د نجونو پر مخ د ښوونځیو، پوهنتونونو او ښوونیزو مرکزونو له تړل کېدو وروسته هرات کې یوشمېر نجونو دارالحفاظ او دیني مدرسو ته مخه کړې ده.
هغه نجونې زدهکوونکې چې ښوونځیو او پوهنتونونو ته له تلو محرومې شوي، دیني مدرسو ته تلل زدهکړو ته د دوام ورکولو یوازینۍ لار بولي.
په افغانستان کې د ملګروملتونو د ښځو څانګه وايي چې دغه بنسټ افغانستان کې د ملګروملتونو د نورو دفترونو په پرتله د ښځو کار مخنیوي له کبله ډېر اغېزمن شوی او له نارینه ډلو سره به کار ونهکړي.
هېواد کې د نجونو زدهکړو پر وړاندې له ستونزو سره سره د کابل لوېدیځ کې د کاج ښوونیز مرکز مسوولانو د یوه خیریه بنسټ په همکاري کې دغه مرکز کې زدهکړو ته د نجونو د هڅولو په موخه یو کتابتون جوړ کړی دی.
د تېر کال د تلې میاشتې په اتمه نېټه پر کاج ښوونیز مرکز د خونړي برید په پایله کې لسګونه کسان ووژل شول او یوشمېر نور ټپیان شول.
د ماشومانو لپاره د ملګروملتونو ملاتړې ادارې یا (یونېسف) په تازهګۍ سره ویلي، روان میلادي کال به افغانستان کې دوه میلیونه او ۳۰۰ زره ماشومان پر خوارځواکۍ اخته شي او له ډلې به ۸۷۵زره بېړنۍ درملنې ته اړتیا پیدا کړي.
د هلمند محلي مسوولان وايي چې د دغه ولایت په اړوند سیمه کې یوه کس خپله مېرمن وژلې ده. پېښه بېګاه شپه د یاد ولایت موسیکلا ولسوالي کې رامنځته شوې.
د هلمند د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست مرستیال مولوي محمدقاسم ریاض ویلي چې بېګاه شپه د هلمند موسیکلا ولسوالي د توغي کلي د «شباروز» په سيمه کې یوه مېرمن د خپل خاوند لهخوا په تبر وهل شوې او وژل شوې ده.
د دولتي روغتونونو ډاکتران وايي، د ښځینه ډاکټرانو کمښت د روغتونونو او ناروغانو لپاره جدي ستونزې رامنځته کړي دي.
د وزیر محمداکبرخان روغتون د داخله ناروغیو متخصص سیدفرید سلاموطندار ته وايي، روغتونونو کې د ښځینه ډاکټرانو کمښت د ناسم تشخیص او د ښځینه ناروغانو په ځانګړې توګه د اومېندواره مېرمنو وضعیت خرابېدو لامل کېږي.
پاکستاني رسنیو راپور ورکړی چې دغه هېواد کې د کانکو ویروس له کبله د یوې افغان مېرمنې په ګډون دوه کسان مړه شوي دي.
په تېرو نږدې دوو کلونو کې د افغانستان د سیاسي کړکېچ د حل لپاره ګڼشمېر غونډې جوړې شوي، خو تر اوسه په عملي ډول اغېزناکې نهدي تمامې شوي.
د ناروې له غونډو پیل تر دوحې پورې چې ټولو کې پر ټولشموله حکومت، د بشري حقونو په پام کې نیول او له ترهګرۍ سره پر مبارزې ټینګار شوی، هېڅ غونډه نهده توانېدلې چې اسلامي امارت دغو غوښتنو ته په غاړه اېښودلو اړ کړي.
د افغانستان لپاره په بشري چارو کې د ملګروملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بنټ او یاد سازمان کې د نجونو او ښځو پر وړاندې د تبعیض کاري ډلې رییسې دو روټي استراداتانک افغانستان ته د بشري حقونو وضعیت په اړه د خپل وروستي سفر موندنې جېنوا کې د دې ټولنې دفتر ته وړاندې کړې دي.
د افغانستان د ازادو رسنیو ملاتړي بنسټ (نی) نن چهارشنبه د غويي ۱۳مه د مطبوعاتو نړیوالې ورځې په مناسبت یوې خبرپاڼه کې ویلي، د رسنیو او خبریالانو ازاد فعالیت باید افغانستان کې د یوه بشريحق په توګه تضمین کړل شي. د یاد بنسټ په خبرپاڼه کې راغلي، له نږدې دوو کلونو راهیسې هېواد کې د رسنیو خپلواک فعالیتونه له ستونزو سره مخ شوي دي.
په روزګان کې یوه سرچینه د نوم نه ښودلو په شرط سلاموطندار ته وايي چې دغه ولایت کې یوه مېرمن د خپل خاوند د ورور «لېور» لهخوا د چړې په وسیله وژل شوې ده. د سرچینې په وینا، پېښه پرون دوشنبه د غويي ۱۱مه د دغه ولایت د دهراوود ولسوالي اړوند سیمه کې رامنځته شوې ده.
د سرچینې د معلوماتو پر بنسټ، یادې مېرمنې پنځه کاله وړاندې واده کړی و او قاتل د امنیتي ځواکونو لهخوا نیول شوی دی.
د امریکا او ا.ا ترمنځ د دوحې هوکړهلیک له لاسلیک څخه چې له مخې یې په افغانستان کې پخوانی اسلامي جمهوري نظام ونړېد او ا.ا واک ته ورسېده، څه دپاسه درې کاله تېر شول. ملګرو ملتونو په دې موده کې د ا.ا او نړیوالې ټولنې ترمنځ له ګڼو ناندریو او غبرګونونو وروسته، نن د قطر په پلازمېنې دوحه کې د افغانستان په اړه دوهورځنۍ غونډه جوړه کړه.
یوشمېر کابل ښاریان په دوحه کې د افغانستان په اړه د غونډې پیلېدو سره سم وايي، تمه لري چې په دې غونډه کې به د افغانستان روان کړکېچ ته د پای ټکی کېښودل شي او د دوی ژوند به ورسره مثبت بدلون ومومي. د دولسم ټولګي زدهکوونکې نجمه نبيزاده وايي، افغان نجونې او ښځې تمه لري چې د دوحې غونډه کې به یې د زدهکړو او کار لپاره اسانتیاوې برابرې شي.
په کابل ښار کې د ښځو د لاسي صنایعو او تولیداتو د یوازیني دایمي نندارتون پلورونکي وايي، د دغه نندارتون د نامناسب ځای له کبله یې پېرودونکي کم شوي دي.
مستوره او مینه هغه دوه ښځې دي چې له تېرو درېوو میاشتو راهیسې یې په خپلو لاسونو جوړې کړې افغاني جامې، بکسونه او څپلۍ نندارې ته ايښي وايي، په میاشت کې تر دوو زیات پېرودونکي نه لري.
د ا.ا د بهرنیو چارو وزارت د ملګروملتونو امنیت شورا پرېکړهلیک ته په غبرګون کې ویلي چې د ښځو اړوند بحثونه د افغانستان کورنۍ مسله ده او پر نورو هېوادونو اغېز نهلري. د ملګروملتونو امنیت شورا تازه په یوه پرېکړهلیک کې له ا.ا غوښتنه کړې چې د ښځو پر کار او د نجونو پر زدهکړو بندیزونه لرې کړي.
د غزني د پوهنې ریاست مسوولان وايي چې د غزني ښار اړوند سیمه کې بېګاه ناوخته ناپېژنده کسانو د نجونو یو ښوونځی سوځولی دی.
