د افغانستان غالۍ د نړۍ په ډېرو هېوادونو کې د پلور ښه بازار لري، خو اوس یې بهر ته صادرات بند شوي دي. د غالیو د صادراتو ټولنې د اټکل مدیر عبدالودود خان وايي، د اسلامي امارت په راتلو سره د غالیو صادرات په ټپه ولاړ دي او په کور دننه یې هم په پلور کې کموالی راغلی.
د برښنا شرکت د نشراتو سرپرست احمدمسعود نېکزاد د وارداتي برښنا د پورونو زیاتېدو خبر ورکوي.
نېکزاد وايي، د برښنا شرکت د ایران، ازبکستان، تاجکستان او ترکمنستان شاوخوا ۶۲ میلیونه ډالره پوروړی دی، په داسې حال کې چې دغه شرکت یوازې ۵۰ میلیونه ډالره بودیجه لري.
نږدې یوه اوونۍ کېږي چې د غور ولایت مرکز فیروزکوه ښار برښنا پرې شوې او د دغه ښار اوسېدونکي په تروږمۍ کې شپې تېروي چې لامل یې په یاد ولایت کې د تېلو نهشتون او د تېلو له قراردادي څخه د برښنا شرکت پور نه ورکول دي.
رویټرز خبري اژانس خبر ورکړی چې د افغانستان بانک ډالري زېرمې د پخواني حکومت له سقوط څو اوونۍ مخکې په خلاصېدو وې.
رویټرز د هغو راپورونو پر بنسټ چې د افغانستان نړیوالو ملاتړو ته جوړ شوي وو، ویلي چې په افغانستان بانک کې د نغدو پیسو د کموالي او اقتصادي ناورین لامل د بانک د مخکیني مشرتابه کمزوری مدیریت و.
په تورخم ښارګوټي کې لسګونه لارۍ چې تازه مېوې او ترکاري په کې بار دي، چلوونکي یې شکایت کوي چې پاکستان هغې غاړې د موټرو وراوښتو پروسه ځنډنه پر مخ بیایي چې له همدې امله دوی مجبورېږي، د تورخم له دروازې دې غاړه په ورځو ـ ورځو انتظار وکړي.
موټرچلوونکو مخکې پر یادې لارې د ناقانونه باج اخیستلو له کبله شکایت درلود، خو د طالبانو له راتګ سره په دې اړه د وضعیت ښه کېدو خبر ورکوي.
یو موټرچلوونکی احسانالله وايي، اوس د شمال ختیځ زون د لویو لارو امنیت ښه شوی او دوی په ارامۍ سره پرې تګ راتګ کوي.
د رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی چې د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ یي ویلي، د امریکا له لوري پر افغانستان لګېدلي اقتصادي بندیزونه دې ژر تر ژره لرې شي. رویټرز لیکلي چې د چین د بهرنیو چارو وزیر پر افغانستان د لګېدو بندیزونو په اړه دغه څرګندونې د جي ۲۰ هېوادونو په ناسته کې مطرح کړي دي.
د خوست تڼيو ولسوالي یوه ډله ځوانان د يوې ټولنې په هڅو د «للمۍ» په نوم د کلي خراب شوی څلور کیلومټره فرعي سړک په اشر او د دوی په مالي لګښت رغوي. دوی وايي، مخکیني حکومت ته یې د یاد سړک د رغولو وړاندیز کړی وو، خو په اړه يې مثبت ځواب تر لاسه نهکړ او اوس يې د کليوالو په اشر د هوارولو او جغل اچونې چارې پيل کړي دي.
د اقتصادي ستونزو او وزګارتیا له امله په سوېل ختیځ ولایت پکتیا کې دوو ځوانانو ځان وژنه کړې. دغه پېښې د مرکز ګردېز اړوند د دولتزيو او باغکي په سيمه کې شوې دي.
سره له دې چې انګور په هېواد کې د باغلرونکو یوه عایداتي سرچینه ګڼل کېږي، خو د انګورو یوشمېر سوداګر او پلورونکي وايي چې سږ کال یې حاصلات کم شوي دي.
د کندهار د سوداګرۍ خونې مرستیال عبدالباقي بینا وايي، د تېر کال په پرتله سږ کال د انګورو حاصلاتو کی شاوخوا ۷۰ سلنه کموالی راغلی او لامل یې هم د انګورو د حاصلاتو ټولولو موسم کې سخته جګړه او وچکالي وه.
کندوز ولایت کې د پنبې د پروسس یوه شرکت فعالیتونه چې د جګړو او نښتو له امله په ټپه درېدلي وو، اوس یې یو ځل خپل فعالیتونه پیل شوي دي.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنر فیلیپو ګرانډي وايي چې په افغانستان کې بشري وضعیت د اندېښنې وړ دی. په افغانستان کې د ملګرو ملتونو استازولۍ یا یوناما نن په یوه خبرپاڼه کې لیکلي چې فیلیپو ګرانډي دا موضوع کابل ته د خپل درې ورځني سفر په پای کې کړې ده.
په هېواد کې د وروستیو تحولاتو په لړ کې د نورو خوراکي او غیرخوراکو ترڅنګ د درملو په بیو کې هم ۱۵سلنه لوړوالی راغلی دی. د افغانستان د درملیزو خدمتونو ټولنې مشر اسدالله کاکړ وایي چې په دې وروستیو کې د طالبانو د حکومت په راتلو سره د درملو بیې له لسو تر ۱۵سلنه لوړې شوي دي.
په سوېل ختيځ زون کې د پکتيا، خوست او پکتيکا اوسېدونکي او هټۍوال وايي، د طالبانو په راتګ سره په بازارونو کې راکړه ورکړه او نورې سوداګريزې معاملې د افغانيو پر ځای، پر کلدارو کېږي.
په پکتيا مرکز ګردېز کې چې د طالبانو تر واکمنۍ مخکې يې سوداګريزه راکړه ورکړه او ټرانسپورټي کرایه پر افغانيو وه، اوس پاکستانۍ کلدارې هم زياتې لیدل کېږي.
د پوهنتونونو یوشمېر استادان او د پخواني حکومت د وزارت خونو کارکوونکي وايي چې د اسلامي امارت چارواکو له دوی غوښتي چې بېرته خپلو دندو ته وروګرځي. خو د پوهنتونونو استادان او کارکوونکي وايي چې اسلامي امارت کارځای ته د ورګرځېدو لپاره نوي قوانین جوړ کړي دي.
سره له دې چې له تېرو څو ورځو راهیسې په خواله رسنیو د کونړ د ځنګلونو وهل کېدو او قاچاق په تړاو اندېښنې مطرح کېږي، د کونړ یوشمېر اوسېدونکي هم وايي، په دغه ولایت کې د ځنګلونو وهل دوام لري او له طالبانو غواړي چې مخه یې ونیسي. د کونړ اوسېدونکي له طالبانو غواړي چې د ځنګلونو د وهلو او د قاچاق مخینوي لپاره کوټلي ګامونه پورته کړي.
