سلاموطندارنینگ کانادا، جرمنی، فرانسه، انگلستان، آسترالیا، امریکا و روسیهده یشاوچی ۴۴ نفر تورموش قورگن افغانستانلیک عیال بیلن اوتکزگن صحبتلری شونی کورستهدی کی، اولرنینگ بیر قسمی هجرتدن سونگ شخصی ایرکینلیکلری، اجتماعی مناسبتلری، تعلیمنی دوام ایتتیریش و ایش امکانیتلریده تورلی چیکلاولر گه دوچ کیلگن. باشقه بیر قسمی ایسه حیاتیدهگی ایرکینلیک و امکانیتلرده کتته اوزگریش سیزمهگنینی، هنوز تورموش اورتاقلری و عایلهلرینینگ قوللب-قوتلشیدن بهرهمند ایکنینی ایتگن. شو باعث، مهاجرلیکدهگی حیات تجربهسی برچه عیاللر اوچون بیر خیل ایمس.
گزارشده صحبت قیلگن عیاللردن ۳ نفری اجتماعی معمالرنینگ چیکلنگنی، ۳ نفری شخصی ایرکینلیک و قرار قبول قیلیشدهگی اشتراکینینگ کمهیگنی، ۲ نفری ایسه اوشبو چیکلاولرنینگ ایکیلهسینی هم باشدن کیچیرگنینی بیلدیرگن. شونینگدیک، ۸ نفر عیال مهاجرتنینگ روحی عاقبتلری حقیده، ۱۰ نفری بیلواسطه کمسیتیشلرگه دوچ کیلگنینی ایتگن. ۴ نفر عیال ایسه تورموش قوریب، افغانستاندن کوچیب کیتگنیدن سونگ حیاتیده هیچ قندهی اوزگریش بولمهگنینی تأکیدلهگن.
شو بیلن بیرگه، گزارشده قتنشگن ۱۰ نفر عیال تورموش اورتاقلرینینگ قوللب-قوتلشی همده میزبان مملکتلریدهگی تعلیم و اجتماعی امکانیتلردن فایدهلنیش اولرنینگ حیات صفتی و شخصی رواجلنیشینی یخشیلشده مهم رول اوینهگنینی قید ایتگن.
تورموش اورتاقنینگ قوللب-قوتلشی؛ تعلیمنی دوام ایتتیریش و یخشی رواجلنیشنینگ مهم عاملی
۲۴ یاشلی سعدیه مرادی و ۲۵ یاشلی فریده فاریابی، تورموش اورتاقلری اولرنینگ تعلیمنی دوام ایتتیریشی و شخصی رواجلنیشیده مهم تیهنچ بولگنینی ایتهدیلر.
سعدیه شوندهی دییدی: «توغری، عایلهوی حیاتیمنینگ اوزیگه خاص چیکلاولری بار. اما تورموش اورتاغیم مینگه توسیق بولیش اورنیگه دایما یانیمده توردی. چیت ایلده یشهیاتگنیم سببلی، تعلیم آلیش و رواجلنیش اوچون یخشی امکانیتلرگه ایگه من.»
فریده هم اوز فکر-ملاحظهسینی شوندهی بیان قیلهدی: «نکاح انساننینگ اوسیشی و ترقیاتی اوچون زمین یره تهدی. تورموش اورتاغیم و اونینگ عایلهسی مینی دایما قوللب-قوتلب کیلیشدی. چیت ایلده یشهیاتگن بولسم هم اولردن تولیق ممنون من، چونکی هر بیر قدمیمده مینگه یاردم بیریشدی.»
شخصی ایرکینلیک و قرار قبول قیلیشدهگی رولنینگ کمهیشی
بونگه قرهمه-قرشی روشده ایریم عیاللر تورموش قورگچ شخصی ایرکینلیکلری و قرار قبول قیلیشدهگی رولی کمهیگنینی معلوم قیلگنلر.
انگلستانده یشاوچی ۲۴ یاشلی ملیحهنینگ ایتیشیچه: «تورموش قوریشدن آلدین خواهلهگن کییمیمنی کییب، ایستهگن جایگه باره آلردیم. بیراق تورموش قورگنیمدن کیین، انگلستاندیک مملکتده یشهیاتگن بولسم هم، حتا تلفونیمدن فایدهلنیشده اولگیدیک ایرکین ایمس من. کوپچیلیک مسئلهلرده تورموش اورتاغیم قرار بیرهدی.»
شو بیلن بیرگه، آسترالیاده یشاوچی ۲۷ یاشر رویا شوندهی دییدی: «کوپلب مسئلهلرده مهاجرتدن آلدینگی مستقللیگیمنی یوقاتدیم. عایلهوی و مالیهوی مهم قرارلرنی قبول قیلیشده بعضاً مینینگ رولیم چیکلندی و اوزیم خواهلهگندیک قرار قبول قیلیش جریانیده اشتراک ایته آلمهیاتگنیمنی حس قیلهمن.»
اجتماعی مناسبت؛ عایلهوی مسئولیت و بای بیریلگن امکانیتلر
گزارشده ایریم عیاللر تورموش قورگندن کیین اجتماعی علاقهلری کمهیگنینی هم تأکیدلشگن. امریکاده یشاوچی ۲۷ یاشلی زهرا و فرانسهده استقامت قیلووچی ۳۵ یاشلی مسعوده هاشمی، نکاحدن سونگ اولرنینگ اجتماعی علاقهلری و ایرکینلیگی چیکلنگنینی ایتهدیلر.
زهرا گه کوره: «تورموش قوریشدن آلدین دوستلریم و عایلهم بیلن کوپراق وقت اوتکزردیم. بیراق کیینچهلیک حیاتدهگی مسئولیتلر آرتگنی سببلی، اجتماعی علاقهلریم اولگیگه قرهگنده انچه کمهیدی و چیکلنگن.»
مسعوده هاشمی هم شوندهی دییدی: «نکاح مینگه تعلیمنی دوام ایتتیریشیم و اجتماعی فعالیتیمگه سیزیلرلی تأثیر کورستدی. فرزندلی بولگنیمدن سونگ اوقیشنی دوام ایتتیره آلمهدیم. حاضر عایلهوی مسئولیتلریم آرتگن بولسه-ده، امکان قدر فعال بولیب قالیشگه حرکت قیلهیپمن.»
مهاجرت؛ تیل، کمسیتیش و اداری قیینچیلیکلر
مهاجر عیاللرنینگ دوچ کیلهیاتگن معمالری فقط عایلهوی قوشمه حیات بیلن چیکلنمهیدی. اولرنینگ کوپچیلیگی مهاجرت طفیلی یوزه گه کیلگن قیینچیلیکلر جملهدن تیل، مدنی فرقلر، تعلیم و ایش امکانیتلریگه کیریش همده بیلواسطه کمسیتیشلر حقیده حکایت قیلگن.
۴۱ یاشلی فاطمه جرمنیده یشهیدی. اونینگ ایتیشیچه، ایش یا کی اوی تاپیشده بیلواسطه کمسیتیشلر موجود بولیب، آلمانچه اسم و فامیلیه گه ایگه بولیش بو جریاننی انچه آسانلشتیرهدی. او شوندهی دییدی: «اگر آلمانچه اسم و فامیلیهنگیز بولسه، اوی و ایش تاپیش انچه آسانراق. مین شخصاً کمسیتیشگه دوچ کیلگن من. اوقیتووچیلریمدن بیری آنهسی چیت ایللیک بولیشیگه قرهمی، اوزینی آلمانلیک دیب بیلردی و مهاجرلر اینیقسه مسلمانلر گه نسبتن سلبی مناسبتده ایدی.»
۲۶ یاشلی مژده احمدی هم جرمنیده تعلیم تیزیمیگه ماسلشیش مهاجرلر اوچون مرکب ایکنینی تأکیدلهیدی. اونینگ فکریچه، مهاجرت انساننینگ گویا ینه بالهدیک حیاتنی نول (صفر)دن باشلشی و همه نرسهنی قیتهدن اورگنیشگه اوخشهیدی. او شوندهی دییدی: «مهاجرتنینگ اوزیگه یرهشه قیینچیلیکلری بار، تیل، مدنیت، تشقی کورینیش، روحی حالت و ینه کوپلب باشقه مسئلهلر. تیلنی اورگنیش، محنت بازاریگه یا کی بیلیم یورت گه کیریش اوچون بیز باشقهلر گه قرهگنده ایکی برابر کوپراق حرکت قیلیشیمیز کیرهک.»
روحی باسیملر و عایلهدن اوزاقده یشش
بوندن تشقری، یالغیزلیک، روحی باسیم، عایلهدن اوزاقده یشش، وطننی ساغینیش همده افغانستانده قالگن یقینلرنینگ احوالیدن خواطرلنیش مهاجر عیاللرده تشویش و روحی اضطرابلرنی کوچهیتیریب، اولرنینگ معمالرینی ینهده مرکبلشتیرگن.
کانادا ده یشاوچی ۲۵ یاشلی سارهنینگ ایتیشیچه، او جسمانی جهتدن اوزینی خوفسیز حس قیلسه-ده، عایلهسیدن اوزاقده بولگنی و حیات باسیملری سبب بعضاً روحی توشکونلیکنی باشدن کیچیرهدی. او شوندهی دییدی: «حیاتده مستقلراق بولدیم و برچه مسئولیت اوز زمیمده. جسمانی جهتدن اوزیمنی جوده خوفسیز حس قیلهمن، بیراق روحی تاماندن بعضاً عایلهم و دوستلریمدن اوزاقده بولگنیم همده حیاتدهگی باسیملر سبب اوزیمنی توشکون حس قیلهمن.»
متخصصلر: چیکلاولرنینگ بیر قسمی عایلهوی قرهشلردن کیلیب چیقهدی.
عینی پیتده، جمعیتشناسلرنینگ فکریچه، بو چیکلاولرنینگ بیر قسمی عایلهلر مهاجرتدن کیین هم سقلب قالهدیگن عنعنه و قرهشلرگه باریب تقیلهدی.
شعیب احمدی شوندهی دییدی: «عایلهلرده اولاددن موجود بولگن مدنی و عنعنوی قرهشلر مهاجرتدن کیین هم دوام ایتهدی. بوندن تشقری عایلهدهگی روللرنینگ اوزگریشیدن قورقیش ایریم ایرککلرنینگ تورموش اورتاقلری اوستیدن کوپراق نظارت اورنهتیشگه سبب بولهدی.»
خاتین-قیزلر حقوقلری فعالی ذکیه علیزادهنینگ فکریچه ایسه، ایریم چیکلاولر ایرککلرنینگ جمعیتدهگی سلبی حالتلر و خوف-خطرلردن خواطرلنیشی بیلن هم باغلیق. او شوندهی دییدی: «انسان جمعیتده تورلی سلبی حالتلر، اجتماعی یاندهشوولر و نااورین خطی-حرکتلرنی کورگنده، تورموش قورگچ، خاتینی تشقریگه چیقسه یا کی جمعیتده فعال بولسه، آدملردن یامان مناسبت گه دوچ کیلیشی ممکن دیب اویلهیدی.»
مهاجرت مسئلهلری بوییچه متخصصلر هم مهاجر عیاللرنینگ تعلیم، ایش و اجتماعی فعاللیکدهگی معمالرنینگ بیر قسمی عایلهوی قرهشلر بیلن باغلیقلیگینی معلوم قیلیشهدی.
مهاجرت بوییچه متخصص نقیبالله اکبری شوندهی دییدی: «افغانستاندن چیت ایلگه کیلگن، بیراق تعلیم و محنت امکانیتلریدن تولیق فایدهلنه آلمهیاتگن عیاللرنینگ معماسی یشهیاتگن محیط تأثیری ایمس. بو اولر تورموش قورگن عایلهنینگ یعنی ایرینینگ عایلهسی قرهشلرینینگ تأثیری دیر.»
مذکور گزارش نتیجهلری شونی کورستهدی کی، افغانستانلیک مهاجر عیاللر میزبان مملکتلرده کوپراق خوفسیزلیک و تعلیم امکانیتلریگه ایگه بولسهلر-ده، اولر هنوز اجتماعی مناسبتلرنینگ چیکلنیشی، شخصی ایرکینلیک و قرار قبول قیلیشدهگی اشتراکینینگ کمهیشی، تیل و مدنی ماسلشوودهگی قیینچیلیکلر، مهاجرت بیلن باغلیق روحی باسیملر، مرکب اداری جریانلر همده ایریم حاللرده بیلواسطه کمسیتیشلر کبی معمالر گه دوچ کیلهدیلر.
