قربان هییتی مسلمان خلقلری آرهسیده اینگ قووانچلی و مبارک بیرهملردن بیری بولیب، او شادلیک، همجهتلیک و عایلهوی دیدارلشوو بیلن نشانلنهدی. هییت کیچهسی و کونلریده آدملر حیاتلریده اونیتیلمس لحظهلرنی یرهتیش اوچون تیارگرلیک کورهدیلر. شو جریانده ایریم عیاللر هییت کیچهلرینی کلوچه و یاغده پیشیریقلر تیارلش، سونگ ایسه قوللر گه خینه قوییش بیلن اوتکزهدیلر. بو قدیمی عادت هنوزگچه افغانستاننینگ کوپلب خانهدانلریده هییتنینگ گوزهللیگی و اوزیگه خاصلیگینینگ بیر قسمی حسابلنهدی.
اوشبو گزارشده ۱۰ ولایتدن ۲۶ نفر عیال بیلن صحبت اوتکزیلگن. بو عیاللر، هییت کیچهسیده خینه قوییش عادتی ییللر دوامیده عیاللر و قیزلر آرهسیده کینگ ترقهلگن عنعنهلردن بیری بولیب کیلگنینی ایتهدیلر. اولر خینهنی قووانچ، گوزهللیک و اوز مدنی کیملیگینینگ رمزی دیب بیلهدیلر.
گزارشده صحبت قیلگن ۲۶ نفر عیالدن ۱۴ نفری بدخشان، فاریاب، غور و قندوز ولایتلریدن ایتیشلریچه، هییت کیچهسیده خینه قوییشهدی، ۱۲ نفر عیال هرات، کابل، کنر و میدانوردک ولایتلریدن، حیات اسلوبی اوزگریشی، کوندهلیک ایشلر بیلن بندلیک، زمانهوی گوزهللیککه یوز کیلتیریش و حیات قیینچیلیکلری سببلی خینه قوییشگه قیزیقمسلیکلرینی ایتگنلر.
کاپیسالیک ۳۹ یاشلی گلجان، هییت کیچهسیده خینه قوییش ییللردن بویان عایلهلرینینگ عنعنهلریدن بولیب و اولر هر ییلی هییت بیرهمیدن آلدین توپلهنیب و خینه قوییشلرینی معلوم قیلهدی. او شوندهی دییدی: «هردایم هییت کیچهلریده خینه قویهمیز، شو مدنیتیمیز بیر قسمی و عنعنهمیز، هییت کیچهسیده خینه قویسنگیز اینیقسه قربان هییت بیرهمیده قولینگیزده خینه بولسین دییشهدی.»
باشقه تاماندن، فاریابلیک ۱۴ یاشلی سارا خینه قوییش اونینگ خورسندچیلیگیگه سبب بولیشینی بیلدیرهدی. او شوندهی دییدی: «هییت کیچهسی خینه قویهمن، چونکی بونگه قیزیقهمن و هییت خینهسیز بولمهیدی دیب اویلهی من. هییت مین اوچون ییلنینگ اینگ یخشی کونلریدن بیری؛ خورسندلیک، عایلهوی دیدارلشوو، مدنیتلرنی قوروقلش و رواجلنتیریش اینیقسه بیز قیزلر اوچون، خینه قوییش بو خورسندچیلیکلرنینگ بیر قسمی دیر.»
خینه قوییش کوپلب عیاللر اوچون بیرهمنی نشانلشنینگ اجرهلمس قسمی حسابلنهدی بیراق باشقهلر اوچون آرتیب بارهیاتگن بندلیک و دیدنینگ اوزگریشی سببلی اونگه قیزیقیش کمهیگن. اوشبو گزارشده صحبتلشگن ۱۲ کیشی دید و تورموش طرزی اوزگریشی اولرده خینه قوییشگه بولگن قیزیقیشنی کمهیتیرگنینی ایتگن.
هراتلیک ۲۴ یاشلی الهه شوندهی دییدی: «خینه قولده کوپ کونگچه قالیب کیتهدی و اونگه قیزیقمهی من؛ خینه خورسندچیلیک نرسه ایمس و خینهلر هم قدیمی کبی ایمس و برچهسی رنگ دیر.»
کنرلیک ۳۲ یاشلی نازنین گه کوره، بندلیکلری سببلی هییت بیرهمیده خینه قویه آلمهگن. او شوندهی دییدی: «هییت بیرهمیده انده-سنده خینه قویهمن؛ بیراق بو ایش هر ییلی عادتیم ایمس؛ کوندهلیک ایشلر سببلی هردایم خینه قویه آلمهی من.»
اوشبو گزارشده صحبت قیلگن ایریم کیکسه عیاللرنینگ فکریچه، یاشلرنینگ زمانهوی بویهنیشلر گه قیزیقیشی قیزلر اورتهسیده خینه قوییش گه قیزیقیش کمهیشیگه آلیب کیلگن.
هرات یشاوچیسی ۷۰ یاشر صفیه شوندهی دییدی: «ایندیلیکده کیمسه خینه قویمهیدی و خینه قوییش عنعنهسی یوقالگن؛ اوتمیشده برچه بالهلر خینه قویردی؛ کته-کیچیک همه ایاق و قوللریگه خینه قویردیلر؛ ایندی بو عنعنه یوقالگن.»
کابللیک ۵۵ یاشلی ناجیه گه کوره، ایندیلیکده خاتین-قیزلر اورتهسیده خینه قوییش عنعنه اوز اورنینی باشقه بویهنیشلر گه بیرگن. او اوتمیشده عیاللرنینگ خینه قوییشگه قیزیقیشی حقیده شوندهی دییدی: «اوتمیشده خینه گه قیزیقیش کوپ ایدی؛ اگر کیمسه هییت کیچهسیده خینه قویمسه، هییتی یریم بولگنینی حس قیلردی؛ قیزلر کوپ قیزیقیش بیلن خینه قویردیلر و هر کیم اوز قولی رنگلیراق بولیشگه حرکت قیلردی.»
گزارشده صحبت قیلگن کوپینچه عیاللر، خینه قوییش کبی هییت عنعنهلری رعایه قیلینیشیگه تأکیدلب، بوندهی عنعنهلر گه اعتبار بیرمسلیک اونینگ یوق بولیشیگه آلیب کیلیشینی ایتهدیلر.
بادغیس یشاوچیسی ۲۰ یاشلی حسنا هر ییلی هییتنی قوللریده خینه قوییش بیلن کوتیب آلهدی، ایتیشیچه، خینه قوییش حاضرگی اولادلر علاقهسینی اوتمیش عنعنهلر بیلن باغلب تورهدی. اونینگ فکریچه: «خینه قوییش عنعنهسیگه اعتبار بیریلمسه، گوزهللیک بیر قسمی یوق بولهدی و هییت هیچ معنانی افاده قیلمهیدی.»
غور یشاوچیسی شکیلا شوندهی دییدی: «اگر بو عنعنه کم بولسه، کیلهسی اولاد اوتمیشده بولگن کوپینچه عنعنهلرنی ایسدن چیقریشی ممکن و هییت هردایمگی شوق-علاقهسینی یوقاتیشی ممکن.»
برچهسی بیلن روانشناس زحل امیرزادهنینگ ایتیشیچه، خینه قوییش، یقینلیک، همدردلیک و خاطر جمعلیک حسینی کوچهیتیرهدی. او خینهنینگ انسان روحیتیگه تأثیری حقیده شوندهی دییدی: «خینه قوییش آدملر گه امنیت و دوستلیک حسینی کوچهیتیرهدی، شونینگ اوچون آدملر بوندهی مراسملرده خورسندلیک، خاطر جمعلیک و یقینلیک حس قیلهدی.»
جمعیتشناس ضیا نیکزاد هم، ینگی قرهشلرنینگ شکللنیشی و تورموش طرزینینگ اوزگریشی ایسکی عنعنهلرنینگ استه-سیکین یوقالیشیگه سبب بولگنینی ایتهدی. او شوندهی دییدی: «ییتکرمهلر کوپهیشی، شهرلیک حیات و مهاجرتنینگ آرتیشی بیلن ینگی مدنیت شکللندی و افسوس کی، قیشلاق همده شهرلرده بولگن قدیمی عنعنهلر استه-سیکین یوقالیب بارماقده.»
قربان هییتی مسلمانلرنینگ اینگ مهم دینی بیرهملریدن بیری بولیب، هر ییلی مخصوص مراسملر اوتکزیش، ینگی کییملر تیارلش، تورلی خیل شیرینلیکلر پیشیریش و خینه قوییش آرقهلی نشانلنهدی.
