د بدخشان ولایت د اشکاشم ولسوالۍ فرهنګپال شاهمیري شاهپور وایي، اشکاشمي ژبه چې یوه وخت د اشکاشم ولسوالۍ خپلواکه ژبه وه، دا مهال یوازې څو ولسوالیو ته محدوده شوې او په یو شمېر کلیو او بانډو کې پرې ځوانان هم خبرې نهشي کولای.
دوه کال وړاندې د کابل ښار برهکي څلور لاره کې تاج کانټيننټل هوټل جوړ شو. دا هوټل د شکل له پلوه له هغه هوټلونو سره توپير لري کوم چې کابل کې له دې وړاندې فعاليت کاوه. له تاج هوټل نه وروسته نورو هوټلونو هم لکه د تاج هوټل په شان اعلانونه جوړ کړل او د ټلويزونونو پردې ونيولې. حتا ځینو د خپلو هوټلونو زړې ودانۍ ویجاړې کړې او لګيا دي لکه تاج نوې بڼه ورکوي.
لسګونو شاعرانو نن د پکتيا په مرکز ګردېز کې د يوې جوړې شوې مشاعرې پر مهال په یوه غږ د سولې غوښتنه وکړه.
دا مشاعره چې د سمون ټولنې له لوري جوړه شوې وه، د شاعرانو تر څنګ، یوشمېر لیکوالانو، د ادب مینهوالو او ګڼشمېر ځوانانو برخه اخیستې وه.
د کندوز یوشمېر ځوانانو چې د «تيراژ» په نوم یې یوه فرهنګي ډله جوړه کړې، په هېواد کې د روانې جګړې د غندلو او د سولې ملاتړ په موخه پر دېوالونو د انځورګرۍ کمپاین پیل کړی دی.
دوی په دغه کمپاین کې پر دېوالونو انځورونه کاږي او د بېلابېلو شعارونو په لیکلو سره غواړي چې په سوله او جګړه کې د انځورګرۍ رول ته د ټولنې پام ور واړوي.
د «جلالاباد خواړه» د هغې مېلې او نندارتون نوم دی چې په لومړي ځل پهکې د ننګرهار مشهور خواړه نندارې ته اېښودل شوي دي.
د خوړو دغه مېله او نندارتون چې بېلابېل کرنیز توکي، لاسي صنایع او نور کورني تولیدات او محصولات پهکې نندارې ته اېښودل شوي، پرون د جلالاباد ښاروالي او کرنې ریاست په همغږۍ جوړ شو چې نه به هم دوام ولري.
د مرغومې ۱۴مه د اوزبکي او ترکمني ژبو د ملي ورځې په توګه په کابل کې د یو شمېر لوړپوړيو حکومتي چارواکيو په حضور کې ونمانځل شوه.
په دې اړه جوړه شوې غونډه کې د لوړو زدهکړو وزیر عباس بصیر وویل، افغانستان د هغو هېوادونو له ډلې دی چې د بېلابېلو قومونو او ژبو موجوديت پهکې ځانګړې ښکلا ورپه برخه کړې.
اطلاعاتو او فرهنگ وزارت کې مسوولان وايي، ياد وزارت د تاريخي اثارو له ۷۰ نه تر ۸۰ سلنه سیمو ته لاسرسی نهلري. د ياد وزارت د لرغونپېژندنې برخې رييس نوراغا نوري نن په يوه خبري ناسته کې وويل، د تاريخي اثارو ډېری سيمې د حکومت له لاسرسي وتلې دي.
نوري وايي، د ياد وزارت په لرغونپېژندنې رياست کې ټول هېواد کې شاوخوا ۴ زره لرغونې سيمې چې په بېلابېلو ولايتونو او په تېرو دورو پورې اړوندې دي يعنې تر ټولو پخوانی اثر شاوخوا د ۱۲۰زرو پخوا کلونو لرغونتيا لري، ثبت شوي دي.
د بامیان محلي چارواکي په د دغه ولایت د یکاولنګ ولسوالي دویمې برخې په «دهسرخک» سیمه کې د درې تاریخي اثارو د موندلو کېدو خبر ورکوي.
افغان ليکوال محمداعظم رهنورد زریاب نن د ۷۶ کلونو په عمر ومړ. نوموړی له يو مودې راهيسې په روغتون کې بستري و.
د زریاب له خپلوانو لطفالله نجفيزاده پر خپله ټوېټرپاڼه د نوموړي مړينه تاييد کړې ده او ويلي يې دي چې رهنورد زرياب تېرو اوونيو کې پر کرونا ويروس اخته شوی و.
زریاب د ليکوالۍ ترڅنګ په طلوع نيوز ټلويزون کې ايډېټور و. نوموړی په دري ژبه د هېواد مشهور رومان لیکونکی و او د ايران، هند او تاجکستان فرهنګي ټولنو يې له اثارو سره بلدتيا درلوده.
د ولسمشر غني لومړي مرستیال امرالله صالح د یکشنبې په ورځ پر فېسبوک لیکلي، کلونه کېږي چې کابل کې د تیاتر یوازینی مرکز کابل نندارې «بېکاره» پاتې دی؛ نو اړتیا ده چې له اوسني وضعیته بهر شي.
صالح د پارک سينما د ورانولو په اړه د خلکو نظرونه نه وو غوښتي؛ خو د کابل نندارې په اړه یې د خلکو د نظر ورکولو غوښتنه کړې چې د کابل نندارې برخلیک په اړه خپل لیدلوري مطرح کړي او پربنسټ به یې د تیاتر دغه مرکز اوسني حالت څخه بهر کړي.
دغه کتاب چې یوګ کینیډي په انګلیسي ژبه لیکلی د مسلمانانو په تاریخ کې د عباسیانو د خلافت دوره معرفي کوي. خو مخکې له دې چې د کتاب په منځپانګې تبصره ولولو، لمړی به په دې وغږېږو چې ژباړه د ملي/ادبي فرهنګ په لوړتیا کې څه رول لري او ما ولې دغه اثر د ژباړې لپاره غوره کړی.
ولسمشر ماڼۍ اعلان کړه چې د اغاخان فرهنګي بنسټ د هرات د مصلی پنځم منار بیا رغوي.
صدیق صدیقي نن چهارشنبه پر خپله ټوېټرپاڼه وليکل چې د اغاخان فرهنګي بنسټ ولسمشر ته په يوه ليک کې ډاډ ورکړی چې د هرات د مصلی پنځم منار د بیا رغونې لپاره بشپړ چمتووالی لري.
د فاریاب ولايت محلي مسوولان وايي، طالبانو په دې ولايت کې له تدريسي نصابه د اوزبکي ژبې مضمون لرې کړ.
د ياد ولايت والي نقیبالله فایق سلاموطندار ته وايي، د فارياب ولايت دولتاباد ولسوالۍ کې د طالبانو د پوهنې مسوول مولوي حنفي د خپلې کنټرول لاندې سيمو کې د ښوونځيو مسوولانو ته لارښوونه کړې چې له تدريسي نصابه د اوزبکي ژبې مضمون لرې کړي.
کابل ښاروالۍ وايي، د پارک سینما ودانۍ د ورانولو چارې يې پيل کړې. د يادې ښاروالۍ ویانده سمیرا رسا وایي، د پارک سینما ودانۍ د ګټې اخیستنې او د بيا جوړېدو وړ نه ده نو ځکه غواړي چې له منځه یې یوسي.
سميرا رسا دغه راز وایي، د یادې سینما له سره جوړولو لپاره تراوسه کومه طرحه نه ده جوړه شوې.
په ورته وخت کې افغان فلم د پارک سینما د ورانېدو په اړه غبرګون کې ويلي دي چې د یادې سینما ورانول د فرهنګ پر خلاف کار دی او د دې کار مخه باید ونیول شي.
د ښارجوړونې وزارت د تاریخي ځایونو او د جماتونو د بیارغونې برخې انجینیرانو د غزني د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست په همغږۍ دغه ولایت کې د پیر تنات لرغوني درمسال د بیارغولو چارې پیل کړې دي.
د در محمد کشمي خپلوان وايي چې نوموړی نن سهار د تخار مرکز تالقانو ښار حوزوي روغتون کې مړ شو. د ياد محلي سندرغاړي زوی ويلي چې پلار يې له څو ورځو راهيسې په روغتون کې بستري و.
