د افغانستان مخکیني ولسمشر محمداشرف غني ویلي، افغانان اوس په دوو کې راګیر دي او د پخوانیو تېروتنو تکرار او پر انحصار تکیه به افغانستان کې یو ځل بیا د جګړې اور تازه کړي. مخکیني ولسمشر زیاته کړې چې افغانان په سختو شرایطو کې د نوي کال د راتلو شاهدان دي.
د غور ولایت مقام د رسنیو دفتر په یوې خبرپاڼه کې ویلي چې د یاد ولایت والي احمدشاه دیندوست په خپله اوونیزه اداري ناسته کې د مرستندویه موسسو پر کاري بهیر نیوکه کړې او د دوی فعالیتونه یې ناسم بللي دي.
د بښنې نړیوال سازمان ویلي چې افغانستان کې د بیان ازادي او د ټولیزې ازادۍ حق په پراخه توګه محدود شوی او هر راز مخالفت په خپلسري، ناقانونه نیونې او له لا درکۍ سره مخ دی. یاد سازمان له اسلامي امارت څخه غوښتنه کړې چې د ناقانونه نیونو بهیر ودروي او د بشر حقونو نړیوال معیارونه رعایت کړي.
د ننګرهار امنیتي مسوولان وایي چې د دغه ولایت په مرکز جلالاباد ښار کې د ټرافیکي پېښې په پایله کې اته تنه مړه شوي او دوه نور ټپیان شوي دي. د چارواکو په وینا، په دې پېښه کې د څلورو ښځو او یو ماشوم په ګډون اته کسان مړه شوي او دوه نور ټپیان دي. دوى وايي چې ټپیان د درملنې په موخه د جلالاباد ښار حوزوي روغتون ته لېږدول شوي دي.
په افغانستان کې د امریکا پخواني سفیر راین کراکر په خپل تازه مرکه کې ویلي د افغانستان ځينې ګاونډي او د سیمې ځينې هېوادونه دې ته لېواله دي چې د افغانستان نوی حکومت په رسمیت وپېژني، خو دغه هېوادونه د امریکا له وېرې دا کار نه شي کولی.
د غور روغتیايي مسوولان وايي، څه باندې ۷ میاشتې کېږي چې د دغه ولایت د کویډ ۱۹ روغتون د اسانتیاوو او د بودجې نشتوالي سره مخ دی چې له همدې امله هغوی اړ دي چې د ناروغانو درملنه د هغوی په کورونو کې وکړي.
د جمهوري نظام له سقوط څخه د اسلامي امارت تر واکمنۍ پورې، د هېواد د شل کلن پوځ له سقوط څخه نیولې، د سیلاب د څپو په شان نورو هېوادونو ته د افغانانو تر کډواله کېدو پورې، دا ټول د ۱۴۰۰ کال له بدلونونو څخه وو، هغه کال چې د نوې پیړۍ پیل هم وه.
په تېر یوه کال کې په ټولنیز او فرهنګي برخو کې زیاد بدلونونه راغلي دي. تر ټولو لوی بدلون چې په ټولنیزه برخه کې تر سترګو کیږي، په ټولنه کې د ښځو د فعالیت ځایګي څرنګوالی دی.
د اقتصادي چارو ځینې شنونکي وايي، سره له دې چې په ۱۴۰۰ کې د امنیت ټينګښت او د فساد مخنیوي په اقتصادي برخه کې ځینې اسانتیاوې برابرې کړې وې، خو دغه کال له ګڼو ننګونو ډک وو.
ګڼشمېر افغانانو د اسلامي امارت هغې پرېکړې ته غبرګون ښودلی چې له مخې یې په حکومتي ادارو کې د افغانستان د ملي بیرغ پر ځای د اسلامي امارت سپین رنګه بیرغ لګول کېږي. د ټولنیزو رسنیو افغان کاروونکو د اسلامي امارت پر دې کار نیوکه کړې او د اوسني حکومت له چارواکو یې غوښتي، څو درې رنګه بیرغ د ملي بیرغ په توګه ومني.
د هېواد په دولتي او خصوصي پوهنتونونو کې د اسلامي امارت د لوړو زدهکړو وزارت له لوري د یو لړ بندیزونو د لګولو په غبرګون کې یوشمېر زدهکړیالان وايي چې دغه محدودیتونه به زدهکړهییز نظام له ستونزو سره مخ کړي.
د اسلامي امارت د پوهنې وزارت تېره پنجشنبه اعلان وکړ چې په وري میاشت کې به په ټول هېواد کې د نجونو او هلکانو ښوونځي بېرته پرانستل شي. په همدې حال کې د یاد وزارت ویاند د ښوونځیو د بیاپرانستلو لپاره د چمتووالي خبر ورکوي. عزیزاحمد ریان سلاموطندار ته وايي، په پلازمېنه کابل او یوشمېر ولایتونو کې د کتابونو د وېش لړۍ روانه ده.
د اسلامي امارت لهخوا د خبریالانو او د رسنیو کارکونکو نیونه، د رسنیو د ملاتړو بنسټونو سختې نیوکې راولاړې کړې دي.
پاکستاني رسنیو د دغه هېواد د چارواکو له قوله راپور ورکړی چې د یاد هېواد له لوري د اسلامي امارت رسمیت پېژندنه د سیمهییزې اجماع جوړېدو پورې تړلې ده. اکرم په ملګرو ملتونو کې ویلي، که چېرته د سیمې هېوادونو ترمنځ یوه اجماع رامنځته شي، نو اسلامي امارت به په رسمیت وپېژني.
د بشر حقونو څار بنسټ په افغانستان کې د روغتیايي وضعیت او د خوارځواکۍ پېښو د ډېرېدو په اړه اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي، دغه هېواد کې بانکي محدودیتونو د مرستو رسولو بهیر زیانمن کړی دی. د یاد بنسټ په وینا، د افغانستان ډېری بانکونه په سختۍ سره کار کوي او پر افغانستان بانک د محدودیتونو له کبله د ډېرو پیسو اخیستل ناشوني کړي دي.
لغمان کې د ځمکې پر سر د دوو کورنیو ترمنځ د شخړې له امله له یوه لوري درې کسان وژل شوي دي. دغه پېښه پرون مازدیګر ناوخته د ياد ولايت مرکز مهترلام دولاباد سيمه کې رامنځته شوې ده. د لغمان د والي وياند صلاح الدین ذاهد سلاموطندار ته وويل، په دې خپلمنځي نښته کې له يوه لوري درې کسان وژل شوي او له بل هغه یو کس ټپي دى.
