په سېلابځپلیو ولایتونو کې یوشمېر ښځې وايي، په وروستۍ یوه میاشت کې د راغلیو سېلابونو له کبله روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی نهلري. دا ښځې وايي، د سېلابونو راتلل او د روغتیايي مرکزونو لرېوالی لامل شوی چې هېڅ ډول روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی ونه لري.
په دغه راپور کې له اووهلسو ښځو سره چې پنځه یې په هرات، پنځه په تخار، څلور په بدخشان او درې هم په ننګرهار کې دي، مرکې شوې دي.
د ننګرهار د مرکز جلالاباد ښار په څلورمه ناحیه کې د جميله شېرزاد په نوم شرکت کې لسګونه مېرمنې د لاسي صنایعو پر تولید بوختې دي. خیاطي، سیندي، خامکګنډل او سلمه ګنډل هغه هنرونه دي چې دغه مېرمنې پهکې کار کوي.
د یادو ۶۶ نارینه او ښځینهوو له ډلې یې ۵۵کسانو ویلي، ټکنالوژۍ څخه استفادې یې د ژوند کیفیت ښه کړی. دغه ۵۵کسان چې ۳۱ښځې او ۲۴نارینه دي، وايي، له ټکنالوژۍ استفاده یې، د ګډ ژوند پر اړخونو مثبت اغېز کړی. سلاموطندار له ۶۶ ښځو او نارینهوو سره مرکې کړي چې موندل شوې، د ډېرو ګډ ژوند له ټکنالوژۍ څخه د استفادې له امله ښه شوی.
د ښځو حقونو او ټولنیزې پراختیا ته په پام کوچۍ مېرمنې او نجونې لاهم د ژوند له بېلابېلو ننګونو او ستونزو سره لاس او ګرېوان دي. فقر، په کم عمر کې واده، ښوونیز او روغتیايي خدمتونو ته نهلاسرسی، نورې هغه برخې دي چې کوچۍ مېرمنو او نجونو ته یې ژوند سخت کړی دی.
د هېواد په ۲۴ ولایتونو کې د سلاموطندار نظرپوښتنه چې ۳۷۰ ښځو پهکې برخه اخیستې، ښيي چې په افغانستان کې ښځې د مالکیت حق نه لري.
په دې سروې کې د ګډونوالو نږدې ۹۰ سلنه ښځو ویلي چې هېڅ پانګه نه لري او یوازې ۵،۱ سلنه هغو ویلي چې جایداد لري. دغه راز ۷۳ سلنه ښځو ویلي چې پر خپلو شتمنیو بشپړ کنټرول نه لري.
د مالکیت حق د فردي حقونو له ډلې دی چې هر انسان پورې تړاو لري او جنسیتي او نور توپیرونه نهشي کولای چې یو انسان له دې حق محدود او محروم کړي. خو د مخ پر ودې هېوادونو کې د ښځو مالکیت حق له خنډونو او ستونزو سره مخ دی.
د دې څېړنې بنسټییزه موخه افغانستان کې د مالکیت حق ته د ښځو لاسرسي کچې معلومول دي.
د میدانوردګ د سوداګرۍ او صنایعو ریاست چارواکي وایي چې د لومړي ځل لپاره په مرکز میدانښار کې د مېرمنو د اقتصادي ودې او پراختیا لپاره د مېرمنو د سوداګرۍ او صنایعو خونه پرانېستل شوه.
د لوګر امنیه قومنداني چارواکي وایي، د څرخ ولسوالي له روغتون څخه هغه نوی زېږېدلی ماشوم یې بېرته خپلې کورنۍ ته سپارلی چې غلا شوی و
د دغه ولایت امنیه قومنداني ویاند احمدالله انس سلاموطندار ته وویل، امنیتي ځواکونو دغه ماشوم له غلا څو ساعته وروسته، د څرخ ولسوالۍ په «پنګرام» کلي کې له یوه کوره پیدا او بېرته یې خپلې کورنۍ ته سپارلی دی.
د غزني یوشمېر اوسېدونکي وايي چې د دغه ولایت، په ولایتي روغتون کې د «ماشومانو ناروغۍ درملنې» برخه کې د ډاکټران د کمښت له امله له ستونزو سره مخ شوې دي.
دوی وايي، اړ دي چې د خپلو ناروغانو درملنې لپاره خصوصي روغتونونو او روغتیايي مرکزونو ته مراجعه وکړي.
سلاموطندار په پلازمېنه کابل کې د کورنیو ترمنځ «نجونو او هلکانو» ته د غوراوي «انتخاب» حق ورکړې په تړاو له ۳۶نجونو او هلکانو سره مرکې کړې دي.
د مرکو پایلې ښيي چې په کورنیو کې د نجونو په پرتله هلکانو ته د غوراوي «انتخاب» حق ورکړې ته ډېر پام کېږي او نجونې ترې محرومې دي.
افغانستان کې د تېرو نږدې درېوو کلونو پرمهال د ښځو پر زدهکړو او کار محدودیتونه لامل شوي چې دوی ټولنې ته د ورګرځېدو او ځانبسیاینې لپاره په نورو برخو کې کار کولو ته مخه کړي. له یادو مېرمنو اووه یې په کندوز، شپږ یې په بدخشان، څلور یې جوزجان، پنځه یې فراه او یوه مېرمن هم په تخار کې فعالیت کوي.
د بامیان محلي مسوولان وايي چې دغه ولایت کې د یوې موسسې په مرسته «۱۵» بېوزله نجونې او هلکان چې د واده لګښت یې نشوای برابرولی، د ډلهییز واده مراسم جوړ شوي دي.
د ډلهییز واده دغه مراسم تېره ورځ د «کوثرالقران» موسسې په مالي لګښت جوړ شوي و چې د یاد ولایت والي او نورو چارواکو هم پهکې ګډون کړی وو.
د ملګروملتونو د سرمنشي سیاسي مرستیالې روزمیري دیکارلو کابل ته د خپل سفر پرمهال د سرپرست حکومت له یوشمېر چارواکو سره لیدلي دي.
د ارګ لهخوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې ویل شوي چې نوموړې د ریاستالوزرا له سیاسي مرستیال محمدعبدالکبیر سره د لیدنې پرمهال افغانستان کې د ځینو پرمختګونو له امله خوښي څرګنده کړې.
غزني کې د یوشمېر خصوصي ښوونیزو مرکزونو مسوولان سلاموطندار ته وايي، دغو مرکزونو کې د زدهکوونکو شمېر له ۵۰ تر ۸۰ سلنې کم شوی دی.
غزني کې د یوه ښوونیز مرکز مسوولان حمیدشاه وايي چې د پخوا په پرتله دغه ولایت کې د زدهکړو لپاره د زدهکوونکو انګېزه هم کمه شوې او دې چارې پر نورو زدهکوونکو هم منفي اغېز کړې.
د لوګر د اقتصاد ریاست چارواکي وایي چې د کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ ریاست سره په همغږۍ د «NAWA» موسسې په مالي ملاتړ له ۱۰۰بېوزله مېرمنو سره د چرګانو مرستې شوې دي.
د یاد ولایت د اقتصاد ریاست مطبوعاتي مسوول جلیلالرحمن ستانکزي سلاموطندار ته وویل چې دغه مرسته د برهکي برک، محمداغې او څرخ ولسوالیو پر ۱۰۰ هغو مېرمنو وېشل شوې چې خورا بېوزله دي.
په کابل کې له ۲۴ معلولو ښځو سره د مرکو له لارې د سلاموطندار ترلاسه شوې موندنې ښيي چې دغو ښځو د حکومت له لوري د تنخوا ورکولو شرایط پوره کړي، خو اووهلس هغو یې هېڅ ډول مرسته نهده ترلاسه کړې. اووه نورې بیا څهناڅه مرستې اخلي، خو ژوند یې پرې نه چلېږي.
