سلام‌وطندارنینگ افغانستان ۱۱ ولایتیده یشاوچی ۲۰ نفر عیال بیلن اوتکزگن صحبت نتیجه‌سیگه کوره، اولردن ۱۶ نفری دارو اوسیملیک‌لردن فایده‌لنگندن سونگ ساغه‌یگن یا که حاضرده دوالنیشنی دوام ایتتیرماقده همده شو وقتگچه هیچ قنده‌ی سلبی تأثیرینی کوریشمه‌گن. بیراق قالگن تورت نفر عیال جانبی تأثیرلر کوزه‌تیلگنینی معلوم قیلگن.
گزارش‌ده صحبت قیلگن عیاللردن ۱۱ نفری حیض دوریده‌گی آغریقلر و بیل آغریغینی کمه‌یتیریش اوچون زنجبیل، میخک، دارچین، قاره دانه، شنبلیله، گشنیز، گل‌پیچان و بادیان کبی دارو اوسیملیک‌لردن فایده‌لنه‌دی. ینه بیش نفری توغروقدن کیینگی معمالرنی دوالش مقصدیده شنبلیله، رازیانه، بابونه، زیره، تخم کتان، زرچاوه (زرچوبه)، پنج‌انگشت و پودینه کبی اوسیملیک‌لرنی استعمال قیله‌دی. شونینگدیک، ایکی نفر عیال آشقازان (معده) آغریغینی کمه‌یتیریش اوچون نعنا و ایسریق اوروغیدن، ینه ایکی نفری ایسه اوغیل فرزند کوریش امیدیده بلیق اوروغی، سبزی اوروغی و گشنیز اوروغیدن فایده‌لنه‌دی.
اوشبو گزارش نتیجه‌لری شونی کورسته‌دی که، عیاللردن ۱۷ نفری دارو اوسیملیک‌لردن فایده‌لنیشنی آنه‌لری، قرینداشلری، قوشنی‌لری و تجربه‌لی عیاللرنینگ توصیه‌لری اساسیده باشله‌گن. فقط اوچ نفری شفاکارلر بیلن مصلحت‌لشگنیدن سونگ اوشبو اوسیملیک‌لرنی استعمال قیلیشگه کیریشگن.
ننگرهار ولایتی بهسود تومنیدن بولگن ۲۵ یاشلی سمینه‌نینگ ایتیشیچه، او اوچ ییلدن بویان حیض دوریده‌گی آغریقلرنی کمه‌یتیریش اوچون دارو اوسیملیک‌لردن فایده‌لنیب کیله‌دی. او شونده‌ی دییدی: «عایله‌میزده‌گی یاشی اولوغلر و تجربه‌لی عیاللر توصیه قیلگن اوسیملیک‌لردن تیارلنگن دارولردن فایده‌لنه‌من. اولردن فقط ضرورت بولگنده فایده‌لنه‌من. مثلاً، حیض دوریده‌گی قیینچیلیک‌لر و قارین آغریغینی کمه‌یتیریش اوچون یلپیز (نعنا)، زنجبیل و بابونه استعمال قیله‌من.»
پروان ولایتی چاریکار شهریده یشاوچی ۲۳ یاشلی پاکیزه هم، داروی اوسیملیک‌لردن فایده‌لنیشنی قرینداشلری‌نینگ توصیه‌سی اساسیده باشله‌گنینی، شو کونگچه بیرار شفاکار اونگه اوشبو اوسیملیک‌لرنی توصیه قیلمه‌گنینی ایته‌دی. او شونده‌ی دییدی: «بیزنینگ عایله‌میز و محله‌میزده‌گی کوپچیلیک عیاللر، مثلاً، آنه‌لر یا که تجربه‌لی عیاللر اوشبو دارولرنی توصیه قیلیشه‌دی. مین اولرنینگ ایریملرینی یخشی بیله‌من، بیراق بو دارولرنی هیچ قچان بیواسطه شفاکار توصیه قیلمه‌گن.»
حیض دوریده‌گی آغریقلر و بیل آغریغی عیاللر دارو اوسیملیک‌لردن فایده‌لنیش‌نینگ اینگ اساسی سبب‌لریدن حسابلنه‌دی. اولرنینگ ایریملری بو دوالش اصولینی عایله‌ده‌گی یاشی کتته عیاللردن اورگنگنینی و زنجبیل، نعنا، دارچین، شنبلیله همده کتان اوروغی کبی اوسیملیک‌لردن فایده‌لنیش آرقه‌لی آغریقلرینی کمه‌یتیریشگه حرکت قیلیشلرینی ایته‌دی.
فاریاب ولایتیدن بولگن ۲۶ یاشلی نرگس، حیض دوریده‌گی معمالر و بی‌پشت‌لیکنی دوالش اوچون محلی «گل‌پیچان» یا که «گلچه قراغک» دیب اتله‌دیگن اوسیملیک‌دن فایده‌لنیشنی عایله‌سیدن اورگنگنینی ایته‌دی. او شونده‌ی دییدی: «عایله‌میز ایلگری هم بو اوسیملیک‌دن فایده‌لنگن. حیض دوریده‌گی آغریقلر بی‌پشت‌لیک معمالری اوچون اونی یخشی دارو دیب توصیه قیلیشگن. بو اوسیملیک‌نی آلیب قینته‌میز و بیر پیاله گه قویه‌میز. هر کونی ایرته‌لب اوندن بیر پیاله ایچه‌من.»
کابل شهریده یشاوچی ۲۵ یاشلی مدیحه هم تخمیناً ایکی ییل اول فرزند کورگندن سونگ قتیق بیل آغریغی گه دوچ کیلگنینی ایته‌دی. اونینگ فکریچه، شفاکارلر گه مراجعت قیلیش بیلن بیر قطارده، بیر دایه (قابله)نینگ توصیه‌سیگه کوره، شنبلیله و باشقه بیر نیچته دارو اوسیملیک‌لردن فایده‌لنگن. اونینگ ایتیشیچه، شوندن سونگ آغریقلری یوقالگن. او شونده‌ی دییدی: «فرزندلی بولگنیمدن کیین بیل آغریغیم یخشی بولمه‌دی. بیلیم قتیق آغریر ایدی و دایما بیلیمنی باغلب یورردیم. دایه شنبلیله‌نی ینه بیر نیچته نرسه بیلن اره‌لشتیریب، قینه‌تیب ایچیشیم‌نی ایتدی. شوندن کیین هم بیل آغریغیم یوقالدی، هم سوتیم کوپه‌یدی.»
دایکندی ولایتیدن بولگن ۴۵ یاشلی فاطمه ایسه، فرزند کورگندن سونگ تنه‌سیدن سویوقلیک اجره‌لیشی معماسیگه دوچ کیلگنینی و اونی دوالش اوچون محلی دارو اوسیملیک‌دن فایده‌لنگنینی ایته‌دی. او شونده‌ی دییدی: «توغروقدن کیین مینده سویوقلیک اجره‌لیشی کوزه‌تیلدی. تاغدن آت پودینه‌سینی تیریب کیله‌من، اونی تاش بیلن ایزیب میده‌له‌یمن یومشه‌گچ، سوت بیلن قاوریب قارنیمگه باغله‌یمن. بو اوسیملیک ایسیتووچی خصوصیت گه ایگه.»
دارو اوسیملیک‌لردن آغریقلرنی کمه‌یتیریش و ساغلیق بیلن باغلیق معمالرنی دوالش مقصدیده فایده‌لنیش بیلن بیرقطارده، ایریم عیاللر اوغیل فرزند کوریش امیدیده هم اوشبو اصول گه مراجعت قیلماقده.
مزارشریف شهری یشاوچیسی ۳۵ یاشلی هدیه، تورموش قورگنیگه ۱۰ ییل بولگنینی و تورت نفر قیزی بارلیگینی ایته‌دی. او اوغیل فرزندلی بولیش امیدیده اوچ آی‌دن بویان ایریم محصولات‌لر و دارو اوسیملیک‌لردن فایده‌لنه‌دی. او شونده‌ی دییدی: «تورموش اورتاغیم اوغیل فرزند کوریشیم کیره‌ک‌لیگینی ایته‌دی. اوچ آی‌دن بیری بلیق اوروغی و سبزی اوروغیدن فایده‌لنه‌من، چونکه بو واسطه‌لر باشقه عیاللرده نتیجه بیرگنینی ایشیتگنمن..»
آسان تاپیش و ارزانلیگی
اوشبو گزارش‌ده صحبت قیلگن ۱۴ نفر عیال دارو اوسیملیک‌لرنی طبی دارو واسطه‌لریدن افضل کوریش‌لری‌نینگ اینگ مهم سبب‌لری صفتیده اولرنینگ آسان تاپیلیشی و ارزانلیگینی بیلدیره‌دی. اولرنینگ ایتیشیچه، شفاکار کوریگیدن اوتیش، تورلی تحلیللر تاپشیریش، طبی دارو واسطه‌لرینی ساتیب آلیش خره‌جتلری، شونینگدیک ساغلیق‌نی سقلش مرکزلری‌نینگ اوزاقده جایلشگنی اولرنی دارو اوسیملیک‌لردن فایده‌لنیشگه اونده‌گن.
دایکندی یشاوچیسی بولگن ۳۵ یاشلی فاطمه گه کوره، دارو اوسیملیک‌لرنینگ ارزانلیگی و اولردن فایده‌لنیش آسانلیگی سببلی، قریب اون ییلدن بویان ایریم ساغلیق معمالرینی دوالشده اولردن فایده‌لنیب کیله‌دی. او شونده‌ی دییدی: «بعضی حاللرده دارو اوسیملیک‌لر بیزنینگ حدودیمیزده ارزان‌راق و تاپیش آسان‌راق. شفاکار گه مراجعت قیلیش، تحلیللر تاپشیریش و طبی دارو-درمانلرنی ساتیب آلیش خره‌جتلری ایسه یوقاری‌راق. شو سببلی نرخ ایریم عایله‌لرنینگ تنلاوی گه تأثیر قیله‌دی.»
نورستان ولایتی‌نینگ وایگل تومنیدن بولگن ۴۵ یاشلی عایشه‌نینگ ایتیشیچه، چیککه حدودلرده طبیعی خذمت‌لردن فایده‌لنیش و یول خره‌جتلرینی قاپلش عایله‌لر اوچون قیینچلیک توغدیره‌دی. بونده‌ی وضعیت ایریم عیاللرنی عنعنوی دوالش اصوللریگه مراجعت قیلیشگه مجبور قیلگن. او شونده‌ی دییدی: «دارو اوسیملیک ارزان‌راق، چونکه اولرنینگ ایریملری بیزنینگ حدودیمیزده اوسه‌دی و آدملر اولردن آسانلیک بیلن فایده‌لنیشلری ممکن. اما طبیعی دارو-درمانلرنی ساتیب آلیش، ساغلیق‌نی سقلش مرکزی گه باریش، موتر کرایه آلیش و حقینی تولش و اوزاق مصافه‌نی باسیب اوتیش آدملر اوچون قیینچیلیک توغدیره‌دی.»
دارو اوسیملیک‌لردن فایده‌لنیش نتیجه‌سیده ساغلیغی یخشی‌لنگنینی ایتگن عیاللر بیلن بیرقطارده، صحبت قیلگن تورت نفر عیال اوشبو اوسیملیک‌نی استعمال قیلگنیدن سونگ جانبی عوارض گه دوچ کیلگنینی بیلدیرگن.
کابل شهریدن بولگن ۲۲ یاشلی شبنم، حیض دوریده‌گی آغریقلرنی کمه‌یتیریش اوچون زنجبیل‌دن فایده‌لنگنینی ایته‌دی. بیراق اونی استعمال قیلیش آشقازان آغیریغینی کوچه‌یتیریشیگه و هضم قیلیش بیلن باغلیق معمالر گه سبب بولگن. اونگه کوره: «زنجبیل‌نی کوپ استعمال قیلگنیمده، آشقازان آغریغیم کوپه‌یدی. شفاکار گه مراجعت قیلمه‌گونیمچه، بو واسطه مینگه فایده بیرمه‌دی.»
کابل شهریده دارو اوسیملیک سوداسی بیلن شغللنووچی و بو ساحه‌ده قریب ۱۵ ییللیک تجربه گه ایگه بولگن محب‌الله حکیم‌نینگ ایتیشیچه، سونگی ییللرده اهالی‌نینگ اینیقسه عیاللرنینگ دارو اوسیملیک‌لردن فایده‌لنیشگه بولگن قیزیقیشی آرتگن.
اونینگ کوپه‌یتیریشیچه، ایریم اوسیملیک‌لرنی مجازلر گه توصیه قیلیشدن آلدین اولرنینگ ساغلیغی بیلن باغلیق معمالری، کسللیک علامت‌لری، یاشی و کسللیک تاریخینی سوره‌ب-سوریشتیره‌دی. او شونده‌ی دییدی: «دارو اوسیملیک‌لر گه قیزیقووچیلرنینگ قریب ۷۰ فایزینی عیاللر تشکیل قیله‌دی. عیاللر اوشبو اوسیملیک‌لردن بیر مرته فایده‌لنیب نتیجه گه ایریشسه‌لر، اولرنی باشقه عیاللر گه هم توصیه قیلیشه‌دی. مجازدن اونینگ معماسی حقیده سوره‌گنیمده، اگر کسللیک جدی بولسه یا که اونینگ علامت‌لری انیق بولمسه، شفاکار گه مراجعت قیلیشنی توصیه قیله‌من.»
شفاکارلر اوز باشیمچه‌لیک استعمال قیلیش حقیده آگاه‌لنتیره‌دی
شفاکار و بیلیم یورت استادی اقبال انوش‌نینگ ایتیشیچه، دارو اوسیملیک‌لر ایریم کسللیک‌لرنینگ یینگیل علامت‌لرینی کمه‌یتیریشده مهم رول اوینه‌شی ممکن. بیراق اولردن فایده‌لنیش کسللیک توری و انسان‌نینگ ساغلیغی حالتینی حساب گه آلگن حالده عملگه آشیریلیشی کیره‌ک.
اونینگ کوپه‌یتیریشیچه: «یینگیل کسللیک‌لرده مثلاً، کونگیل اینیشی و قید قیلیشنی کمه‌یتیریش اوچون زنجبیل‌دن، آشقازان بیلن باغلیق معمالرنی برطرف ایتیش اوچون ایسه نعنادن فایده‌لنیله‌دی. اوشبو اوسیملیک‌لر ایریم حاللرده ثمره‌لی بولیشی ممکن. بیراق، یوقاری قان باسیمی، دیابت و سرطان کبی جدی کسللیک‌لرنی دوالشده دارو اوسیملیک‌لر گه تولیق دوالاوچی واسطه صفتیده تیه‌نیب بولمه‌یدی. بونده‌ی حالتلرده تیگیشلی دوالش اصوللری و طبی دارو-درمانلردن فایده‌لنیش ضرور.»
سلام‌وطندار، ساغلیق‌نی سقلش وزیرلیگی‌نینگ دارو اوسیملیک‌لر سوداسی بیلن شغللنووچی دکانلر و دارو اوسیملیک‌لرنی ساتیش مرکزلری اوستیدن نظارت‌نی عملگه آشیریش بوییچه دستورلری همده چاره-تدبیرلری یوزه‌سیدن ساغلیق‌نی سقلش وزیرلیگی‌نینگ فکر-ملاحظه‌سینی آلیشگه حرکت قیلدیک، بیراق اوشبو گزارش نشر بولگونچه وزیرلیکدن جواب آلالمه‌دیک.
