ مرکز مسوولانو نن په دغه مرکز کې هغو ۶۰ نجونو ته چې د تېر یوه کال پر مهال یې د خیاطۍ، څرمن ګنډلو، انځورګرۍ، خطاطۍ او ځینو نورو لاسي صنایعو په برخو کې زدهکړې کړې وې، د فراغت سندونه ورکړل.
عاقله چې له رنګه زېړه او د ناروغۍ نښې نښانې پهکې له ورایه ښکاري، د افغانستان سرپرست حکومت سترې محکمه کې د خپلې قضیې د حل پر لټون راوتلې.
له درده ننوتې او له اوښکو وچې سترګې یې پر ما ولګېدې، پر هغې مې سلام کړ، هغې په وېره او غلی راته علیک کړ. له روغ بړ وروسته په دې پوه شوه چې زه خبریاله یم.
د بغلان ولایتي روغتون یوشمېر ناروغان لرونکي وايي چې روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی نهلري او د بسترونو کمښت، امکاناتو نشتون او نورو ستونزو سره لاس او ګرېوان دي.
د یاد ولایت یو اوسېدونکی غلامرسول وايي، که څه هم زوی یې ناروغ دی، خو روغتون کې د بستر نشتون له امله یې نهبستروي.
د غزني امنیتي مسوولان وايي، یوې ناوې د دغه ولایت په قرهباغ ولسوالي کې ځان را ځړولی او وژلی دی.
د غزني د امنیې قومانداني ویاند خالد سرحدي سلاموطندار ته ویلي چې دغې ناوې نن (د کب لسمه، د پنجشنبې ورځ) د قرهباغ ولسوالي په مزدورکي سیمه کې د خپل پلار په کور کې ځان را ځړولی او وژلی دی.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت پرون (د فبروري اووهویشتمه، د سهشنبې ورځ) د افغان ښځو د اقتصادي پیاوړتیا په اړه غونډه جوړه کړه. دا غونډه د «د افغان ښځو د اقتصادي مقاومت لپاره اېتلاف» په نوم جوړه شوې وه.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انټوني بلېنکن ویلي چې یاده غونډه د افغان نجونو او ښځو لپاره د کارموندنې، بوختیا او زدهکړو لپاره د نوي مشارکت په اړه جوړه شوې ده.
