د ا.ا واکمنېدو راهیسې د هېواد بېلابېلو سیمو کې د یوشمېر قومونو او کورنیو ترمنځ نښتې شوي چې تر ډېره هم دغه شخړې د ځمکو پر سر دي.
یوه له دغو شخړو څخه هم د تخار د خواجهبهاوالدین ولسوالي «مهاجرقشلاق» سیمه کې د اوسېدو کورونو او ځمکو پر سر قومي شخړه ده.
د بدخشان د مرکز فیضاباد ښار اوسېدونکي د یاد ښار تفریحي ځایونو او پارکونو کې د کثافاتو له ډېروالي څخه شکایت کوي.
د فیضاباد ښار اوسېدونکی شهرام نیازی وايي، که څه هم د بدخشان مرکز کې د ګوتو په شمېر پارکونه او تفریحي ځایونه جوړ شوي، خو په وینا یې، خلک یې پاکوالي ته پام نه کوي او هر ځای چې یې خوښه وه، کثافات غورځوي.
د ماشومانو لپاره د ملګروملتونو ملاتړې اداره (یونېسف) وايي چې افغانستان کې د ماشومانو د روزنې لپاره به د روان ۲۰۲۳ میلادي کال تر پایه د محلي ټولګیو شمېر ۲۱۰۰۰ ته لوړ کړي.
د دغه بنسټ په وینا، دا د یاد سازمان د چټکو زدهکړو د پروګرام یوه برخه ده چې د افغانستان هغو سیمو کې تطبیقېږي چې دولتي ښوونځي ترې لرې، یا یې نجونې او هلکان په پراخه کچه له زدهکړو محروم دي.
په افغانستان کې د ملګروملتونو سیاسي استازولي «یوناما» پر خپله ټوېټرپاڼه لیکلي چې اقلیم بدلون دغه هېواد د اوبو پر سرچینو منفي اغېزې کړي او د څښاک پاکو اوبو ته یې د خلکو لاسرسی ستونزمن کړی دی. د دغه بنسټ په وینا، تېر ۲۰۲۲ میلادي کال کې د هغو کورنیو شمېر چې افغانستان کې د اوبو له کمښت سره مخ وې، ۶۰سلنې ته رسېږي.
د بادغیس امنیتي مسوولان وايي چې دغه ولایت کې یوه ۱۹کلن ځوان له خپل پلار سره تر لفظي شخړې وروسته ځانوژنه کړې ده.
پېښه پرون دوشنبه د غويي ۲۵مه د یاد ولایت د جوند ولسوالي اړوند «ګزستان» کلي کې رامنځته شوې ده.
د خوست امنیتي مسوولان وايي چې د دغه ولایت په اړوند سیمه کې د یوه ملا امام په کور کې دننه د چاودنې له کبله دوه نجونې وژل شوي او دوه نور ماشومان یې ټپیان شوي دي.
د کندهار محلي مسوولان وايي چې د دغه ولایت د سپینبولدک له لارې له پاکستان څخه په تېرو درېوو ورځو کې ۱۴۲ کورنۍ بېرته هېواد ته راستنې شوې دي.
د کندهار د والي ویاند حاجي عزیز سلاموطندار ته ویلي چې د روانې غويي میاشتې په ۲۳مه، ۲۴وه او ۲۵مه ۱۴۲ کورنۍ چې ټول ۸۶۰ کسان کېږي، بېرته هېواد ته راستانه شوي دي.
د دایکندي د امنیې قومنداني ویاند غلامعلي جاوید سلاموطندار ته ویلي، لومړۍ پېښه چې نن سهشنبه د غویي ۲۶مه د یاد ولایت د سنګتختوبندر ولسوالي د «دهنبورګه» ولسوالي په یوه کان کې د چاودېدونکو توکو د چاودنې له امله رامنځته شوې، پر مهال یې یو کارګر وژل شوی دی.
د تخار محلي مسوولان وايي چې دغه لایت کې د اورلګېدنې له کبله یو ماشوم سوځېدلی او مړ شوی دی.
د تخار د امنیې قومنداني ویاند عبدالمبین ساپی سلاموطندار ته وايي چې اورلګېدنه پنجشنبه د غويي ۲۱مه د ینګيقلعه ورزشي چمن ته نږدې د تېلو په یوه ټانک کې د جنراټور برښنا شارټۍ له کبله رامنځته شوې چې له کبله یې یو ماشوم مړ شوی او دوه نور ټپیان شوي دي.
هلمند کې د غوښن چرګانو یوشمېر فارم لرونکي وایې چې دغه ولایت کې څه باندې ۱۰۰۰ د چرګانو فارمونه فعال دي چې پهکې شاوخوا ۶۰۰۰ کسانو ته د کار زمینه برابره شوې ده.
د غوښن چرګانو یاد فارم لرونکي سلاموطندار ته وايي چې هره ورځ، لسګونه زره کیلو غوښه د هلمند ترڅنګ نورو ولایتونو ته هم صادروي.
په دې وروستیو کلونو کې جګړو څخه د پاتې ناچاوده توکو د چاودنې له امله د ملکيانو په ځانګړې توګه د د ماشومانو ژوند د مرګ له ګواښ سره مخ کړی دی.
د تېر یوه کال په ترڅ کې جګړو څخه د پاتې ناچاوده توکو چاودنو کې یوازې د غزني واغظ ولسوالي کې د ښځو او ماشومانو په ګډون شپږو کسانو ته مرګژوبله اوښتې ده.
د غور محلي مسوولان وايي چې دغه ولایت کې د نشهيي توکو د تولید په یوه کارخونه کې د اورلګېدنې له امله یو کس مړ شوی او درې نور ټپیان شوي دي.
پېښه تېره شپه د یاد ولایت د شهرک ولسوالي اړوند کمنج سیمه کې رامنځته شوې ده. د غور د اطلاعاتو او فرهنګ رییس محمدحماس زیاته کړې چې یادې فابریکې په پټه فعالیت کاوه.
بدخشان کې محلي سرچینې سلاموطندار ته وايي چې د دغه ولایت په «درایم» ولسوالي کې د کوکنارو کښت د لهمنځه وړو پر سر د نښتې له کبله څلور کسان وژل شوي دي.
یونېسف پرون پنجشنبه د غويي ۲۱مه پر خپله ټوېټرپاڼه لیکلي چې د روغتیايي امکاناتو د زېرمې لپاره پراختیايي بودیجه نهلري او امکان شته چې افغانستان کې زرګونه ماشومان د شدیدې خوارځواکۍ له امله خپل ژوند له لاسه ورکړي.
یاد بنسټ افغانستان کې د بشردوستانه مرستو د وېش لپاره پر وخت او د کافي بودیجې غوښتنه کړې ده.
د سوداګرۍ او صنایعو وزارت، د پانګونې خونو او د کابل نفیس سوداګریز شرکت د صنعت اوونۍ په مناسبت نن پنجشنبه د غويي ۲۱مه کابل کې د غذايي موادو او لاسي صنایعو نړیوال نندارتون پرانېست.
د افغانستان د صنایعو او کانونو خونې رییس سخياحمد پیمان وویل، دغه نندارتون کې د ښځو لاسي توکو لپاره سل غرفې په پام کې نیول شوي.
د ملګروملتونو له لوري د زېږون پر مهال د مور او ماشوم د مړینې کچې لوړېدو په تړاو د راپور خپرېدو سره هممهاله د یوشمېر لرو پرتو ولایتونو اوسېدونکي وايي چې معیاري روغتیايي خدمتونو ته د نه لاسرسي له کبله مېندې او نوي زېږېدلي ماشومان د مرګ له ګواښ سره مخ دي
