په بامیانو کې د لاسي صنایعو کوچنی بازار چې د مېرمنو له لوري مدیریت کېږي، وړاندې له دې چې دغه ښار د طالبانو لاس ته ولوېږي، ښه ګڼه ګوڼه یې درلوده، خو د وروستۍ یوې اوونۍ راهیسې په دغه کوچني بازار کې د کسبکارونو بازار کمرنګه شوی. ګلبخت چې د یوې بامیانۍ مېرمنې مستعار نوم دی په دغه کوچني بازار کې د لاسي صنایعو هټۍ لري او له دې لارې د خپل ژوند اړتیاوې برابروي.
د روان کال د زمري میاشتې په ۲۴مه طالبانو پلازمېنه کابل ونیوه او کابل ته د دوی تر داخلېدو وړاندې، د هېواد پخوانی ولسمشر محمداشرف غني له هېواده وتښتېد. رسنیو رپوټ ورکړ چې اشرفغني له پیسو څخه ډکو موټرو سره له افغانستان څخه تښتېدلی دی.
که څه هم یوشمېر بهرنیو او په کور دننه رسنیو په افغانستان کې د کورنۍ جګړې د رامنځ ته کېدو وړاندوینه کړې وه، خو اوس د چارو یوشمېر شنونکي په دې باور دي چې د کورنۍ جګړې د رامنځ ته کېدو ګواښ له منځه تللی دی. دوی وایي، په هېواد کې د پراخ بنسټه حکومت جوړولو او د افغانانو ترمنځ د یووالي رامنځ ته کولو لپاره هڅې روانې دي.
طالبانو او په بنجشېر ولایت کې د دغې ډلې پر وړاندې د جوړې شوې مقاومت جبهې په سولهییز حل لار ټينګار کړی او ویلي یې دي چې د دواړو پلاویو ترمنځ خبرې روانې دي.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق یا یونیسف نن د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي چې اوس مهال په افغانستان کې ۱۰میلیونه ماشومان د ژوندي پاتې کېدو لپاره بېړنیو بشري مرستو ته اړتیا لري. یونیسف ویلي، په افغانستان کې د روانو سیاسي او دولتي جوړښت له بدلونونو پرته میلیونونه ماشومان په دغه هېواد کې په ناوړه وضعیت کې ژوند کوي.
کابل کې د امریکا سفارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د کابل حامد کرزي نړیوال هوايي ډګر کې دننه او د دغه هوايي ډګر دروازو ته څېرمه د افغانانو ګڼې ګوڼې ته غبرګون ښودلی او ویلي یې دي، هغه کسان چې د دغه هېواد له لوري یې تایید شوي سندونه نه وي ترلاسه کړي، هوايي ډګر ته له ورتلو دې ډډه وکړي.
په هېواد کې د رامنځ ته شوي خراب وضعیت له امله یوشمېر بهرنیو هېوادونو اعلان کړی چې په افغانستان کې د خبریالانو سربېره له ګواښ سره مخ کسانو ته ځانګړې ویزې ورکوي چې له دې فرصته په ګټې اخیستنې سره یوشمېر کسانو د خبریالۍ جعلي اسنادو د جوړولو هڅې پیل کړي او غواړي د خبریالانو پرځای دوی له افغانستانه ووځي.
د طالبانو له لوري د کابل له نیولو یوه اوونۍ تېرېږي چې لا هم په زرګونه افغانان خپلې نامعلومې راتلونکې ته په اندېښنه کې دي او بهرنیو هېوادو ته د تلو لپاره د کابل هوايي ډګر دروازو مخته راټول شوي دي.
سره له دې چې د طالبانو له خوا د افغان حکومت له نیولو یوه اوونۍ تېرېږي، خو لا هم د واک تشه پر ځای ده او ډېری دولتي ادارې او بانکونه تړلي دي. د چارو ځینې شنونکي د واک تشه او ناڅرګند برخلیک د هېواد پر زیان بولي.
د سیاسي چارو کارپوه او د ولسي جرګې پخوانی غړی شهزاده شاهد اندېښنه ښيي چې ځینې کورنۍ او بهرنۍ کړۍ به د واک له تشې څخه ګټه پورته او هېواد به یو ځل بیا په لوی لاس ناامنیو ته لاړ شي.
د ترکیې د ولسمشر دفتر ویلي، دغه هېواد له روسیې سره په افغانستان کې د نوي رامنځ ته کېدونکي حکومت سره د اړیکو ټينګښت په اړه پر ګډې همغږۍ هوکړه کړې.
د بېپولې خبریالانو ټولنې په یوه وینا کې ویلي چې دغې ټولنې ته له افغانستانه د زیانمنو خبریالانو لسګونه غوښتنلیکونه رسېدلي دي.
دې ټولنې د امریکا له ولسمشر جو بایډن څخه غوښتي چې د زیانمنو افغان خبریالانو د را اېستلو لپاره ځانګړې طرحه جوړه او هغوی ته د راوتلو اسانتیاوې برابرې کړي.
د پروان ولایت لپاره د طالبانو د والي مرستیال مولوي دوستمحمد حقاني پرون په دغه ولایت کې د رسنیو او له خبریالانو د ملاتړو بنسټونو له مسوولانو سره د لیدنې پر مهال وویل، د اسلامي امارت د ژبو فرهنګي څانګه طالبانو ته ځانګړی ارزښت لري او رسنۍ دې له اسلامي شریعت سره سمې خپلې خپرونې له سره پیل کړي.
یوې باوري سرچینې رسنیو ته ویلي چې ناپېژنده کسانو نن سهار د کابل هوايي ډګر له شاوخوا نه له ۱۵۰ ډېر کسان چې ډېری یې هندیان دي، تښتولي دي.
د سرچینې په وینا، په تښتول شویو کسانو کې افغان سیکان هم شامل دي، خو ډېری هغه یې د هند عادي وګړي دي.
ځینو مخکښو رسنیو، لکه انټرنیوز، یونیسکو او د خبریالانو د خوندیتوب کمېټې د افغان خبریالانو د خوندیتوب غوښتنه کړې ده.
د یونیسکو عمومي رییس ادري ازولای ویلي چې په افغانستان کې د خبریالانو او بیان ازادۍ د خوندیتوب په برخه کې باید د نړیوالو او بشري حقونو د اصولو له مخې ډاډ ورکړل شي.
د ترکیې صباح ورځپاڼې راپور ورکړی چې د دغه هېواد ولسمشر رجب طیب اردوغان ویلي، ترکیه د افغان کډوالو لپاره امن ځای نه دی. د نوموړي په وینا، افغان پناه غوښتونکو ته په دغه هېواد کې د امن پناه غوښتنې هېڅ راز ژمنه نه شته.
سپینې ماڼۍ ویلي چې د امریکا متحهد ایالات او د فرانسې ولسمشرانو په افغانستان کې د رامنځ ته شوي وضعیت په اړه ټيلیفوني خبرې کړي او له دغه هېواد سره د خپلو بشري مرستو پر دوام او افغان کډوالو پر ملاتړ ټينګار کړی دی.
