د چارو یوشمېر شنونکي وايي چې واک ته د اسلامي امارت له بیارسېدو نږدې یوولس میاشتې تېرېږي، خو لا هم اوسنی سرپرست حکومت نه دی توانېدلی چې په اقتصادي او ښې حکومتولۍ برخه کې لاسته راوړنې ولري. د شنونکو په باور، نړیوالو قوانینو او کنوانسیونونو او د خلکو غوښتنو ته د اسلامي امارت د مشرانو نه اطاعت، د دې لامل شوی چې افغانستان د انزوا لور ته لاړ شي.
په غزني کې د دیني عالمانو په مالي لګښت د دغه ولایت د مرکز په ګډون د بېلابېلو سیمو د شلو جوړو د ډلیز واده مراسم نن ترسره شول.
د پاکستان ډان ورځپاڼې راپور ورکړی چې د دغه هېواد یو پلاوی د اسلامي امارت له چارواکو سره د سوداګرۍ، ټرانزیټ، لېږد رالېږد او د ډبرو سکرو د لېږد په تړاو د خبرو لپاره نن کابل ته راځي. د یادې ورځپاڼې د راپور له مخې، پاکستان همداراز هوډ لري چې له افغانستان څخه د ډبرو سکرو د لېږد بهیر شپه او ورځ شي.
د کورنیو چارو وزارت سرپرست سراج الدین حقاني پرون خوست ولایت ته د خپل سفر په ترڅ کې د دغه ولایت په صبریو ولسوالي کې یوې غونډې ته په وینا کې ویلي چې اسلامي امارت له نړیوالې ټولنې سره سیاسي او اقتصادي اړیکې غواړي. هغه یو ځل بیا له نړیوالې ټولنې سره د مثبتو او مشروع اړیکو غوښتنه کړې ده.
د سلام افغانستان موسسې د روان ۱۴۰۱کال د غويي او غبرګولي میاشتو کې د هېواد په کچه د تحصیلي وضعیت ارزولو په موخه یوه سروې ترسره کړې ده.
د سلام افغانستان رسنیزې موسسې (سلاموطندار راډیو) د اسلامي امارت له واکنمېدو وروسته کاري او د زدهکړو راتلونکې ته د زدهکړیالانو د درسي انګېزې او هیلهمندۍ کچې ارزونې په موخه د روان کال په غويي او غبرګولي میاشت کې یوه سروې ترسره کړې چې موخه یې هېواد کې د سیاسي تحولاتو وروسته په یادو شویو برخو کې د بدلون کچې معلومول دي.
د راپورونو له مخې، ټاکل شوې چې راتلونکې اوونۍ د امریکا کانګرېس د دغه هېواد دفاعي بودیجه تصویب کړي، خو د امریکا د استازیو جرګه به یوه داسې طرحه هم تایید کړي چې له مخې به یې، افغانستان سره د دغه هېواد د دفاع وزارت یا پنټاګون پر هر ډول مرستو بندیز ولګېږي.
یوشمېر هېوادوال او موټر چلوونکي په هېواد کې د تېلو بیو د لوړېدو له کبله شکایت کوي او وايي چې د نفتي توکو د بیو لوړېدو د دوی پر ورځني ژوند او کارو بار ناوړه اغېز کړی دی. نجیب الله چې شاوخوا ۲۰ کاله کېږي په کابل ښار کې د تېلو کاروبار پرمخ وړي، دامهال د تېلو بیې لوړېدو کچه بېمخینې او د اندېښنې وړ بولي.
روزګان کې هغه ښځې چې پخوا به يې د لاسي صنايعو د تولید او نورو بېلابېلو برخو کې فعالیت کاوه وايي، هېواد کې د سياسي بدلون، د اسلامي امارت نه پام، بېوزلي او د بازار نهشتون له امله یې کارونه په ټپه درېدلي او ګڼو ستونزو سره مخ دي.
د کډوالۍ نړیوال سازمان یا «IOM» په ځپل یو تازه راپور کې ویلي چې افغانستان کې ۵۵سلنه کورنۍ د خپلو ورځنیو لګښتونو د پوره کولو لپاره د عاید سرچینې نه لري.
د سره صليب نړیوالې کمېتې په خپل یوه تازه راپور کې ویلي چې په افغانستان کې د ا.ا د واکمنۍ راهیسې د لومړنيو اړينو توکو بيې دوه برابره شوي او ډېری افغانان يې د پېر توان نه لري. د دغه سازمان په راپور کې راغلي چې افغانستان کې د خوراکي توکو بیې په ځانګړې توګه د اوړو بیې ۶۸ سلنه لوړې شوې دي.
غزني کې بېوخته او سختو اورښتونو او ږلۍ د کروندګرو او باغلرونکو ترڅنګ د مېوو او کرنیزو محصولاتو یوشمېر سوداګر زیانمن کړي دي.
اسیا پلوس خبري اژانس راپور ورکړی چې د تاجکستان د برښنا ملي شرکت رییس محمدعمر سوزاده په یوې خبري ناسته کې ویلي چې افغانستان تراوسه د وارداتي برښنا پور نه دی ورکړی.
نوموړي ویلي چې د افغانستان برښنا شرکت په تدریجي توګه خپل پورونه ورکوي. د تاجکستان د برښنا ملي شرکت رییس نه دي ویلي چې افغانستان د وارداتي برښنا له پلوه څومره پوروړی دی.
په وروستیو ورځو کې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو او سیمو کې د اورښتونو له کبله سېلابونه راوتلي چې د ځاني زیانونو سربېره یې، زرګونه جریبه ځمکه او کورونه هم ویجاړ کړي دي.
یوشمېر هغه کورنۍ چې په ولایتونو کې د جګړو او طبیعي پېښو له کبله کابل ته بېځایه شوي، وايي چې لومړنیو اړینو توکو ته لاسرسی نه لري.
کندهار کې د شاتو مچیو یوشمېر روزونکي وايي، هېواد کې له وروستي سیاسي بدلون او د چارواکو د نهپام له امله دغه ولایت کې د شاتو مچیو ۵۰ سلنه فارمونه لهمنځه تللي او پاتې نور یې هم د لهمنځه تلو په حال کې دي.
