۳۳ نفر یاش بیلن اوتکزیلگن صحبت نتیجهسی شونی کورستهدی کی، اولر عالی تعلیمنی عادتدهگی یاشدن ۴ و ۱۴ ییل فاصله یا کی وقفه بیلن باشلهگن. شرایط قیته یرهتیلگچ، بو یاشلر عالی اوقیشلریگه ینه دوام بیرگن. اولرنینگ ایتیشیچه، بیلیم یورت گه اوز وقتیده کیره آلمهگنلرینینگ اینگ مهم سببی اقتصادی معمالر بولگن.
گزارشده صحبت قیلگن یاشلر، مملکتنینگ ۱۴ ولایتیدن بولگن ۲۴ نفر ییگیت و ۹ نفر قیزدن عبارت. اولرنینگ ۱۲ نفری ییگت بولیب دولت بیلیم یورتلریده، ۱۰ نفری خصوصی بیلیم یورتلرده لیسانس باسقیچیده تحصیل آلماقده. ۹ نفر قیز آنلاین طرزده لیسانس باسقیچیده اوقیماقده. ینه ایکی نفر ییگیت انستیتیوتلر و تعلیم مرکزلریده تحصیلینی دوام ایتتیرماقده.
تعلیمنی دوام ایتتیریشگه بولگن شخصی قیزیقیش و عایلهنینگ قوللب-قوتلشی اولرنی اوقیشگه قیتیش همده بیلیم یورت دیپلومی آلیش یولیده رغبتلنتیرگن اینگ مهم عامللردن بولگن.
۳۳ نفر یاشدن ۱۸ نفری جملهدن (۱۳ ییگیت و ۵ قیز) عادتدهگی یاشگه نسبتن ۴-۶ ییل کیچیکیب عالی تعلیمنی باشلهگن. ۱۱ نفری جملهدن سکیز ییگیت و اوچ قیز، ۶-۸ ییللیک تنفسدن سونگ اوقیشنی باشلهگن. قالگن تورت نفری جملهدن اوچ ییگیت و بیر قیز، عادتدهگی یاشدن ۹-۱۴ ییل کیچیکیب عالی اوقیشنی باشلهگن.
بیلیم یورت گه قیتیش، کیلهجکنی قوریش اوچون ایکینچی امکانیت
اسدالله رضایی ۲۷ یاشده، کاپیسالیک بولیب، بامیان بیلیم یورتینینگ انگلیس تیلی و ادبیاتی یونهلیشی اوچینچی ییل طلبهسی. او آلتی ییل دوامیده تعلیمدن اوزاقده بولگنیگه، ایشسیزلیک و اقتصادی معمالر گه قرهمی، اوقیشگه بولگن قیزیقیشی اونی بیلیم یورتده تعلیمنی دوام ایتتیریش گه اوندهگنینی ایتهدی. او شوندهی دییدی: «یاشی کتتهراق بولیشنینگ جوده یخشی افضللیکلریدن بیری شونده کی، مین تعلیمنینگ اهمیتینی کوپراق انگلب، حیاتی جهتدن پیشدیم. حاضر مین ینهده کوپراق انگلب و کتته اشتیاق بیلن اوقیپمن، چونکی تعلیمنینگ حیاتیمدهگی اهمیتینی توشونیب ییتدیم. مین اوچون اوقیش عموماً مجبوریت ایمس، بلکی یخشیراق کیلهجکنی قوریش اوچون آنگلی روشده قیلگن تنلاویم دیر.»
شونینگدیک، بدخشان ولایتیدن بولگن ۲۸ یاشلی فاطمه، آنلاین بیلیم یورتلردن بیریده ژورنالیست یونهلیشینینگ ایکینچی کورسیده تحصیل آلماقده. او بیلیم یورتده اوقیشدن قریب ۹ ییل اوزاقده بولگنینی ایتیب، شوندهی دییدی: «مین دایما اوقیشنی آرزو قیلردیم و مقصد گه ایریشیش اوچون هیچ قچان کیچ ایمسلیگینی اثباتلشنی ایستردیم. حاضر اولگیدن جوده کتته فرق بار، بو یاشده مقصدیم انیقراق و تعلیمنینگ قدرینی کوپراق توشونهمن. شونینگدیک مین اوقیشگه قیزیقیش و کتته اشتیاق بیلن یاندهشهمن.»
عایله حمایتی؛ یاشلرنی تعلیم یولیگه قیترگن عامل
گزارشده صحبت قیلگن یاشلرنینگ ۳۰ نفری (۲۲ ییگیت و ۸ قیز) عایلهنینگ قوللب-قوتلشی عالی تعلیمنی دوام ایتتیریش اوچون تشویق بولیش اینگ مهم عامللردن بیری بولگنینی ایتهدی.
ننگرهار ولایتیدن بولگن ۲۶ یاشلی فرزانه، آنلاین بیلیم یورتلردن بیریده انگلیس تیلی و ادبیات یونهلیشینینگ ایکینچی کورسیده تحصیل آلهدی. او آلتی ییللیک تنفسدن سونگ لیسانس باسقیچیده اوقیشنی باشلهگن. او شوندهی دییدی: «عایلهمنینگ قوللب-قوتلشی اوقیشنی باشلشیمگه سبب بولدی. اینیقسه آته-آنهم مینی جوده قوللب-قوتلهیدی. اولر آرهسیده تورموش اورتاغیم مینگه اینگ کتته یاردمنی بیرهدی. عایلهم دایما مینگه یخشی مصلحتلر بیرهدی. مین معمالر سببلی بیلیم یورتنی تشلب کیتیش حقیده هیچ قچان اویلمهگنمن.»
بلخ ولایتیدن بولگن ۲۷ یاشلی طوفان مهریار، حقوق و سیاسی فنلر یونهلیشینینگ بیرینچی کورس طلبهسی. او بیش ییل تنفسدن کیین تعلیمیگه دوام بیرگن، شوندهی دییدی: «آنهم اوقیشنی دوام ایتتیریشیمگه اونده دی، چونکی اولرنینگ فکریچه، عایلهدهگی معمالر و اقتصادی قیینیچلیکلرنی حل قیلیشنینگ یگانه یولی – تعلیم آلیش دیر. شرایطیمیز آغیر بولسه-ده، اولر مینی دایما تشویش قیلهدی.»
قشاقلیک؛ بیلیم یورت گه وقتیده کیریشگه بولگن اینگ کتته توسیق
۲۵ نفر یاش (۲۰ ییگیت و بیش قیز) اقتصادی معمالرنی، تورت قیز تعلیم بیلن باغلیق قیینچیلیکلرنی، ینه تورت نفر یاش ایسه مهاجرتنی تعلیمدن قالیب کیتیش سببلریدن بیری صفتیده کورستگن.
کابل یشاوچیسی بولگن ۲۹ یاشلی محمد، اداره و مدیریت یونهلیشیده بیش ییللیک تنفسدن سونگ تحصیل آلماقده. ننگرهار ولایتیدن بولگن ۲۶ یاشلی حنا ایسه آنلاین بیلیم یورتلردن بیریده کمپیوتر ساینس فنلر یونهلیشیده تورت ییللیک تنفسدن سونگ اوقیماقده. اولر تعلیمنی کیچیکتیریش سببلرینی قوییدهگیچه ایضاحلهیدی.
محمد شوندهی دییدی: «مکتبنی توگهتیش بیلن بیلیم یورت گه کیریش اورتهسیده دییرلی بیش ییل وقت اوتدی. بو دورده حیاتیم و عایلهم خرهجتلرینی تأمینلش اوچون کوپراق ایشلش بیلن بند بولدیم. بیر مدت تورلی ساحهلرده کونلیک ایشلرده هم ایشلهدیم. اینگ مهم سبب عایلهمیزنینگ اقتصادی احوالی یخشی بولمهگنی ایدی. مین بیر وقتنینگ اوزیده هم اوقیب، هم حیات خرهجتلرینی تأمینلی آلمسدیم.»
کوپچیلیکنینگ بیلیم یورت گه وقتیده باره آلمسلیگی
شو بیلن بیرگه، ایریم خصوصی بیلیم یورتلر مسئوللرینینگ ایتیشیچه، اوشبو بیلیم یورتلرده تحصیل آلهیاتگن طلبهلرنینگ سیزیلرلی قسمی عالی تعلیمنی ۲۰ یاشدن کیین باشلهیدی. اقتصادی و اوقیش مصرفلرینی تولهی آلمسلیک اولرنینگ وقتیده بیلیم یورت گه باره آلمسلیک عامللریدن حسابلنهدی.
رنا بیلیم یورتی طلبهلر ایشلری بوییچه معاونی عادلشاه امینیارنینگ ایتیشیچه: «خصوصی بیلیم یورتلرده یاش بوییچه چیکلاو یوق و بیرینچی سمسترلرده طلبهلرنینگ ۶۰ فایزی ۲۰ یاشدن کتته.»
کاردان بیلیم یورتی خلقارا علاقهلر بولیمی آمری مطیعالله آرینپور، بوتوغریده اوز فکرینی شوندهی بیان قیلهدی: «۲۰ یاشدن کتته ۳۰ یاشدن آشگنلر هم بولگن. اولر بیلن صحبتلشگنیمیزده، ایریملری ایشلهگنی، باشقهلری پولنی تولهی آلمهگنی سببلی وقتیده اوقیمهگنلرینی بیلدیرگن. حاضر ایشلهیاتگنلری کیچهسی تحصیل آلماقده.»
شو بیلن بیرگه، تعلیم ساحهسی متخصصلری تعلیم معیین یاش بیلن چیکلنمسلیگینی و انسان حیاتینینگ ایستهلگن باسقیچیده اوقیشنی دوام ایتتیریش ممکنلیگینی ایتهدیلر. بیراق اولر تعلیمنی یاشراق دوردن باشلش و اونی اوزلوکسیز دوام ایتتیریش مهملیگینی تأکیدلهیدی.
تعلیم ساحهسی متخصصی جمالالدین سلیمانی بو بارهده شوندهی دییدی: «تعلیم آلیش اوچون انیق یاش چیگرهسی یوق. اما کتته یاشده انساننینگ آنگی باشقه مسئلهلر بیلن بند بولهدی. حیاتی و اجتماعی مسئولیتلر سبب تعلیمنینگ اورنینی باشقه مسئلهلر ایگللشی ممکن. بیراق بو اوقیاتگن انساننینگ اوزیگه باغلیق. اگر او توغری قرار قبول قیلیب، اوزینی روحی جهتدن تیارلسه، معما بولمهیدی. تعلیمنی بالهلیکدن باشلش و اونی اوزلوکسیز دوام ایتتیریش یخشی.»
متخصصلرنینگ فکریچه، تعلیمده تنفس انگیزهنینگ کمهیشی و اوزلشتیریلگن بیلیملرنینگ اونیتیلیشیگه آلیب کیلیشی ممکن. بیراق ریجه و قطعیت بیلن بو کمچیلیکلرنی برطرف ایتیش ممکن.
تعلیم ساحهسی متخصصی محبوبالله موحد گه کوره: «تعلیم حیات برچه باسقیچلریده مهم؛ بیراق بالهلیک و اوسمیرلیک دوریده اونینگ اهمیتی ینهده یوقاری. بو دورده انساننینگ شخصیتی، عادتلری و فکرلش طرزی شکللنهدی. شو بیلن بیرگه، اوقیشنی باشلش اوچون هیچ قچان کیچ ایمس.»
عینیپیتده، جمعیتشناسلر عایلهلرنینگ قوللب-قوتلشی همده یاشلر اوچون تعلیم و ایش امکانیتلری یرهتیلیشینی وقتیده اوقیشنی دوام بیریش یوللریدن بیری دیب حسابلهیدی.
جمعیتشناس حکیم جویا شوندهی دییدی: «عایلهلر و دوستلرنینگ رغبتی مهم. معارف، عالی اوقوو، اخبارات و مدنیت همده ایش و اجتماعی ایشلر وزیرلیکلری همده افغانستان بیلیملر اکادمیهسی کبی دولت ادارهلری تامانیدن ایشگه جایلشیش، اهمیت، خبردارلیک و یاشلرنی قوللب-قوتلش دستورلرینی یولگه قوییش ضرور.»
روانشناسلر ایسه کتته یاشده تعلیمنی دوام ایتتیریش نهفقط بیلیم آلیش، بلکی عقلی فعاللیکنی سقلش، اونوتوشلیکنی کمهیتیریش، امید و اوزیگه بولگن ایشانچنی آشیریشگه هم یاردم بیریشینی ایتهدیلر.
باشقه تاماندن روانشناسلرنینگ فکریچه، یوقاری یاشده تحصیل گه دوام ایتتیریش نهفقط اورگهنیش اوچون فرصت بلکی میهنی فعال اسرهشگه آلیب کیلهدی.
روانشناس زحل امیرزاده شوندهی دییدی: «روانشناسلیک نقطهی نظردن، کتته یاشده تعلیمنی باشلش و مقصد قوییش جوده قدرلی، امید بخش ایتووچی و حتا حیاتنی اوزگرتیروچی جریان بولیشی ممکن. کتته یاشده اوقیش عقلی مشق وظیفهسینی بجریب، میه فعالیتینی سقلش اونوتووچیلیکنی کمهیتیریش و اوزیگه بولگن ایشانچنی آشیریش گه یاردم بیرهدی.»
ایسلهتیب اوتهمیز، سلاموطندار قویاش ۱۴۰۳ ییلده «قشاقلیک سبب اوقیشنی تشلهگن یاشلر» موضوعسیده ۳۲۰ نفر یاش اشتراکیده اوتکزگن سوراوی نتیجهلریگه کوره، اولرنینگ ۵۱.۱ فایزی اقتصادی معمالرنی، ۲۷.۱ فایزی قیزیقیش یا کی امیدسیزلیکنی، ۱۰.۱ فایزی ایسه تعلیم آلیش اوچون شرایط یوقلیگینی اوقیشدن قالیش سببلری صفتیده کورستگن. اوشبو معلوماتلر گه کوره، اقتصادی معمالر یاشلرنینگ نهفقط تعلیم یولینی توسیب قویهدی، بلکی اولرنینگ بیلیم یورتده اوقیشنی باشلشینی هم کیچیکتیریشی ممکن.
