بدخشان ولایتی ایریم مکتبلرینینگ بناسی یوقلیگی، اوقووچیلرنینگ تعلیم جریانینی قیینچیلیک بیلن روپهره قیلگن. بدخشان ولایتیده ایریم اوقووچیلرنینگ ایتیشیچه، بو ولایت ایریم تومنلریده بعضی اوقووچیلر ایسیق کونلرده قویاش جزیرمهسی، ساووق کونلرده ایسه یاغینگرچیلیک آستیده درس اوقیدیلر و بو وضعیت اولرنینگ صنفده دقتلرینی جمعلشگه سلبی تأثیر قویهدی.
بعضی قیزلر اوز بیلیملرینی اویده سینگیللری و ایناغهلری بیلن بولیشیب، وقتلرینینگ بیر قسمینی اولر گه تعلیم بیریشگه اجرهتگن. سلاموطندارنینگ مملکت سکیز ولایتیده ۲۱ نفر قیز بیلن اوتکزگن صحبتلری شونی کورستهدی کی، بیلیملرینی سقلب قالیش، اوقیشنی دوام ایتتیریش و عایله اعضالریگه یاردم بیریش بو قیزلرنینگ اویده تعلیم بیریشدهگی اساسی سببلردن دیر.
افغانستانلیک شاعر، یازووچی و خطاط تاجمحمد ایلیسیورنینگ قلمی گه منسوب خطاطلیک اثرلر، ایران پایتختی تهران شهریده اوتکزیلدی. بو کورگزمه، ۱۵ اسد/۶ آگست، پنجشنبه کونی ایریم یاش فعاللر و مدنیت سیورلرنینگ اشتراکی بیلن اوتکزیلگن.
آنه تیلی بیر جمعیتنینگ مدنی و ملی اوزلیگینی بیلگیلاوچی اینگ مهم عنصرلردن بیری بولیب، قدریتلر، عرف-عادتلر و مدنی میراثنی اولاددن اولاد گه ییتکزیشده مهم اورنی بار. افغانستانده تورلی ملتلر اورتهسیدهگی نکاحلر سانی آرتیب بارهیاتگنی سببلی، کوپ ملتلی عایلهلرده آنه تیلینینگ سقلنیشی یا کی ضعیفلشی مسئلهسی تاباره دالضرب موضوع گه ایلنماقده.
اوشبو گزارشده ۱۲ ولایتدن ۲۹ نفر یاش بیلن صحبت اوتکزیلگن. اشتراکچیلرنینگ ۱۶ نفری ایرکک، ۱۳ نفری عیال بولیب، اولرنینگ یاشی ۱۸-۳۵ یاش آرهلیغده. اولر بیر ییلدن ۱۰ ییل دوامیده مطالعه اوچون دیجیتالی کتابلردن فایدهلنیب کیلماقده.
بالهلر باغچهسیده بالهلرنینگ کولگی آوازی بوتون محیط گه ترهلگن. اولرنینگ کیچیک قوللریدهگی رنگلی قلملر قاغاز اوستیده سیرپینیب، تورلی شکللر و رسملر چیزماقدهلر؛ بیر گروه بالهلر تعلیمی اویینلر بیلن بند، باشقهلری ایسه اوقیتووچیلر رهبرلیگیده ترتیب، همکارلیک و دوستلیکنینگ ایلک سباقلرینی اورگنماقده.
اوشبو تدبیر، بوگون (۱۰ سرطان/۱ جولای، چهارشنبه) یاشلرنی مخدوم قلیفراغینینگ حیاتی، ادبی اثرلری، انسان پرورلیک فکری همده اونینگ مدنیت، ادبیات و خلقلر اورتهسیدهگی بیرلیکنی مستحکملش بوییچه قیمتلی اورنی بیلن تنیشتیریش مقصدیده تشکیل ایتیلدی.
فاریاب ولایتی اندخوی تومنیده، تورکمن یازووچی و شاعر مخدومقلی فراغی توغیلگنینینگ ۳۰۲ ییللیگیدن نشانلنگن. اوشبو احتفال، تورکمن یاشلری تشبثی بیلن بوگون (۳۱-جوزا، یکشنبه) محلی رسمیلر، شاعرلر، یازووچیلر و یاشلردن قطارینینگ حضوری بیلن اوتکزیلگن.
هر بیر ملتنینگ اوزیگه خاص تیلی، فرهنگی و یورتی بولهدی. ییر یوزیدهکی توپراق پارچهلریده دنیانینگ تورلی ملتلری حیات کیچیرهدیلر. معلوم کی اولر یشب تورگن حدودلر آته-بابالریدن میراث قالگن. بیزنینگ هم آته-بابالریمیز هم اوز یورتلرینی قولدن بیرمسلیک و اونی کینگهیتیریش اوچون مجادلهلر قیلیب کیلگنلر.
سلاموطندار تامانیدن چیت ایل تیللرینی اورگنهیاتگن ۲۴ عیال بیلن اوتکزیلگن صحبت نتیجهلری شونی کورستهدی کی، افغانستانده کوپلب عیاللر تعلیم آلیش، ایش تاپیش و مهاجرت قیلیش اوچون چیت تیللرینی اورگنماقده. گزارشده صحبت قیلگن عیاللردن ۱۵ نفری تعلیمنی دوام ایتتیریش و مهاجرت قیلیش اوچون چیت تیللرینی اورگنهیاتگنینی معلوم قیلگن. شو بیلن بیرگه، اوشبو عیاللردن ۲۰ نفری چیت تیللرینی ایش تاپیش مقصدیده اورگنهیاتگنینی ایتگنلر.
قربان هییتی مسلمان خلقلری آرهسیده اینگ قووانچلی و مبارک بیرهملردن بیری بولیب، او شادلیک، همجهتلیک و عایلهوی دیدارلشوو بیلن نشانلنهدی. هییت کیچهسی و کونلریده آدملر حیاتلریده اونیتیلمس لحظهلرنی یرهتیش اوچون تیارگرلیک کورهدیلر. شو جریانده ایریم عیاللر هییت کیچهلرینی کلوچه و یاغده پیشیریقلر تیارلش، سونگ ایسه قوللر گه خینه قوییش بیلن اوتکزهدیلر. بو قدیمی عادت هنوزگچه افغانستاننینگ کوپلب خانهدانلریده هییتنینگ گوزهللیگی و اوزیگه خاصلیگینینگ بیر قسمی حسابلنهدی.
تخار ده قربان هییت بیرمی ایکینچی کونیده، «مستاوه» تیارلشنینگ قدیمی عنعنهسی حاضرگچه صمیمیت بیلن دوام ایتیب و بو ولایت اهالیسی اونی یخشی و عنعنوی عرف-عادتلردن بیری صفتیده اسرب کیلماقده. تخار یشاوچیلری قربان هییتینینگ ایکینچی کونی ایرتهلب مسجدلرگه ییغیلیب، قربانلیک قیلگن عایلهلر گوشتلی مستاوه تیار قیلهدیلر و اونی اوزلری بیلن مسجدلرگه آلیب بارهدیلر.
تخار ولایتیده ۱۰، ۱۱ و ۱۲ صنف «اوزبیک درسلیکلری» اوشبو ولایتنینگ ایریم مکتبلریده ترقهتیلدی. محلی منبعلر سلاموطندار بیلن صحبتده ایتیشلریچه، ۳۰۰۰ نسخهده چاپ قیلینگن بو کتابلر ۱۰-۱۱ و ۱۲ صنف درسلیگی بولیب تخار ولایتینینگ دشتقلعه، ینگیقلعه، خواجه بهاوالدین، خواجهغار و بهارک تومنلری مکتبلریده ترقهتیلگن.
سلاموطندارنینگ قویاش ۱۴۰۵ ییل کانکور سیناویده اشتراک ایتگن ۴۲ نفر بیلن صحبت نتیجهسی شونی کورستهدی کی، اولرنینگ ۳۰ نفری اوز قیزیقیشی و آنگلی قرار اساسیده، ۱۲ نفری ایسه عایلهوی یا کی اجتماعی و اقتصادی باسیم تأثیریده اوقیش یونهلیشینی تنلهگن.
هر تانگ، قویاش حلی شهر تاملری اوستیگه تولیق نور ساچمسدن آلدین بالهسیگه سوت بیرهدی و اونی تینچلنتیرهدی؛ سونگ درس ریجهسینی قولیگه آلیب، مکتب یولیگه توشهدی. اونینگ اوچون مکتب گه باریش فقط بیر ایش کونینینگ باشلنیشی ایمس، بلکی بالهلر اوچون یاروغ کیلهجک قوریش سری بیر سفرنینگ باشلنیشی دیر.
استعدادلی شاعر اسدالله بارز عزیزینینگ قلمی گه منسوب «اوخلهیاتگن بخت» عنوانلی شعرلر توپلمی اثری چاپ قیلیندی.
