سمنگان‌ده بیرقطار شفاکارلرنینگ ایتیشیچه، خاتین-قیزلرنینگ ناتوغری آوقت‌لنیشی اولرده کم‌قانلیک کیلیب چیقیشیگه سبب بولماقده. بو معما عیاللر ارگانیزمی‌نینگ کسللیک‌لر گه قرشی کوره‌شیش قابلیتینی پسه‌یتیره‌‌دی.
کنر ولایتی مرکزی اسعدآباد شهری اهالیسی‌نینگ بیر قسمی سونگی ییللرده قوریلیش ایشلری‌نینگ کینگه‌یشی نتیجه‌سیده شهرده‌گی یشیل حدودلرنینگ کتته قسمی یوقالیب کیتگنینی ایته‌دیلر. اولرگه کوره، یشیل حدودلرنینگ قیسقریشی حرارت‌نینگ آشیشی، چنگ-توزان و اطراف-محیط افلاسلنیشی‌نینگ کوچه‌یشیگه آلیب کیلگن.
خلق‌ارا ساغلیق‌نی سقلش تشکیلاتی، «خلق‌ارا سلامت‌لیک کونی» مناسبتی بیلن، دنیاده هر ییتی کیشیدن بیری‌نینگ روحی قیینچیلیگی بارلیگینی معلوم قیلدی.
کنر ولایتی سوکی تومنی اهالیسی، ایریم عایله‌لر اوی‌لریده‌گی آقاوه سوولرنی یول و عمومی کوچه‌لر گه چیقره‌یاتگنیدن شکایت قیله‌دیلر. اولرنینگ ایتیشیچه، بو حالت اطراف-محیط‌نینگ افلاسلنیشیگه و محلی اهالی سلامت‌لیگی بیلن باغلیق معمالر گه سبب بولگن.
کوکره‌ک بیزی سرطانی حقیده خبردارلیک آیی مناسبتی بیلن، ایریم شفاکارلر کوکره‌ک بیزی سرطانی عیاللر آره‌سیده اینگ کوپ اوچره‌یدیگن سرطان تورلریدن بیری ایکنینی ایته‌دیلر. اولرنینگ تأکیدلشیچه، عایله‌وی کسللیک، آرتیقچه وزن، جسمانی فعالیت آزلیگی و یاش‌نینگ اولغه‌یشی عیاللرنینگ اوشبو کسللیکه چلینیشیده مهم عامل بولیشی ممکن.
اسلام امیرلیگی ساغلیق‌نی سقلش وزیری روسیه‌گه قیلگن رسمی سفری دایره‌سیده اوشبو مملکت ساغلیق‌نی سقلش وزیری بیلن اوچره‌شیب، ایکی تامان ساغلیق‌نی سقلش بولیمیده اوزاق مدتلی همکارلیکلرنی کینگه‌یتیریش، ساغلیق‌نی سقلش بولیمینی کوچه‌یتیریش و ساغلیق‌نی سقلش خادملری‌نینگ ظرفیتینی آشیریش توغریسیده صحبت قیلگنلر.
بادغیس ولایتیده ایریم یاش‌لر ارتودنسی (تیش‌لرنی تیکیسلش) امکانیتیدن فایده‌لنه آلمسلیک سببلی، درمان اوچون باشقه ولایت‌لر اینیقسه هرات گه باریش گه مجبور ایکنلرینی ایته‌دیلر. ۲۳ یاشلی بادغیس‌لیک سمیرا نوری‌نینگ ایتیشیچه، بیر ییلدن کوپراق وقت دوامیده تیش‌لرینی ارتودنسی قیلگن و شو دورده اوشبو خذمت‌دن فایده‌لنیش اوچون بیر نیچه بار هرات گه بارگن.
۲۹ سپتمبر – بوتون جهان یوره‌ک کونی گه تینگ؛ بو کون هر ییلی یوره‌ک کسللیک‌لری حقیده خبردارلیک‌نی آشیریش شونینگدیک، اولرنینگ آلدینی آلیش و اوز وقتیده انیقلش مهم‌لیگینی تأکیدلش مقصدیده نشانلنه‌دی. شفاکارلرنینگ ایتیشیچه، عیاللر هم تورلی یوره‌ک کسللیک‌لری خوفی آستیده، یوقاری قان باسیمی، دیابت، قان چربیسی، سیمیزلیک، کم‌حرکتلیک، چیکیش، ارثی عامللر همده ایریم هورمون اوزگریش‌لر یوره‌ک کسللیک‌لریگه چلینیش خوفینی آشیریشی ممکن.
بوتون جهان یوره‌ک کونی بیلن، ایریم یشاوچیلرنینگ ایتیشیچه، یوره‌ک کسللیک‌لرینی دوالش خره‌جت‌لری‌نینگ یوقاریلیگی بیمارلرنینگ دوالنیش‌نی قیینچیلیک بیلن دوچ قیلگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی گه کوره، «یوره‌ک کسللیک‌لری»گه چلینیش خوفینی ساغلام آوقت‌لنیش، جسمانی فعالیت‌نی آشیریش، بنگی‌وار ماده‌لر همده الکول ایچیملیک‌لری استعمالینی ترک ایتیش آرقه‌لی کمه‌یتیریش ممکن‌لیگینی ایتگن.
افغانستان ساغلیق‌نی سقلش وزیرلیگی، چیگره بیلمس شفاکارلر تشکیلاتی و بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی جمعیت صندیغی‌دن آلینگن معلومات‌لر، شونینگدیک ۱۱ ولایت‌ده سکیز نفر نسایی-ولادی شفاکار و ۱۷ نفر عیال بیلن اوتکزیلگن صحبت‌لر شونی کورسته‌دی کی، افغانستان‌ده چقه‌لاق‌لر اولیمی‌نینگ اکثریتی آلدینی آلیش ممکن بولگن عامللر سبب یوز بیره‌دی.
روان‌شناس‌لر همده عقلی و عصبی شفاکارلرنینگ ایتیشیچه، آلزایمر عیاللرده کوپراق کوزه‌تیله‌دیگن کسللیک‌لردن حسابلنه‌دی. بونینگ سبب‌لریدن بیری عیاللرنینگ ایرکک‌لر گه نسبتن اوزاق‌راق عمر کوریشی، شونینگدیک، هورمون اوزگریش‌لر، استرس و تشویش قیلیش اساسی عامللریدن دییش ممکن.
مومیایی – بدخشان‌نینگ بلند تاغ‌لری و باریش قیین بولگن حدودلریده اوچره‌یدیگن نایاب طبیعی ماده دیر. بو قاره رنگلی ماده تاش‌لر و قایه‌لر (صخره‌لر) آره‌سیدن سیزیب چیقه‌دی و ییغیب آلینگچ تازه‌لنه‌دی و قیته ایشلنیب بازار گه چیقریله‌دی. او ییغیش جریانیده کوپلب قیینچیلیک‌لر و خوف-خطرلر گه قره‌می، اوشبو حدودلرنینگ کوپلب اهالیسی هنوزگچه اونی قزیب آلیش و ساتیش بیلن شغللنیب کیلماقده.
هلمند ساغلیق‌نی سقلش باشلیغی نقیب‌الله فاتح، اسلام امیرلیگی رهبری‌نینگ حکمی اساسیده، اوشبو ولایت‌نینگ گرشک تومنیده بیر کسلخانه‌نینگ قوریش ایشی باشلنگنیدن خبر بیره‌دی.
اونیتیلمه‌گن اوتمیش و حلی ییتیب کیلمه‌گن کیله‌جک ایریم یاش‌لر اوچون تشویش گه ایلنیب، اولرنی حاضرگی لحظه‌ده یشش‌دن اوزاقلشتیرگن. سلام‌وطندار، کابل و افغانستان‌نینگ ایریم ولایت‌لریدن ۲۰ نفر یاش بیلن اوتکزگن صحبت‌لری شونی کورسته‌دی کی، خاطره‌لر، ارمانلر و اولگی تجربه‌لر، کیله‌جکده نیمه‌لر بولیشیدن خواطر بیلن بیرگه، اولرنینگ آنگینی همان چلغتیب کیلماقده.
بدخشان ولایتی‌نینگ ارگو، راغ و شغنان تومن‌لری ایریم اهالیسی، قیسقه مدت دوامیده تعلیم کورگن یا کی ییترلی تجربه‌سی بولمه‌گن شخص‌لر، قیشلاق‌لرده دارو خانه آچیب و کسل‌لر گه اوز باشیمچه‌لیک شکلده دارو بیره‌یاتگنلرینی ایته‌دیلر.
