د افغانستان د ازادو رسنیو ملاتړي بنسټ (نی) نن چهارشنبه د غويي ۱۳مه د مطبوعاتو نړیوالې ورځې په مناسبت یوې خبرپاڼه کې ویلي، د رسنیو او خبریالانو ازاد فعالیت باید افغانستان کې د یوه بشريحق په توګه تضمین کړل شي. د یاد بنسټ په خبرپاڼه کې راغلي، له نږدې دوو کلونو راهیسې هېواد کې د رسنیو خپلواک فعالیتونه له ستونزو سره مخ شوي دي.
په روزګان کې یوه سرچینه د نوم نه ښودلو په شرط سلاموطندار ته وايي چې دغه ولایت کې یوه مېرمن د خپل خاوند د ورور «لېور» لهخوا د چړې په وسیله وژل شوې ده. د سرچینې په وینا، پېښه پرون دوشنبه د غويي ۱۱مه د دغه ولایت د دهراوود ولسوالي اړوند سیمه کې رامنځته شوې ده.
د سرچینې د معلوماتو پر بنسټ، یادې مېرمنې پنځه کاله وړاندې واده کړی و او قاتل د امنیتي ځواکونو لهخوا نیول شوی دی.
د امریکا او ا.ا ترمنځ د دوحې هوکړهلیک له لاسلیک څخه چې له مخې یې په افغانستان کې پخوانی اسلامي جمهوري نظام ونړېد او ا.ا واک ته ورسېده، څه دپاسه درې کاله تېر شول. ملګرو ملتونو په دې موده کې د ا.ا او نړیوالې ټولنې ترمنځ له ګڼو ناندریو او غبرګونونو وروسته، نن د قطر په پلازمېنې دوحه کې د افغانستان په اړه دوهورځنۍ غونډه جوړه کړه.
یوشمېر کابل ښاریان په دوحه کې د افغانستان په اړه د غونډې پیلېدو سره سم وايي، تمه لري چې په دې غونډه کې به د افغانستان روان کړکېچ ته د پای ټکی کېښودل شي او د دوی ژوند به ورسره مثبت بدلون ومومي. د دولسم ټولګي زدهکوونکې نجمه نبيزاده وايي، افغان نجونې او ښځې تمه لري چې د دوحې غونډه کې به یې د زدهکړو او کار لپاره اسانتیاوې برابرې شي.
په کابل ښار کې د ښځو د لاسي صنایعو او تولیداتو د یوازیني دایمي نندارتون پلورونکي وايي، د دغه نندارتون د نامناسب ځای له کبله یې پېرودونکي کم شوي دي.
مستوره او مینه هغه دوه ښځې دي چې له تېرو درېوو میاشتو راهیسې یې په خپلو لاسونو جوړې کړې افغاني جامې، بکسونه او څپلۍ نندارې ته ايښي وايي، په میاشت کې تر دوو زیات پېرودونکي نه لري.
د ا.ا د بهرنیو چارو وزارت د ملګروملتونو امنیت شورا پرېکړهلیک ته په غبرګون کې ویلي چې د ښځو اړوند بحثونه د افغانستان کورنۍ مسله ده او پر نورو هېوادونو اغېز نهلري. د ملګروملتونو امنیت شورا تازه په یوه پرېکړهلیک کې له ا.ا غوښتنه کړې چې د ښځو پر کار او د نجونو پر زدهکړو بندیزونه لرې کړي.
د غزني د پوهنې ریاست مسوولان وايي چې د غزني ښار اړوند سیمه کې بېګاه ناوخته ناپېژنده کسانو د نجونو یو ښوونځی سوځولی دی.
د کاپیسا د امنیې قومانداني مسوولان وايي، یوې ښځې د دغه ولایت په مرکز کې ځان را ځړولی او خپل ژوند ته یې د پای ټکی ايښی دی.
رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی چې راتلونکې اوونۍ قطر کې د افغانستان وضعیت په اړه د ملګروملتونو د غونډې له جوړېدو مخکې، د امنیت شورا نن پنجشنبه د غويي اوومه پر ښځو د ا.ا محدودیت په اړه د پرېکړهلیک مسوده رایې اچوونې ته وړاندې کوي. د دغه پرېکړهلیک مسوده د متحده عربي اماراتو او جاپان لهخوا چمتو شوې ده.
د پوهنې وزارت سرپرست وايي چې هېواد کې د دیني مدرسو او ښوونځیو ترمنځ واټن لهمنځه تللی دی.
د پوهنې وزارت سرپرست مولوي حبیبالله نن پنجشنبه د غويي اوومه هلمند ته د سفر پر مهال ویلي چې هېواد کې د دیني مدرسو او ښوونځیو ترمنځ واټن لهمنځه تللی او زدهکوونکي په امن فضا کې خپلې زدهکړې کوي.
لغمان کې کروندګر وايي چې د نورو کلونو په پرتله یې سږ کال د «هوږې» په حاصلاتو کې د پام وړ زیاتوالی راغلی دی.
دغه کروندګر زیاتوي چې پخوا به یې په ډېره کمه اندازه هوږه کرله او د ګټېوټې تمه به یې ورڅخه نه وه، خو په وینا یې، سږکال یې د هوږې حاصلات له تېر سره په پرتله زیات شوي دي. یاد کروندګر له حکومت غوښتنه کوي چې د دوی محصولاتو ته مناسب بازار پیدا کړي.
شازیه هغه مور ده چې دوه ماشومان یې پر شري ناروغۍ اخته شوي او له څو ورځو راهیسې د پروان ۱۰۰بستر تخصصي روغتون کې بستر دي.
نوموړې زیاتوي، د یادې ناروغۍ د مخنیوي لپاره باید ماشومانو ته یې واکسین ورکړل شي. د شازیه په وینا، پر شري ناروغۍ اخته ماشومان لومړی ټوخی کوي او ورپسې اسهالېږي، تبه کوي او وروسته پرې سرې دانې راخېژي.
د جمهوریت له پرځېدو وروسته پر نړیوالو مرستو ولاړ د افغانستان اقتصادي جوړښت هم وپاشېد او د ملګروملتونو او نورو نړیوالو سازمانو بشردوستانه مرستو ته د افغانانو اړتیاوې ډېرې شوې، هغه څه چې افغانان یې تر بل هر وخت اغېزمن کړي او ا.ا سره یې د نړیوالې ټولنې د تعامل پر څرنګوالي هم اغېز کړی دی.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق یا یونیسف تازه اعلان کړی چې د افغانستان په ګډون، سوېلی اسیا کې ۲۹۰ میلیونه کمعمره ودونه شوي او په دې سره یې په نړۍ کې د کمعمره ودونو تر ټولو لوړې شمېرې په خپل نوم ثبت کړې دي. یونیسف ناچاري او د ښوونځیو تړلي پاتې کېدل د کمعمره ودونو د لوړو شمېرو تر ټولو ستر لاملونه ښودلي دي.
د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د ځانوژنې پېښو ډېروالي ته په کتو، د دغو پېښو د قربانیانو د کورنیو غړي وايي، کورنی تاوتریخوالی، اروايي ناروغۍ او اقتصادي ستونزې د ځانوژنې اصلي لاملونه دي.
څوارلس کلنه فاطمه چې د دایکندي د یوې ولسوالي اوسېدونکې ده، د وري میاشتې په لومړیو ورځو کې یې ځانهوژنه وکړه.
د ا.ا مشر هبتالله اخوندزاده پرون د خپل اختریز پیغام په یوه برخه کې د ښوونې او روزنې پر پراختیا ټینګار کړی او ویلي یې دي چې د زدهکړو او پوهې د پرمختګ لپاره پر ګټورو پلانونو کار کوي. خو افغان نجونې وايي، تمه یې لرله چې د ا.ا مشر به په خپل پیغام کې د دوی د زدهکړو برخلیک روښانه کړي.
