روان‌شناس‌لر همده عقلی و عصبی شفاکارلرنینگ ایتیشیچه، آلزایمر عیاللرده کوپراق کوزه‌تیله‌دیگن کسللیک‌لردن حسابلنه‌دی. بونینگ سبب‌لریدن بیری عیاللرنینگ ایرکک‌لر گه نسبتن اوزاق‌راق عمر کوریشی، شونینگدیک، هورمون اوزگریش‌لر، استرس و تشویش قیلیش اساسی عامللریدن دییش ممکن. آلزایمر استه-سیکین تشویش‌نینگ پسه‌یشیگه، فکرلش‌نینگ بوزیلیشیگه و کونده‌لیک فعالیت‌لرنی بجریش قابلیتی‌نینگ کمه‌یشیگه آلیب کیله‌دی. یاش اولغه‌یگنی سری بو کسللیککه چلینیش خوفی هم آرته‌دی.
عقلی و عصبی متخصص سعید قادری، آلزایمر میه زوالی‌نینگ اینگ کینگ ترقه‌لگن توری ایکنینی، عادت‌ده ۶۵ یاش‌دن باشلب نمایان بولیشینی و یاش اولغه‌یگنی سری کوپراق کوزه‌تیلیشینی ایته‌دی. او شونده‌ی دییدی: «آلزایمر میه زوالی‌نینگ اینگ کینگ ترقه‌لگن توری بولیب، میه حجره‌لری‌نینگ استه-سیکین ییمریلیشی گه، خاطره، فکرلش قابلیتی و کونده‌لیک ایش‌لرنی بجریش قابلیتی‌نینگ پسه‌یشیگه آلیب کیله‌دی. آلزایمر کوپراق ۶۵ یاش‌ده نمایان بوله‌دی و یاش اولغه‌یگنی سری کوچیه‌دی. اینگ کوپ ۷۵ یاش‌ده کوزه‌تیله‌دی.»
جراحی اعصاب متخصصی عبدالرب حمیدی، آلزایمر عیاللرده اوزاق عمر کوریش و هورمون اوزگریش‌لر سببلی کوپراق اوچره‌شینی همده بو حالت میه فعالیتیگه تأثیر قیلیشی ممکن‌لیگینی بیلدیره‌دی. او شونده‌ی دییدی: «آلزایمر کسللیگی عیاللرده کوپراق اوچره‌شی‌نینگ بیر نیچه سببی بار. بیرینچیدن، عیاللر ایرکک‌لر گه نسبتن اوزاق‌راق عمر کوریشه‌دی، شونینگ اوچون اولر بو کسللیکه کوپراق چلینه‌دی. آلزایمر گه چلینگنلرنینگ ۶۰-۷۰ فایزینی عیاللر تشکیل قیله‌دی. ایکینچیدن، عیاللرده یاش اولغه‌یگنی سری ارگانیزمده هورمون اوزگریش‌لر کوپراق یوز بیره‌دی. بو هورمون اوزگریش‌لر میه فعالیتیده اوزگریش‌لر کیلتیریب چیقریب، آلزایمر گه آلیب کیلیشی ممکن.»
روان‌شناس محمدالله بلوچ‌نینگ ایتیشیچه، آلزایمر گه چلینگن عیاللرده خاطره و اورگنیش قابلیتی‌نینگ ضعیف‌لشیشی، کونده‌لیک ایش‌لرنی بجریش‌ده قیینچیلیک، اونیتووچیلیک همده جهل‌دارلیک و عصبی حالت کبی کیفیت اوزگریش‌لری کوزه‌تیله‌دی. او شونده‌ی دییدی: «آلزایمر گه چلینگن عیاللرده خاطره کوچی‌نینگ ضعیف‌لشیشی، اورگنیش قابلیتی‌نینگ پسه‌یشی، کونده‌لیک ایش‌لرنی باشقریش و ریجه‌لشتیریش‌ده قیینچیلیک همده اونیتوچیلیک کبی بیلگی‌لر تاپیله‌دی. شونینگدیک، عصبی‌لیک، جهل‌دارلیک‌نینگ کوچه‌یشی و حصی حالت‌نینگ ضعیف‌لشیشی هم کوزه‌تیله‌دی.»
ینه بیر روان‌شناس عبدالجلیل امرخیل، آلزایمرنینگ رواجلنیشینی کمه‌یتیریش اوچون اجتماعی مناسبت‌لرنی مستحکم‌لش و خواطرنی کمه‌یتیریش کبی اصوللرنینگ میه گه رولی بولیشینی ایته‌دی. اونینگ ایتیشیچه: «ایریم دوالش اصوللری بار. کسل‌نینگ اجتماعی و عایله‌وی مناسبت‌لرینی مستحکم‌لش کیره‌ک. آلزایمر گه چلینگن انسان اوچون عقلی فعالیت‌نی ترتیب گه سالووچی دستور توزیله‌دی. بو میه حجره‌لری‌نینگ ینه‌ده ییمریلیشی‌نینگ آلدینی آلیشگه و کسللیک رواجینی سیکین‌لشتیریش گه یاردم بیره‌دی.»
بیراق، اوشبو گزارش‌ده صحبت قیلگن ایریم عیاللر قری‌لیک و آلزایمر کسللیگی سببلی اونیتووچیلیک، حیض کوریش‌نینگ توخته‌تیشی و بی‌پُشت‌لیک کبی معمالر گه دوچ کیلگنینی ایتیشگن.
کابل‌دن بولگن ۶۶ یاشلی خالده، کوچلی اونیتووچیلیککه دوچ کیلگنینی و کونده‌لیک ایش‌لری‌نینگ کوپینی ایسله‌ی آلمسلیگینی ایته‌دی؛ او بو حالت‌نی یاش‌نینگ اولغه‌یشی و دیابت گه قرشی دارو-درآمدلردن فایده‌لنیش بیلن باغله‌یدی. او شونده‌ی دییدی: «مینگه اونیتووچیلیک تاپیلگن، هیچ نرسه‌نی ایسله‌ی آلمه‌یمن. حتا کیچه کیچ‌قورون نیمه ییگه‌نیمیزنی، نیمه قیلگنی‌میزنی هم ایسله‌ی آلمه‌یمن. قندلی دیابتیم بار ایدی، دیابت دارولرینی کوپ استعمال قیلردیم، اوشه دارولر بوتونلی باشیمگه تأثیر قیلدی. یاشیم هم اولغه‌یدی، خاطره‌م جایی‌ده ایمس، هیچ نرسه‌نی ایسله‌ی آلمه‌یمن.»
لوگردن بولگن ۷۰ یاشلی زرغونه، یاشی‌نینگ اولغه‌یشی و حیض کوریشی توخته‌گنیدن کیین کوچلی اونیتووچیلیک تاپیلگنینی ایته‌دی. او کونده‌لیک ایش‌لرنینگ کوپینی، اسم‌لرنی و حتا قیسقه صحبت‌لرنی هم تیزده اونیتیب قوییشینی بیلدیره‌دی. اونینگ ایتیشیچه: «یاشیم جوده اولغه‌یب کیتگنی و حیضیم توخته‌گنیدن کیین خاطره‌م یامانلشدی. هر کونی همه نرسه‌نی اونیتیب قویه‌من، آدملرنینگ اسم‌لرینی اده‌شتیره‌من، عادی ایش‌لر هم ایسیمدن چیقیب کیته‌دی، آخر-عاقبت اوزیم هم نیمه قیله‌یاتگنیمنی توشونمه‌ی قاله‌من.»
کابل یشاوچیسی ۶۵ یاشلی افسانه، خاطره‌سی جوده ضعیف‌لگنینی و کوپ نرسه‌لرنی تیزده اونیتیب قویه‌یاتگنینی معلوم قیله‌دی. او شونده‌ی دییدی: «شو کونلرده خاطره‌م عموماً مینگه یاردم بیرمه‌یپتی، هر بیر نرسه تیزده یادیمدن چیقیب کیته‌دی. یاشلیگیمده جوده کوپ تشویش قیلردیم، حاضر هم شونده‌ی. بعضاً بیرار ایش‌نینگ اورته‌سیده توخته‌ب قاله‌من و نیمه اوچون کیلگنیمنی یا کی نیمه قیلماقچی بولگنیمنی ایسله‌ی آلمه‌یمن. حتا تنیش‌لریم‌نینگ اسم‌لری هم بیر زومده ایسیمدن چیقیب کیته‌دی، ایسلش اوچون کوپ اویله‌شیمگه توغری کیله‌دی.»
خلق‌ارا ساغلیق‌نی سقلش تشکیلاتی (WHO) میلادی ۲۰۲۵-ییل، ۳۱- مارچ ده‌گی گزارشی‌ده، عیاللر ایرکک‌لر گه قره‌گنده آلزایمر کسللیگی و عقل زوالیگه نامتناسب روشده کوپراق دوچ کیلیشی قید ایتیلگن. عیاللر نه‌فقط بو کسللیک‌لرگه کوپراق چلینه‌دی، بلکی بیمارلر گه قره‌ش یکونی‌نینگ کتته‌راق قسمینی هم اوز زمه‌سیگه آله‌دی.
