سپورت یاشلرنینگ جسمانی و عقلی رواجلنیشینینگ اینگ ثمرهلی واسطهلریدن بیری حسابلنهدی، بیراق کاپیسا ولایتیده ستندرد طلبلریگه جواب بیرهدیگن سپورت جایلرینینگ آزلیگی سببلی کوپلب یاشلر سپورت فعالیتلریگه داوم بیرمسلیککه آلیب کیلگن.
دایکندی ولایتینینگ تاغلی حدودلریده، کوتیلمهگن ساووق طفیلی بادام گللرینینگ نابود بولیشی و کیتمه-کیت قوریقچیلیکلر فقط بیر ایکینیچلیک محصولاتینینگ یوق بولیشینی حکایه قیلمهیدی؛ بو سونگی چاروالرینی ساتیش، دکانلردن قرض آلیش و آوقتلنیشلرینی کمهیتیریش اورتهسیده تیریکچیلیک قیلهیاتگن عایلهلر دسترخوانینینگ قیسقریب بارهیاتگنی حقیدهگی اچیق حقیقت دیر.
«اوزوم» قندوز ولایتینینگ زراعتی مهم محصوللریدن بیری بولیب، ولایت بازارلریدن تشقری قوشنی ولایتلرنینگ ایریملریگه هم یوباریلهدی. بیراق اونی سقلش اوچون امکانیت یوقلیگی و ییریک بازارلر گه چیقریش امکانیتینینگ آزلیگی، اوشبو محصولات ساتیشنی قیینلشتیرگن.
افغانستان اسلام امیرلیگی رهبری شیخ هبتالله آخندزاده، ۱۴۰۴ ییلده چیقرگن ۱۷- سانی فرمانیده توی، اونشتیریش، متاع مراسملری و حجدن قیتیش بیلن باغلیق نااورین عرف-عادتلر همده آرتیقچه خرهجتلر گه یول قویمسلیکنی تأکیدلب بوندهی حالتلرنی منع قیلگن.
بغلان ولایتی دندغوری، خوست و دوشی تومنلرینینگ ایریم اهالیسی، تورر جایلر یقینیده خشت پیشیروچی داشلرنینگ فعالیت یوریتیشی هوا افلاسلنیشی گه سبب بولیب و اولرنینگ ساغلیغی گه ضرر ییتکزیشیدن شکایت قیلهدیلر.
روانشناسلرنینگ ایتیشیچه، اوز-اوزینی اولدیریش عادتده بیته عاملنینگ نتیجهسی ایمس؛ بلکی روحی قیینچیلیکلر، کوچلی امیدسیزلیک، عاجزلیک حسی، تروما تجربهلر و حیاتدهگی آغیر باسیملر اوز-اوزینی اولدیریش گه آلیب کیلهدی.
ننگرهارده ایریم اریچیلر ییللر داومیده عسل اریلرینی باقیش آرقهلی اوزلری و عایلهلرینینگ درآمدینی تاپیب کیلهیاتگنلرینی ایتهدیلر. اولرنینگ ایتیشیچه، اگر اولر گه کوپراق امکانیتلر، کسبی تعلیم و یخشیراق بازار تاپیلسه، عسل ایشلب چیقریشنی آشیریشلری ممکن.
گرچی کوز و قولاقدن عاجزلیک همده عقلی ضعیف بولگن بالهلر اوچون تعلیم آلیش قیین بولسه-ده، بیراق بلخ ولایتیده بیر گروه یاشلر تعلیم مرکزی تشکیل ایتیش بیلن، اوشبو بالهلر گه اوقیش امکانیتینی یرهتگن.
دایکندی ولایتیده عیاللر اقتصادی چیکلاولر، ایش فرصتلرینینگ کملیگی و کیچیک بازار کبی معمالر گه دوچ کیلهیاتگن بیر پیتده، تسمه کشتهچیلیگی (روبان دوزلیک) صنعتی ایریم قیزلر و عیاللر اوچون درآمد تایش همده مالیهوی مستقللیککه ایریشیش امکانیتیگه ایلنگن.
جوزجانده کیتمه-کیت دوام ایتهیاتگن قوروقچیلیک، یاغینگرچیلیکنینگ کمهیشی و سوو منبعلرینینگ قوریب باریشی اوشبو ولایتدهگی دهقانلرنینگ زراعت همده حیات طرزینی اوزگرتیرگن. جوزجانده ایریم عیال دهقانلرنینگ ایتیشیچه، اولر تامچیلتیب سووغاریش، سوودن ثمرهلیراق فایدهلنیش، اوی باغچهلرینی تشکیل ایتیش آرقهلی عایلهلرینینگ آزیق-آوقت خوفسیزلیگی و درآمدینی سقلب قالیشگه حرکت قیلماقده.
بدخشان ولایتی ایریم مکتبلرینینگ بناسی یوقلیگی، اوقووچیلرنینگ تعلیم جریانینی قیینچیلیک بیلن روپهره قیلگن. بدخشان ولایتیده ایریم اوقووچیلرنینگ ایتیشیچه، بو ولایت ایریم تومنلریده بعضی اوقووچیلر ایسیق کونلرده قویاش جزیرمهسی، ساووق کونلرده ایسه یاغینگرچیلیک آستیده درس اوقیدیلر و بو وضعیت اولرنینگ صنفده دقتلرینی جمعلشگه سلبی تأثیر قویهدی.
بدخشان بیلیم یورتی ایریم طلبهلری همده اوشبو ولایتدهگی بعضی ادارهلرنینگ خادملری ایچیملیک سوویدن فایدهلنه آلمسلیک یا کی چیکلاولر سببلی احتیاجلری بولگن سوونی ساتیب آلیشگه مجبور ایکنلرینی ایتهدیلر.
غزنی ولایتیده ایکینچیلیک محصولاتلرینینگ ییغیم-تیریم فصلی کیلیشی بیلن، اوشبو ولایتدهگی ایریم باغدارلر و میوه سوداگرلری، محصولاتلری اوچون بازار یوقلیگیدن شکایت قیلیشهدی.
اسلام امیرلیگی صناعت و سودا وزیرلیگی، اوتگن بیر ییل دوامیده افغانستاندن ۲۴۰ تُن قوروق میوه صادر قیلینگنینی بیلدیردی. اوشبو وزیرلیک سوزلاوچیسی محمدآصف الیاس گه کوره، افغانستاندن خارج گه صادر قیلینگن میوهلر قیمتی ۷۹۴ میلیون دالر بولگن.
فراه ییللر دوامیده افغانستاننینگ مهم زراعتی حدودلریدن بیری بولیب کیلگن. بیراق بوگون بو ولایتنینگ ایریم حدودلریده چقور سوو انقراضینینگ بیلگیلری یققال کورینماقده. اوشبو بیقرار اقتصادی وضعیت کمبغل دهقانلرنینگ حیاتی گه سلبی تأثیر قویگن. چقور قودوق قزیش ۳۰۰ مینگدن ۵۰۰ مینگ افغانیگچه مبلغ طلب قیلهدی؛ بو ایسه قیشلاق اهالیسینینگ اکثریتی اوچون تولب بولمهیدیگن خرهجت دیر.
نساییولادی شفاکارلرینینگ ایتیشیچه، اندومتریوز (بچهداندن تشقریده اوسووچی توقیمه)، عیاللر آرهسیده کینگ ترقهلگن بچهدان کسللیگی بولیب، بچهداندن تشقریده مثلاً تخمدانلر و بچهدان لولهلریده اوسهدی. اوشبو کسللیک حیض پیتیده کوچلی آغریقلر، تاس (لگن) ساحهسیده آغریق و آخر-عاقبت عیاللرده بیپُشتلیککه سبب بولیشی ممکن.
