د جمهوریت له پرځېدو وروسته پر نړیوالو مرستو ولاړ د افغانستان اقتصادي جوړښت هم وپاشېد او د ملګروملتونو او نورو نړیوالو سازمانو بشردوستانه مرستو ته د افغانانو اړتیاوې ډېرې شوې، هغه څه چې افغانان یې تر بل هر وخت اغېزمن کړي او ا.ا سره یې د نړیوالې ټولنې د تعامل پر څرنګوالي هم اغېز کړی دی.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق یا یونیسف تازه اعلان کړی چې د افغانستان په ګډون، سوېلی اسیا کې ۲۹۰ میلیونه کمعمره ودونه شوي او په دې سره یې په نړۍ کې د کمعمره ودونو تر ټولو لوړې شمېرې په خپل نوم ثبت کړې دي. یونیسف ناچاري او د ښوونځیو تړلي پاتې کېدل د کمعمره ودونو د لوړو شمېرو تر ټولو ستر لاملونه ښودلي دي.
د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د ځانوژنې پېښو ډېروالي ته په کتو، د دغو پېښو د قربانیانو د کورنیو غړي وايي، کورنی تاوتریخوالی، اروايي ناروغۍ او اقتصادي ستونزې د ځانوژنې اصلي لاملونه دي.
څوارلس کلنه فاطمه چې د دایکندي د یوې ولسوالي اوسېدونکې ده، د وري میاشتې په لومړیو ورځو کې یې ځانهوژنه وکړه.
د ا.ا مشر هبتالله اخوندزاده پرون د خپل اختریز پیغام په یوه برخه کې د ښوونې او روزنې پر پراختیا ټینګار کړی او ویلي یې دي چې د زدهکړو او پوهې د پرمختګ لپاره پر ګټورو پلانونو کار کوي. خو افغان نجونې وايي، تمه یې لرله چې د ا.ا مشر به په خپل پیغام کې د دوی د زدهکړو برخلیک روښانه کړي.
د ملګروملتونو د سرمنشي مرستیاله امنه محمد وايي، ټاکل شوې د دغه سازمان د سرمنشي انټونیو ګوټرېش په ګډون راتلونکو څو ورځو کې د افغانستان وضعیت په اړه نړیواله غونډه جوړه کړي.
نوموړې زیاته کړې چې دې غونډه کې به انټونیو ګوټرېش د ا.ا رسمیت پېژندنې په اړه د افغانستان لپاره د یوشمېر هېوادونو له استازیو سره بحث او خبرې وکړي.
د لوګر مرکز پلعلم ښار اړوند د یوشمېر لرو پرتو سیمو اوسېدونکي شکایت کوي چې سیمو کې یې هېڅ د نجونو لومړني ښوونځي شتون نهلري.
افغانستان کې د ملګروملتونو د مرستو همغږې کوونکې اداره (اوچا) وايي چې اروپايي ټولنې د دغه سازمان بشردوستانه صندوق سره درې میلیونه یورو مرسته کړې ده. د اوچا په وینا، دا مهال افغانستان کې نږدې ۲۰ میلیونه وګړي له لوږې سره مخ دي او شاوخوا شپږ میلیونه افغانان بیا له قحطۍ یو ګام لرې دي.
د روزګان امنیتي مسوولان وايي چې د دغه ولایت مرکز ترینکوټ ښار اړوند سیمه کې پرون دوشنبه د وري ۲۸مه د یوې ښځې جسد موندل شوی دی. د یاد ولایت د امنیتي مسوولانو په وینا، دغه ښځې په ډزو وژل شوې او جسد یې د ترینکوټ ښار اړوند د «پیروشي» نومې سیمه کې پیدا شوی دی.
کابل ښار کې د «افغانرګ غالیو اوبدلو» تر نوم لاندې کارخونه کې شاوخوا ۲۰۰ نجونې او ښځې د غالیو اوبدلو او نورو برخو کې پر کار بوختې دي.
یوشمېر دغه مېرمنې سلاموطندار ته وايي چې له خپل کار خوښې دي. صنوبر چې دغه کارخونه کې له وړیو تار اوبدي، وايي، کلونه کېږي چې دغه کار کوي او په وینا یې، له خپل راضي ده.
د لوګر د مرکزي روغتون مسوولان وایي چې پرون یکشنبه د وري ۲۶مه په «نائب امینالله خان لوګري» روغتون کې یوې مور څلور ماشومان زېږولي دي.
د لوګر د مرکزي روغتون رییس ډاکتر صدیقالله سلاموطندار ته ویلي چې د برهکي برک ولسوالي د شاه مزار سیمې یوې مور په یو ځل څلور ماشومان زېږولي دي.
د ملګروملتونو دفترونو کې د ښځو کار مخنیوي په غبرګون کې دغه سازمان تازه په یوې ویناپاڼه کې ویلي، ا.ا دوی اړ باسي چې یا افغانستان کې خپلو بشري مرستو ته دوام ورکړي، یا د دغه سازمان د قوانینو او اصولو څخه سرغړونه وکړي. د ملګروملتونو ویناپاڼه کې دغه دوه ټاکنې وحشتناکه بلل شوي او ا.ا یې د پایلو مسوول یاد کړی دی.
د کابل اوسېدونکې نرکس چې ۲۳کلن زوی یې د «تراماډول» په نوم نشه لرونکو ګولیو د کارونې له امله روږدی شوی، وايي چې د کابل په روغتونونو کې په ازاده توګه د یادو درملو کارونه لامل شوې چې زوی یې روږدی شي.
نرګس له حکومت غواړي چې د نشه لرونکو درملو د ناقانوني پلور مخنیوي په اړه لازم اقدامات وکړي.
افغانستان کې د ملګروملتونو سازمان اړوند دفترونو کې له کار د ښځو ګرځولو ته د غبرګونونو پر دوام، د افغانستان لپاره د یاد سازمان د سرمنشي ځانګړې استازې روزا اوتونبایوا، د یاد سازمان د سرمنشي مرستیاله امنه محمد او د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انټوني بلنکېن د اسلامي امارت دغه پرېکړه غندلې او هغه یې د افغانانو لپاره اندېښمنونکې بللې ده.
له هغه وروسته چې اسلامي امارت په ننګرهار کې د ملګرو ملتونو د ښځینه کارکوونکو د کار مخه ونیوله، دغه سازمان یې په غبرګون کې په افغانستان کې خپلو ټولو ښځینه کارکوونکو ته چې شمېر درېنیم زرو ته رسېږي، خبر ورکړی چې تر راتلونکو ۴۸ ساعتونو پورې دندو ته ور نهشي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو ځانګړې استازولۍ یا یوناما پر ټویټر لیکلي چې په ننګرهار کې د ملګرو ملتونو د ښځینه کارکوونکو د کار مخه نیول شوې ده.
یوناما د دې پېښې په اړه د اندېښنې ښودلو تر څنګ، ټینګار کړی چې باید ښځینه کارکوونکو ته یې د کار اجازه ورکړل شي.
سره له دې چې افغان نجونو د ا.ا له لوري د دوی پر زدهکړو د بندیز په لګولو سره هیلې له لاسه ورکړي، خو اوس یې پر لیکه/انلاین زدهکړو ته مخه کړې ده. د دغو نجونو شمېر چې په تېرو ۱۹ میاشتو کې یې د ښوونځي دروازې پر مخ تړل شوي، د پر لیکه زدهکړو ته ډېر شوی دی.
