افغانستان د اسیا په زړه کې هغه هېواد دی چې په څه باندې سلو کلونو کې د سیاسي او نظامي اړ و دوړ شاهد دی او دغه وضعیت یې د وګړو، په تېره د ښځو پر ژوند منفي اغېزې کړې دي.
افغان ښځو ته په ۲۰۰۱ کال کې یو ځل بیا د فعالیت لاره هواره شوه او په شاوخوا دوو لسیزو کې یې له هر اړخه د پام وړ پرمختګ وکړ، خو دا ګړندی بهیر یې د ۲۰۲۱ کال په اګېسټ میاشت کې یو ځل بیا ټکنی او ان په ټپه ودرېده.
د هرات د اطلاعاتو او کلتور ریاست د ګرځندوی آمر رحمت الله محمدي وایي، لس چینایي ګرځندویان چې ښځې او نارینه پکې شامل دي، پرون دغه ولایت ته راغلي دي.
د امریکا یوه جمهوري غوښتونکي سناتور مارکو روبیو د روانې اوونۍ د چهارشنبې په ورځ د دغه هېواد کانګرېس ته یوه لایحه وړاندې کړه چې له مخې یې باید له افغانستان سره د امریکا د بشري مرستو لړۍ تر هغه وخته ودرول شي چې د روڼتیا په اړه یې ډاډ نه وي ترلاسه شوی.
له تېرو څو ورځو راهيسې د غزني په يوشمېر ولسواليو کې د ١٣روغتيايي مرکزونو فعالیتونه ځنډول شوي او د دغو مرکزونو دروازې د ناروغانو پر مخ تړل شوي دي.
جغتو، واغظ او ناوور هغه ولسوالۍ دي چې یو یا هم دوه روغیتايي مرکزونه پهکې تړل شوي. دغهراز جاغوري، اجرستان، ناوه، مالستان او وليمحمد شهید ولسوالیو کې هم له تېرو څو ورځو راهیسې روغتیايي مرکزونه تړل شوي.
له پاکستان سره پر ډیورنډ کرښه د تورخم دروازه نن پنجشنبه د کب ۲۴مه د ناروغانو پرمخ بېرته پرانېستل شوې ده.
د ننګرهار د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست د اطلاعاتو امر صدیقالله قریشي رسنیو ته په استولي یوه ویډیويي پیغام کې ویلي چې دغه دروازه نن د ناروغانو پرمخ بېرته پرانېستل شوې. پاکستان دغه دروازه د ناروغانو پرمخ، ځکه تړلې وه چې په وینا یې، دغه هېواد ته تلونکي افغان ناروغان باید پاسپورټ او ویزه ولري.
د افغانستان بانک مسوولان وايي چې «شنبه، کب ۲۶مه» به «۱۷» میلیونه امریکايي ډالر د لیلام په توګه بازار ته وړاندې کړي.
د افغانستان بانک (پنجشنبه، د کب ۲۴مه) پر اېکس شبکه «ټوېټرپاڼه» لیکلي چې د «افغانۍ» ارزښت ساتنې او ثبات لپاره به شنبه «۱۷» میلیونه امریکايي ډالر لیلام کړي.
د کندهار د امنیې قومانداني ویاند اسدالله جمشېد سلاموطندار ته ویلي چې د دغه ولایت د ټرافیکو مدیریت په ١٤٠٢ کال کې ٢٤٧ میلیونه افغانۍ عواید راټول کړي دي.
د نوموړي په وینا، په یادو عوایدو کې درې میلیونه، ۴۵ لکه او ۷۸۰۰ افغانۍ د موټرچلولو لایسنس د وېش، پنځه میلیونه، شپږ لکه، ۷۳ زره او ۶۰۷ افغانۍ د جوازسیرونو د وېش او ۹۹۰۵۰ افغانۍ هم له لیني ټکسي څخه را ټولې کړې دي.
د روانې اوونۍ د دوشنبې او سېشنبې په ورځو د هېواد په ۱۹ ولایتونو کې د سختو واورو او بارانونو له اورېدو او سېلابونو راوتلو وروسته د یوشمېر ولسوالیو اوسېدونکي وايي چې مینې په بشپړ یا هم نسبي ډول ورانې شوې دي.
په هرات او غزني کې د طبیعي پېښو له امله زیانمن شوي مریم او امیرمحمد وايي، اړ دي چې شپه او ورځ په ویجاړو کورونو یا ازاده فضا کې تېره کړي
د بلخ د مرکز مزارشریف ښار یوشمېر اوسېدونکي وايي، د روژې په لومړیو ورځو کې د لومړنیو خوراکي توکو بیې د پام وړ لوړې شوي او دوی یې د پېرلو وسه نه لري.
دوی هېواد کې شته بېوزلۍ، وزګارتیا او د خلکو کمزوري اقتصادي وضعیت ته په کتو د اندېښنې وړ بولي او غوښتنه کوي چې باید بازار کنټرول او څارنه یې وشي.
د غزني اوسېدونکي د نورو ستونزو ترڅنګ، شکایت کوي چې په دغه ولایت کې ګڼشمېر زدهکوونکي ښوونځیو ته لاسرسی نه لري او هغوی چې ښوونځیو ته ځي، په ازاده فضا کې ژوند کوي. د غزني په مرکز او ولسواليو کې يوشمېر اوسېدونکي او ښوونکي د ښوونځيو د ودانيو له نه موجودیت څخه سر ټکوي او دې برخه کې پر حکومت نيوکه کوي.
د ننګرهار امنیتي مسوولان وايي چې د دغه ولایت په مرکز او یوشمېر ولسوالیو کې د تېرو دوهنیمو میاشتو پر مهال ۴۵۰ عدد چارتراش لرګي نیول شوي دي.
د ننګرهار د امنيې قومنداني د ځنګلونو ساتې (شنې قطعې) قومندان قاري شيرين اغا بدر سلاموطندار ته وایي چې د دې ولایت په خوږياڼو، پچيراګام، اچين، سپين غر او يوشمېر نورو ولسواليو کې دغه چارتراش نیول شوي دي.
پاکستان د تورخم دروازه له تېرو دوو ورځو راهیسې د ناروغانو د تګراتګ پر مخ تړلې چې د یادې لارې تلوونکو ناروغانو او ناروغلرونکو ته یې ګڼې ستونزې رامنځته کړې دي.
یوشمېر ناروغلرونکي سلاموطندار ته وايي چې ناروغان یې له دوو ورځو راهیسې پاکستان ته د اوښتو په تمه دي، خو هاخوا د تللو اجازه نهورکوي.
د کندهار په ارغنداب ولسوالي کی د درېوو میلیونه افغانیو په لګښت د اوبو یوه چکډېم د جوړېدو د بنسټ ډبره کېښودل شوه.
د «تړلي درې» په نوم دغه چکډېم د کندهار ارغنداب ولسوالي د محمدیعقوب خان کلا په نوم سیمه کې جوړېږي. یاد چکډېم د ۴۰۰۰ متره مکعب اوبو د زېرمه کولو ظرفیت لري.
د امربالمعروف او نهې عمالمنکر وزارت سرپرست محمدخالد حنفي وايي چې دیني عالمان، د ټولنې مخور او قومي مشران باید د ناوړه دودونو لهمنځه وړو لپاره جدي اقدامات وکړي.
نوموړي دغه څرګندونې میدانوردګ ته د سفر په ترڅ کې د شریعت خلاف ناوړه دودونو د مخنیوي په هکله جوړه شوې غونډې ته کړې دي.
د لوګر مرکز پلعلم کې د کرنې ریاست له لوري جوړه شوې یوې غونډې ته د کرنې او مالدارۍ وزارت سرپرست عطاءالله عمري وویل چې د تېر یوه کال په ترڅ کې د ځمکې لاندې اوبو زیاتېدو او خوندیتوب په موخه ۵۰۰ لوي او واړه چکډېمونه جوړ کړي دي.
د روزګان د اطلاعات او فرهنګ ریاست د وړیا شپږ میاشتنیو زدهکړو مرکز د کمپیوټر او انګلیسي څانګو څخه ۲۰۰ زدهکوونکي فارغ شول.
د یادو زدهکوونکو په فراغتغونډه کې د روزګان والې عنایتالله شجاع عصري زدهکړې مهمي وبللې او خلک یې وهڅول، څو پر خپل ماشومانو عصري زدهکړې وکړي.
