د کندهار ښار د څلورمې ناحيې اوسېدونکی او د ښوونکيو د روزنې موسسې له پښتو ادبیاتو فارغ ۳۰ کلن ګلالی په یوه شخصي ښوونځي کې ښوونکی چې ۴ کاله وړاندې د نورو افغانانو په څېر د انسان قاچاقي له لوري دوکه شوی او د غریبۍ لپاره یې د اروپا په نیت نامنظمې کډوالۍ ته مخه کړې.
په وروستیو کلونو کې ګڼشمېر افغان ځوانان د بېکارۍ، ناامنیو او د ولور پوره کولو لپاره نورو هېوادونو ته په نامنظمه کډوالي روانېږي، څو هغه خیالي ژوند ته چې د قاچاقیانو له لوري ورته هڅول کېږي، ورسېږي.
دې وروستیو کلونو کې هېواد کې د نامنظمې کډوالۍ اکثره دلایل ناامني او بېکاري بلل کېږي، خو ځينې داسې کسان هم شته چې د بېکارۍ او ناامنیو له کبله نه بلکې، د شوق او هوس له مخې په نامنظې کډوالۍ روانېږي.
ضياالحق چې ۳۸ کاله عمر لري، د پکتيا د مرکز ګردېز اړوند د «تېرې» سيمې اوسېدونکی دی.
مایوسي یې هره کلمه خبره کې چې کوي یې، له ورایه ښکاري. د هغه پر څېره دغه مایوسي د اذربایجان پلازمینه باکو کې یوې تیارې او نمجنې خونې کې، نامعلوم برخلیک او تنګلاسۍ نه سرچینه اخلي.
نامنظمې کډوالۍ شریفالله پر نشهیي توکو روږدی کړی دی. ۲۸ کلن شریفالله چې د لوګر اوسېدونکی دی، څو ځله یې د بېوزلۍ، تنګلاسۍ او د یوې مړۍ ډوډۍ پیدا کولو لپاره د نامنظمې کډوالۍ سختې لارې غوره کړي، خو اوس د نورو د اوږو بار دی.
د هرات ځايي چارواکي وايي، تېره ورځ چې ايران هغه ۵۰ افغان کډوال د هريرود سيند ته غورځولي وو، ۳۰ يې ژوندي ژغورل شوي، د ۱۲ يې مړه موندل شوي او ۸ نور يې لا ورک دي.
د بلخ ولایت اوسېدونکی احمد نور پنځه کاله وړاندې د امنیتي ستونزو او د کار د نشت له کبله پرته له دې چې د نامنظمې کډوالۍ پر ننګونو ځان خبر کړي، خپلو دوو ماشومانو او مېرمنې سره له خطرونو د ډک سفر موزې په پښو کوي او په ډېرو هیلو سره ځانونه د انسان قاچاقچي ته سپاري او ایران ته روانېږي.
احمد چې د هېواد د امنیتي وضعیت له خرابېدو وروسته یې خپل هېواد پرېښی او اروپايي هېوادونو ته یې مخه کړې وايي، درې کاله وړاندې د قاچاقیانو په هغو خبرو تېروتی چې په وینا یې، د سترګو په رپ کې به یې اروپا ته رسوي.
محمد ایوب جان چې د خوست ولایت اوسېدونکی دی تېر کال ایران ته د مزدورۍ لپاره په قاچاقي لارو تللی و او اوس خوشاله دی چې بېرته ژوندی راستون شوی دی.
عبدالستار سره له دې چې سمې خبرې یې نهشوای کولای، د اقتصادي بېوزلۍ له کبله په نامنظمه کډوالۍ ایران ته ځي او له یو څه مودې درنو کارونو وروسته، یوې څا کې مري.
سمیر چې ۲۷ کاله عمر لري د هلمند د مرکز لښکرګاه ښار اوسېدونکی دی او دوه کاله وړاندې يې د ښه ژوند په هیله نامنظمې کډوالۍ ته مخه کړه.
داوود د فاریاب ولایت اوسېدونکی چې څو کاله کېږي د پورته کېدو او کار کولو لپاره هوسېږي، خو ماته ملا یې هغه سره یاري نه کوي.
له هرې خبرې سره به یې رنګ تغییر خوړ، خوله به یې وچه شوه او د قاچاق لفظ سره به یې ځان راغونډ کړ.
برخی کشورها ازجمله ایران دستکم از یک دهۀ پیشْ جنگِ سایبریِ مخفی علیه آمریکا را شروع کردهاند، و عمدتا هم نه خودِ دولت آمریکا بلکه شرکتهای زیرساختیِ این کشور را هدف گرفتهاند. این تهدید علیهِ بخشِ خصوصی، در آینده خیلی بدتر هم خواهد شد و شرکتهای تجاری باید برای آن آماده باشند. درواقع، بیشتر زیرساختهای حیاتی آمریکا تحت کنترلِ شرکتهای خصوصی است و کشورهای متخاصم و نیروهای نیابتی آنها هم سرسختانه آنها را هدف گرفتهاند.
مسابقهٔ توسعه هوش مصنوعی (AI) شتاب گرفته و در حالی که ایالات متحده و چین پیشتازان این عرصه هستند، کشورهای دیگر، به ویژه کشورهای در حال توسعه، کاملا عقب ماندهاند. اگر نتوانند خودشان را برسانند، چشم انداز اقتصادی و سیاسی آشفتهای خواهند داشت.
