په هرات کې د هرېوا په نوم د یوه خصوصي شرکت مسووله او سوداګره صفیه محیطي چې شپږ کاله وړاندې یې دغه خدماتي مرکز جوړ کړی، وایي چې په تېر کې یې کارونه ښه وو او لسګونه ښځې ورسره په کار بوختې وې. د مېرمن محیطي په وینا، د اسلامي امارت په راتلو سره یې پېرېدونکي له لاسه ورکړي او په خراب اقتصادي وضعیت کې دي.
د تېر حکومت له سقوط او د اسلامي امارت په راتګ سره ګڼشمېر هېوادوال په دې هڅه کې دي چې له هرې ممکنې لارې له هېواده ووځي او نورو هېوادونو ته پناه یوسي. خو داسې شکایتونه هم شته چې کمېشنکاران د زیاتو پیسو په بدل غوښتونکو ته ویزې او ټکټونه برابروي. د ایران د ویزې یوه غوښتونکي چې نه غواړي هویت یې په ډاګه شي، سلاموطندار ته ویلي چې د کمېشنکارانو له لاسه یې ویزه نه ده ترلاسه کړې او اوس یې لپاره کندهار ته ځي.
د هېواد په ګڼو ولایتونو کې د لومړنیو توکو د بیو لوړېدو له امله د خلکو اندېښنې ډېرې شوې دي. شاهولي چې د بادغیس ولایت اصلي اوسېدونکی او د مخکیني حکومت کارکوونکی دی، د لومړنیو توکو د بیو لوړېدو له امله شکایت لري. هغه چې د ۲۰کسیزې کورنۍ یوازینی ډوډۍ راوړنکی دی، وایي چې په را روان ژمي کې د خوړو او ځان تودېدو لپاره څه نه لري.
یوشمېر خبریالان پر افغانستان د اسلامي امارت تر ولکې وروسته مالوماتو ته د نه لاس رسي له امله نیوکه کوي او وايي، په تېرو دوو میاشتو کې دوی ته پر وخت معلومات نه دي ورکړل شوي او په دې برخه کې له ګڼو ستونزو سره مخ دي.
د کامایر هوايي شرکت مسوولان وايي چې له څو ورځو راهیسې د پاکستان له لوري د نویو قوانینو په لګولو سره دوی ته اجازه نه ورکول کېږي چې له کابل څخه اسلاماباد ته مسافر ولېږدوي. دوی زیاتوي چې د نوي لګول شوي قانون له مخې او تر نامعلوم وخته یوازې د پيایاې هوايي شرکت کولای شي چې د کابل او اسلاماباد ترمنځ الوتنه وکړي.
په دوحه کې د اسلامي امارت او د امریکايي پلاویو ترمنځ د دوه ورځنيو خبرو په پای کې دواړو لوریو هوکړه وکړه چې له افغانستان سره به د امریکا بشري مرستې روانې وي. د اسلامي امارت د سیاسي دفتر ویاند محمد نعیم په خپل ټویټرپاڼه ویلي، په دغه لیدنه کې امریکا ژمنه کړې چې د بشري مرستو بنسټونو ته به د مرستې په رسولو کې اسانتیاوې برابروي.
د برېټانیې ډیلي مېل ورځپاڼې راپور ورکړی چې د مخکیني ولسمشر محمداشرف غني ساتونکی عطا شریفي چې د حکومت د سقوط پر مهال نه دی بریالی شوی له غني سره یوځای له هېواد بهر ووځي او اوس چې یې په افغانستان کې یوه خوندي ځای کې ځان پټ کړی وایي، داسې سندونه لري چې ولسمشر له پیسو ډکو بیکونو سره تښتېدلی دی.
د هرات صنعتي ښار ګوټي که د «کابل فولاد» کارخونې مسوول عصمتالله وردګ وایي چې دغه کارخونه یې ۱۲ کاله وړاندې جوړه کړې او ۲۰ میلیونه ډالره پانګونه یې پرې کړې. عصمتالله وردګ وایي چې هېواد کې د وروستیو بدلونونو، د بانکونو تړل پاتې کېدو، د خامو موادو نهشتون او په کارخونه کې د تولید شویو مواد نه خرڅلاو لامل شوی چې د یادې کارخونې فعالیتونه په ټپه ودرېږي.
د هېواد له یوشمېر ولایتونو څخه د جګړو او وچکالۍ له امله کابل ته د راغلو بېځایه شویو کورنیو په خپله خوښه د بېرته ستنېدو بهیر نږدې دوه اوونۍ وړاندې پیل شو چې په دې لړ کې ګڼې کورنۍ بېرته خپلو سیمو ته وګرځول شوې.
یوه ځانمرګي بریدکونکي پرون ورځ د کندوز ښار خاناباد بندر کې د اهل تشیع په سیداباد جماعت کې د لمونځکونکو ترمنځ خپلو چاودېدونکو توکو ته چاودنه ورکړه چې له امله یې ګڼو کسانو ته مرګژوبله واوښته. د اسلامي امارت مسوولانو سلاموطندار ته ویلي، په دغه برید کې تر ۵۰ ډېر لمونځکونکي وژل شوي او شاوخوا ۱۵۰ نور ټپیان دي.
د رویټرز خبري اژانس د دوو امریکايي چارواکو له قوله راپور ورکړی چې یو لوړپوړی امریکايي پلاوی به د طالبانو له استازیو سره نن د قطر په دوحه کې لیدنه وکړي. له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو له وتلو وروسته دا لومړی ځل دی چې یو لوړپوړی امریکايي پلاوی له طالبانو سره لیدنه کوي.
د افغانستان اسلامي امارت نن د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي چې نړیوال هېوادونه او سازمانونه دې له افغانستان سره خپلې مرستې د سیاسي فشار په توګه نه کاروي.
په هېواد کې د وروستیو تحولاتو له امله که څه هم افغانان له ګڼو ستونزو سره لاس او ګرېوان دي، خو له شته امنیت څخه خوښي څرګندوي او له خپلو کورنیو سره لرو پرتو سیمو ته د چکر لپاره ځي.
سهار وختي دوه بجې له کوره خوځېږي او د مازدیګر څلور بجې د بوټو له وري سره بېرته راګرځي. ګلاحمد الماس پر هېواد د طالبانو له واکمنېدو مخکې خبریالي کوله چې په وینا یې، له بېلابېلو رسنیو سره یې د محلي خبریال په توګه کار کړی او اوس یې دنده له لاسه وتلې ده. ګلاحمد الماس د هغو لسګونو خبریالانو له ډلې یو هغه دی چې د خبریالۍ کار یې له لاسه ورکړی او اوس د غور په قطس سیمه کې د ژمي لپاره بوټي راټولوي.
نن په کابل کې د پوهنتون یوه استاد په هېواد کې د روان وضعیت له امله له خپلې کورنۍ سره یو ځای په داسې حال کې د ښار واټونو ته راووت چې د اعتراض په توګه یې کفن اغوستی وو.
نن د تلې یا میزان ۱۳مه په هېواد کې د ښوونکي له ملي ورځې سره برابره ده. سږکال دغه ورځ په داسې حال کې نمانځل کېږي چې هېواد کې د نوي حکومت په راتلو سره ګڼشمېر خلک په ځانګړې توګه ښوونکي له ګڼو اقتصادي ستونزو سره لاس او ګرېوان دي. ښوونکي د اسلامي امارت له چارواکو غواړي چې هر څه ژر معاشونه او نور امتیازات ورکړل شي.
