بدخشان بیلیم یورتی ایریم طلبهلری همده اوشبو ولایتدهگی بعضی ادارهلرنینگ خادملری ایچیملیک سوویدن فایدهلنه آلمسلیک یا کی چیکلاولر سببلی احتیاجلری بولگن سوونی ساتیب آلیشگه مجبور ایکنلرینی ایتهدیلر.
بدخشان بیلیم یورتیده ژورنالیزم فاکولتهسی طلبهسی بولگن ۲۳ یاشلی مصدق نبیزاده، سوودن فایدهلنه آلمسلیک سببلی هر آی درآمدینینگ بیر قسمینی سوو ساتیب آلیشگه صرفلشینی بیلدیرهدی. او شوندهی دییدی: «افسوس کی، بدخشان بیلیم یورتیده ایچیملیک سووی یوق و طلبهلر سوو ساتیب آلیشگه مجبور. طلبهلر یا اجاره حقینی تولشلری یا سوو ساتیب آلیشلری کیرهک.»
بدخشان بیلیم یورتینینگ ینه بیر طلبهسی ۲۱ یاشلی اسلامالدین رحمانی، بیلیم یورتده سوو یوقلیگی اولرنینگ تعلیم جریانیگه تأثیر قیلهیاتگنینی ایتهدی. اونگه کوره: «افسوس کی، بیلیم یورتده ایچیملیک اوچون سوو یوق. بیز بیلیم یورت ایچیده بولگن کانتیندن سوو ساتیب آلهمیز. اساسی معما شونده کی، سوو یوقلیگی و چنقاق قالیش دقتیمیزنی جمعلشیمیز گه خلقیت بیرهدی.»
شونینگدیک، بدخشانده ادارهلردن بیریده ایشلاوچی حبیبالله هم، سوودن فایدهلنه آلمسلیگیدن شکایت قیلیب، شوندهی دییدی: «بیزنینگ ادارهمیزده عموماً ایچیملیک سووی یوق و احتیاجیمیزنی سوو ساتیب آلیش آرقهلی قاندیرهمیز.»
بدخشانده باشقه اداره خادمی نیکمحمد نوری ایسه، سوودن فایدهلنه آلمسلیگی اونی هر آی درآمدینینگ بیر قسمینی سوو تأمیناتیگه صرفلشگه مجبور قیلگنینی بیلدیرهدی. او شوندهی دییدی: «بیز ایشلهیدیگن ادارهده ساغلام و بیپول سوو یوق. اگر ادارهمیزده تازه ایچیملیک سووی بولمسه، اونی تشقریدن ساتیب آلیشگه مجبورمیز، بو ایسه اقتصادیمیز گه ضرر ییتکزهدی.»
بدخشان اهالیسی، اسلام امیرلیگیدن بو ولایت بیلیم یورتی و ادارهلرینینگ سوودن فایدهلنیش معماسینی حل قیلیشنی سورهیدیلر.
باشقه تاماندن، بدخشان بیلیم یورتی ادارهسی آمری خالد ایازی، بیلیم یورتده سوو آزلیگی یا کی سوو یوقلیگی حقیدهگی ادعالرنی رد ایتهدی. او شوندهی دییدی: «بدخشان بیلیم یورتی برچه فاکولتهلر و یاتاقخانهلرده چقور قودوقلر قزیش آرقهلی طلبهلرنی بیپول و تازه سوو بیلن تأمینلهگن. طلبهلر سوو تنقیصلیگی بارهسیده هیچ قندهی معما گه دوچ ایمس.»
بیراق، بدخشان یشش محیطنی محافظه قیلیش ادارهسی مسئوللری، اوشبو ولایتده سوودن فایدهلنه آلمسلیکنی ییر آستی سوولری سحطینینگ پسهیشی بیلن ایزاحلماقده. بدخشان یشش محیطنی محافظه قیلیش اداره باشلیغی فیضالرحمان ابراهیمی شوندهی دییدی: « بیز ییر اوستی و ییر آستی سوولرینینگ کمهیب، قوریب بارهیاتگنیگه گواه بولهیپمیز. سوو بار جایلرده سوو مقداری کوپ ایدی، اما کمهیب کیتدی؛ سوو کم بولگن جایلر ایسه جوده قوریب قالگن.»
افغانستانده سونگی ییللرده اقلیم اوزگریشلری سبب قورغاقچیلیک و ییر آستی سوولری سطحینینگ پسهیشی کوزهتیلماقده. بو معما مملکت اهالیسینینگ حیاتیگه جدی تأثیر قویگن.
