د بښنې نړیوال سازمان ویلي چې افغانستان کې د بیان ازادي او د ټولیزې ازادۍ حق په پراخه توګه محدود شوی او هر راز مخالفت په خپلسري، ناقانونه نیونې او له لا درکۍ سره مخ دی. یاد سازمان له اسلامي امارت څخه غوښتنه کړې چې د ناقانونه نیونو بهیر ودروي او د بشر حقونو نړیوال معیارونه رعایت کړي.
په افغانستان کې د امریکا پخواني سفیر راین کراکر په خپل تازه مرکه کې ویلي د افغانستان ځينې ګاونډي او د سیمې ځينې هېوادونه دې ته لېواله دي چې د افغانستان نوی حکومت په رسمیت وپېژني، خو دغه هېوادونه د امریکا له وېرې دا کار نه شي کولی.
د جمهوري نظام له سقوط څخه د اسلامي امارت تر واکمنۍ پورې، د هېواد د شل کلن پوځ له سقوط څخه نیولې، د سیلاب د څپو په شان نورو هېوادونو ته د افغانانو تر کډواله کېدو پورې، دا ټول د ۱۴۰۰ کال له بدلونونو څخه وو، هغه کال چې د نوې پیړۍ پیل هم وه.
په تېر یوه کال کې په ټولنیز او فرهنګي برخو کې زیاد بدلونونه راغلي دي. تر ټولو لوی بدلون چې په ټولنیزه برخه کې تر سترګو کیږي، په ټولنه کې د ښځو د فعالیت ځایګي څرنګوالی دی.
د اقتصادي چارو ځینې شنونکي وايي، سره له دې چې په ۱۴۰۰ کې د امنیت ټينګښت او د فساد مخنیوي په اقتصادي برخه کې ځینې اسانتیاوې برابرې کړې وې، خو دغه کال له ګڼو ننګونو ډک وو.
ګڼشمېر افغانانو د اسلامي امارت هغې پرېکړې ته غبرګون ښودلی چې له مخې یې په حکومتي ادارو کې د افغانستان د ملي بیرغ پر ځای د اسلامي امارت سپین رنګه بیرغ لګول کېږي. د ټولنیزو رسنیو افغان کاروونکو د اسلامي امارت پر دې کار نیوکه کړې او د اوسني حکومت له چارواکو یې غوښتي، څو درې رنګه بیرغ د ملي بیرغ په توګه ومني.
د هېواد په دولتي او خصوصي پوهنتونونو کې د اسلامي امارت د لوړو زدهکړو وزارت له لوري د یو لړ بندیزونو د لګولو په غبرګون کې یوشمېر زدهکړیالان وايي چې دغه محدودیتونه به زدهکړهییز نظام له ستونزو سره مخ کړي.
د اسلامي امارت د پوهنې وزارت تېره پنجشنبه اعلان وکړ چې په وري میاشت کې به په ټول هېواد کې د نجونو او هلکانو ښوونځي بېرته پرانستل شي. په همدې حال کې د یاد وزارت ویاند د ښوونځیو د بیاپرانستلو لپاره د چمتووالي خبر ورکوي. عزیزاحمد ریان سلاموطندار ته وايي، په پلازمېنه کابل او یوشمېر ولایتونو کې د کتابونو د وېش لړۍ روانه ده.
د امريکا ولسمشر جوبايډن د جمعې په ورځ د چين ولسمشر شي جينپينګ ته خبرداری ورکړ چې که بيجينګ په مادي توګه پر اوکراين د روسيې د يرغل ملاتړ وکړي، له بندیزونو سره به یې مخ شي. دا په داسې حال کې ده چې دواړو لورو د ډیپلوماسۍ له لارې د دغه ناورین پر حل ټینګار کړی دی.
پاکستاني رسنیو د دغه هېواد د چارواکو له قوله راپور ورکړی چې د یاد هېواد له لوري د اسلامي امارت رسمیت پېژندنه د سیمهییزې اجماع جوړېدو پورې تړلې ده. اکرم په ملګرو ملتونو کې ویلي، که چېرته د سیمې هېوادونو ترمنځ یوه اجماع رامنځته شي، نو اسلامي امارت به په رسمیت وپېژني.
د بشر حقونو څار بنسټ په افغانستان کې د روغتیايي وضعیت او د خوارځواکۍ پېښو د ډېرېدو په اړه اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي، دغه هېواد کې بانکي محدودیتونو د مرستو رسولو بهیر زیانمن کړی دی. د یاد بنسټ په وینا، د افغانستان ډېری بانکونه په سختۍ سره کار کوي او پر افغانستان بانک د محدودیتونو له کبله د ډېرو پیسو اخیستل ناشوني کړي دي.
لغمان کې د ځمکې پر سر د دوو کورنیو ترمنځ د شخړې له امله له یوه لوري درې کسان وژل شوي دي. دغه پېښه پرون مازدیګر ناوخته د ياد ولايت مرکز مهترلام دولاباد سيمه کې رامنځته شوې ده. د لغمان د والي وياند صلاح الدین ذاهد سلاموطندار ته وويل، په دې خپلمنځي نښته کې له يوه لوري درې کسان وژل شوي او له بل هغه یو کس ټپي دى.
د ملګروملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش د اسلامي امارت له لوري د نجونو او هلکانو پر مخ د ښوونځيو د پرانیستلو له اعلان څخه هر کلی کړی دی.
د افغانستان د ژورنالېستانو او رسنیزو بنسټونو فدراسیون وايي، د اسلامي امارت له لوري د طلوع نیوز د درېوو کارکوونکو نیونه ناقانونه عمل دی. د یاد بنسټ په خبرپاڼه کې راغلي، په داسې حال کې چې نن د خبریال ملي ورځ ده، خو بهرام امان په زندان کې دی او خبریال باید خپله ورځ په زندان کې ونه نمانځي.
له روسیې سره د چین د مرستو په اړه د اندېښنو پر دوام د امریکا ولسمشر جو بایډن له خپل چیني سیال شي جین پېنګ سره نن ټیلیفوني خبرې کوي.
دواړه مشران داسې مهال خبرې کوي چې امریکا پر چین فشار راوستی، څو پر اوکراین د روسیې د برید د ملاتړ لپاره له مسکو سره مرسته ونهکړي.
د طلوع نیوز خصوصي ټلویزیون یوه مخکیني مسوول تایید کړې چې د ا.ا لهخوا پرون د دغه ټلویزیون له درېوو نیول شویو کارکوونکو څخه دوه یې بېرته خوشې شوي دي.
لطفالله نجفيزاده په یوه ټویټر پیغام کې ویلي، د طلوع نیوز خبري څانګې رییس خپلواک ساپی او د ټلویزیون حقوقي سلاکار له پوښتنو وروسته بېرته خوشې شوي، خو ویاند بهرام امان لاهم له ا.ا سره بندي دی.
